Côn Sơn cũng là một trong những trung tâm Phật giáo của thiền phái Trúc Lâm Ðại Việt được Vua Trần Nhân Tông sáng lập ở thế kỷ 13. Tuy nhiên, khi nhắc đến Côn Sơn là gợi nhớ đến Anh hùng dân tộc, Danh nhân văn hóa thế giới Nguyễn Trãi, người đã gắn bó cả cuộc đời, sự nghiệp của mình ở nơi đây. Hồ Côn Sơn là minh đường của ức Trai linh từ, nơi sơn thủy hữu tình, tụ linh tụ phúc, góp phần tô điểm cho vẻ đẹp hư ảo của chốn lâm tuyền.
Lại nhớ, hơn 50 năm trước, mùa xuân, ngày 15-2-1965, Bác Hồ về thăm danh thắng Côn Sơn. Những trang sách lưu tại Khu lưu niệm cùng lời kể lại của đồng chí Nguyễn Hoài Bắc, Chủ tịch UBHC tỉnh Hải Dương cùng lãnh đạo tỉnh Hải Dương được đón Bác ngày đó: Ðầu giờ sáng Bác về tỉnh và đi thăm một số xã nhằm động viên phong trào sản xuất và làm thủy lợi. Khoảng hơn 11 giờ, Bác hỏi lãnh đạo địa phương đường đến khu di tích Côn Sơn bao xa và xe có đi được không, Bác muốn đến thăm và nghỉ trưa tại Khu di tích. Bác về đến Côn Sơn đã gần 12 giờ trưa. Tại đây, Bác thăm Nhà tổ, thăm chùa. Bác dừng lại bên tấm bia "Côn Sơn Tư Phúc tự bi" . Khi Bác đọc bia, một đồng chí cán bộ trong đoàn đưa kính cho Bác, nhân đấy Bác nói:
"Không có kính Bác vẫn có thể đọc được, các chú có kính chưa chắc đã đọc được". Khi đọc Bác có hỏi đồng chí Hoài Bắc có đọc được văn bia không rồi Bác vừa dịch, vừa giảng giải cho anh em cùng đi hiểu về nội dung ghi trên bia. Hôm đó, Bác ăn bữa cơm trưa tại chùa Côn Sơn, đồng chí Nguyễn Hoài Bắc cùng ăn cơm với Bác. Buổi chiều Bác thăm Thạch Bàn. Tại Côn Sơn, Người đã căn dặn: "Cán bộ và nhân dân phải bảo vệ tốt di tích lịch sử, trồng nhiều cây để Côn Sơn trở thành Tùng Lâm đẹp đẽ".
Với ý nghĩa lịch sử và văn hóa độc đáo, năm 2012, Khu di tích đã được xếp hạng là Di tích quốc gia đặc biệt và Lễ hội Côn Sơn - Kiếp Bạc được công nhận là Di sản văn hóa phi vật thể cấp quốc gia. Qua nhiều thập kỷ, thực hiện lời dặn của Bác, Trưởng Ban Tuyên giáo Tỉnh ủy Hải Dương Phạm Xuân Thăng trao đổi, tỉnh luôn coi trọng bảo tồn và phát huy những giá trị, di sản Khu di tích Côn Sơn - Kiếp Bạc. Việc bảo vệ, tôn tạo và phát huy giá trị của Khu di tích ngày càng được coi trọng, phát huy tiềm năng du lịch gắn với phát triển kinh tế, văn hóa, xã hội. Phong trào học tập và làm theo tấm gương đạo đức của Bác đã và đang được phát huy trên quê hương Chí Linh, Hải Dương. Côn Sơn đã được tôn tạo và bổ sung nhiều công trình. Trước rừng bạt ngàn là hồ Côn Sơn, "viên ngọc quý" được thiên nhiên ban tặng. Ðường vào Côn Sơn được nâng cấp và trải nhựa. Du khách đến đây vào thời điểm nào cũng được tận hưởng không khí mát mẻ, trong lành. Lễ hội mùa xuân Côn Sơn - Kiếp Bạc được tổ chức từ 14 đến 17 tháng Giêng, hằng năm, luôn thu hút hàng trăm nghìn du khách. Cùng với các nghi thức tế lễ và diễn xướng dân gian như: Lễ Mông Sơn thí thực, lễ tế trời đất trên Ngũ Nhạc linh từ, du khách còn được tham gia các hoạt động dân gian, thưởng thức những làn điệu dân ca truyền thống Bắc Bộ. Không gian Lễ hội xưa, được bổ sung một nét văn hóa mới. Bên con đường lớn vào đền chính, chợ cây giống mùa xuân níu chân khách du xuân. Ðến chợ người vui thú điền viên vừa vãng cảnh vừa có thể chọn mua những cây giống quý, có ở rừng Côn Sơn như thông, tùng, bách, phong lan, mắc mật... hay các loại giống cây ăn trái đặc sản... Những cánh rừng thông, tùng, keo, vải, dẻ lâu năm của Côn Sơn ngày càng mở rộng. Anh Ðỗ Nam, cán bộ UBND huyện cho biết, Chí Linh đã hình thành những trang trại bạt ngàn chuyên canh cây ăn quả đặc sản, tổng sản lượng hàng trăm tấn/năm.
Ðảng bộ thị xã Chí Linh đang chuẩn bị cho đại hội khóa mới. Bí thư Thị ủy Chí Linh Nguyễn Hồng Sơn, báo tin vui: Thị xã lập Ðề án và đã được UBND tỉnh phê duyệt nâng cấp thị xã lên đô thị loại III. Một nhiệm kỳ, thị xã có thêm bốn công trình trọng điểm đã cơ bản hoàn thành và đưa vào sử dụng, bao gồm: Trung tâm văn hóa thể thao và sân vận động; cải tạo hệ thống giao thông đô thị, xây dựng quảng trường thị xã, hồ Mật Sơn... với tổng mức đầu tư hơn 400 tỷ đồng. Bên cạnh đó thị xã sẽ phát triển thêm nhiều cụm công nghiệp. Khu đô thị sinh thái hồ Mật Sơn cũng đã được quy hoạch. Thực hiện Nghị quyết của Ðảng bộ thị xã về phát triển nông nghiệp hàng hóa, nhiều loại cây đặc sản được trồng, mở rộng trên vùng đất này. Những trang trại, gia trại nhãn lồng, cam đường, na dai, hồng không hạt phát triển tạo nên vùng cây ăn quả đặc sản. Rừng của Chí Linh hiện có hơn chín nghìn ha, chiếm 90% diện tích của tỉnh. Trong đó, rừng đặc dụng và phòng hộ là hơn năm nghìn ha. Rừng sản xuất, cây lấy gỗ, cây ăn quả, hàng hóa đặc sản đã chiếm tới 4.811 ha. Những cánh rừng lâu năm được bảo vệ, mở rộng không gian thơ mộng và đượm tính nhân văn. Bên dải tùng lâm đại ngàn Côn Sơn, Chí Linh - đô thị trẻ, năng động đã và đang dần hiện. Trên con đường hướng tới tương lai có một đô thị mới, một cuộc sống mới song hành với Côn Sơn - tùng lâm xanh mãi muôn đời.