Chuyện của một gia đình Việt kiều ở Pháp

Nhân chuyến công tác và học tập tại Paris (Cộng hòa Pháp) vào cuối năm 2004, tôi được gặp một người phụ nữ tuổi đã cao. Trông bà thật hiền lành, phúc hậu. Bà nói chuyện với tôi bằng tiếng Việt lơ lớ. Qua câu chuyện được biết bà là người gốc Trung Quốc lấy chồng Việt Nam. Chồng bà là ông Lê Kim Chu, một trong  những người may mắn được phục vụ Chủ tịch Hồ Chí Minh trong chuyến Người thăm nước Cộng hòa Pháp năm 1946 theo lời mời của Chính phủ Pháp.

Biết tôi là cán bộ của  Bảo tàng Hồ Chí Minh, bà rất vui và đưa cho tôi xem những bức ảnh riêng của gia đình được lưu giữ từ hơn nửa thế kỷ nay. Ðó là những bức ảnh vô cùng quý giá có liên quan sự kiện Chủ tịch Hồ Chí Minh thăm nước Cộng hòa Pháp năm 1946. Sau đó đã mời tôi đến thăm gia đình và hứa cho xem  một số kỷ vật khác mà gia đình hiện còn lưu giữ.

Theo đúng lời hẹn, tôi đã tìm đến gia đình bà. Ðó là một căn hộ rất giản dị ở tầng bốn của một tòa nhà. Bà đón tôi tận cửa niềm nở vồn vã như đón người thân trong gia đình; kể cho tôi nghe về chồng bà, về những kỷ niệm không bao giờ quên có liên quan đến Chủ tịch Hồ Chí Minh. Với đôi mắt ngấn lệ và tâm trạng xúc động, bà Chu cho tôi xem những tấm ảnh mà chồng bà đã chụp được và những kỷ vật mà Chủ tịch Hồ Chí Minh đã tặng cho ông Lê Kim Chu.

Năm 1946, nhận lời mời của Chính phủ Pháp, Chủ tịch Hồ Chí Minh dẫn đầu Ðoàn đại biểu Chính phủ ta thăm nước Pháp. Ông Chu được bà con Việt kiều cử đi đón Bác Hồ và Ðoàn. Nhờ vậy mà ông Chu mới có được may mắn chụp ảnh về một số hoạt động của Người. May mắn hơn, ông còn được tham gia bảo vệ Chủ tịch Hồ Chí Minh trong thời gian Người ở Pháp.

Trước khi về nước (tháng 9-1946), Chủ tịch Hồ Chí Minh đã tặng ông Lê Kim Chu bức chân dung Người, phía sau có bút tích của Bác: "Thân ái tặng chú Chu". Ngoài ra, Chủ tịch Hồ Chí Minh còn tặng ông đôi đũa ăn mà Người dùng trong thời gian ở Pháp. Ông Chu đã giữ gìn chúng như những báu vật trong nhà. Năm 1950 ông Chu từ Bordeaux chuyển sang làm ăn ở Morocco và đến 1952 thì kết bạn đời với bà Kiên Giang. Ông bà mở cửa hàng riêng lấy tên là "Le TonKin" để luôn nhớ về cái tên "Bắc Kỳ" quê hương xứ sở của ông. Sinh đứa con trai đầu lòng ông bà đặt tên là Chu Huy Minh, để luôn nhớ và tỏ lòng kính trọng đối với Chủ tịch Hồ Chí Minh.

Năm 1961, Chính phủ Việt Nam Dân chủ Cộng hòa cử một đoàn cán bộ sang Morocco công tác. Lại một lần nữa, ông bà Chu có vinh dự được cử đón Ðoàn. Ông bà Chu được đề nghị may giúp nước chủ nhà lá cờ đỏ, sao vàng để đón đoàn cán bộ Việt Nam đến Morocco. Sau đó ông bà Chu được giữ lại lá cờ đó làm kỷ niệm.

Năm 1969, được tin Chủ tịch Hồ Chí Minh qua đời, gia đình ông bà Lê Kim Chu vô cùng đau buồn. Ông bà đã lập bàn thờ Bác tại gia đình. Phía trên bàn thờ treo lá cờ đỏ sao vàng (do bà may năm 1961), bức chân dung Chủ tịch

Hồ Chí Minh (mà Người đã tặng cho ông Chu năm 1961), hai lọ cắm hoa, một lọ hoa làm bằng xác máy bay dùng để cắm hương, một bát cơm quả trứng, một đĩa bánh, một cốc nước. Ông Chu đã để tang Bác, thờ cúng Bác như thờ cúng người cha của mình với những tuần tiết cúng 49 ngày, 100 ngày đúng phong tục của người Việt Nam.

Năm 1984, gia đình ông bà chuyển từ Morocco về sống ở Paris cho đến nay. Ông Chu đã mất năm 1999, bà và các con đã an táng ông tại Việt Nam. Bà Chu bùi ngùi, xúc động khi giở lại những bức ảnh quý mà ông Chu chụp năm 1946 nay đã bị ố vàng theo thời gian, đôi đũa mà Chủ tịch Hồ Chí Minh đã dùng khi Người ở thăm nước Pháp năm 1946, chiếc lọ hoa làm bằng xác máy bay dùng để cắm hương thờ Bác năm 1969 khi gia đình còn ở Morocco, bức phù điêu chân dung Chủ tịch Hồ Chí Minh do nhà điêu khắc Vũ Cao Ðàm làm bằng thạch cao từ năm 1950 để Hội sinh viên Bordeaux bán gây quỹ lấy tiền gửi về nước ủng hộ kháng chiến chống thực dân Pháp.

KHI tôi đề nghị gia đình tặng Bảo tàng Hồ Chí Minh những hiện vật nói trên để lưu giữ, bổ sung thêm vào sưu tập  hiện vật liên quan đến Chủ tịch Hồ Chí Minh trong chuyến thăm nước Pháp của Người năm 1946 mà Bảo tàng Hồ Chí Minh đang bảo quản. Gia đình đã vui vẻ đồng ý. Tôi thay mặt Bảo tàng Hồ Chí Minh nói lời cảm ơn, bà Lê Kim Chu xúc động "Tôi đã thực hiện được lời dặn dò của ông Chu là hãy sống sao cho xứng đáng là con cháu Bác Hồ".