Chắp cánh cho ước mơ học tập

Thắp sáng những ước mơ "Sinh ra trong một gia đình nghèo có ba chị em, khi học hết lớp 12, em quyết định nghỉ học ở nhà lao động vừa phụ giúp kinh tế gia đình vừa đỡ phần gánh nặng chi phí học tập. Cánh cửa theo học đại học của em tưởng chừng đã khép lại, nhưng rồi đến một ngày, bác trưởng thôn thông báo về Chương trình tín dụng học sinh, sinh viên thì ước mơ học tập của em đã trở thành hiện thực" - Nguyễn Thị Tuyết, sinh viên năm thứ hai Trường đại học Lương Thế Vinh (Nam Ðịnh) mở đầu câu chuyện học tập của mình với chúng tôi như vậy. Cũng giống như nhiều hộ gia đình khác, nguồn thu nhập chính của gia đình em chỉ trông vào sản xuất nông nghiệp, nhà đông con cho nên việc bảo đảm cuộc sống ổn định đã khó khăn lắm rồi chứ nói gì đến chuyện lên thành phố theo học đại học. Mặc dù bố mẹ đã nỗ lực rất nhiều nuôi ba chị em Tuyết học hành, song vào đại học quả là một gánh nặng lớn. Nhìn các bạn thi đỗ vào các trường đại học, cao đẳng cùng gia đình phấn khởi đi mua sắm chuẩn bị cho ngày nhập trường, nỗi buồn của em như nhân lên. Tuy nhiên, khi gia đình Tuyết tiếp cận được nguồn vốn vay tín dụng học sinh, sinh viên, ước mơ của em đã trở thành hiện thực. Em đã thi đỗ vào Trường đại học Lương Thế Vinh. Noi gương chị, người em thứ hai của Tuyết chăm ngoan, học giỏi là sinh viên Trường đại học Sư phạm kỹ thuật Hưng Yên và mới được nhận học bổng Happen của Ðức.

Cùng chung nỗi niềm, Tổ trưởng tổ vay vốn Hà My, huyện Thái Thụy (Thái Bình) không giấu nổi niềm vui khẳng định: Tín dụng học sinh, sinh viên đã thật sự tạo thêm sinh khí thúc đẩy truyền thống hiếu học của những vùng quê nghèo. Mặc dù đời sống còn nhiều khó khăn song nhiều hộ gia đình ở Hà My đã nỗ lực hết sức để tạo điều kiện cho con em ăn học đến nơi đến chốn. Nếu như trước đây, hầu hết các gia đình nghèo có con đỗ vào các trường đại học, cao đẳng trong xã đều trong tình trạng phải tự "gồng mình" xoay sở với những khó khăn chồng chất về tài chính thì từ khi tiếp cận nguồn vốn vay ưu đãi, các hộ gia đình nghèo đều đã yên tâm cho con đi học. Ðến nay, thôn Hà My đã có 20 hộ gia đình thuộc diện hộ nghèo và cận nghèo được vay vốn tín dụng học sinh, sinh viên với tổng dư nợ là 214 triệu đồng.

Nguồn vốn tín dụng học sinh, sinh viên của Nhà nước đang ngày càng được nhân rộng, thắp sáng ước mơ học tập của hàng triệu học sinh, sinh viên trên mọi miền Tổ quốc. Thông qua hệ thống Ngân hàng Chính sách xã hội, nguồn vốn của Nhà nước đã và đang được truyền tải đến với các hộ nghèo có con em theo học tại các trường đại học, cao đẳng. Ðáng chú ý, tín dụng học sinh, sinh viên trở thành một chương trình lớn và đi vào cuộc sống kể từ khi Quyết định 157/2007/QÐ-TTg ra đời. Mức cho vay tăng từ 300 nghìn lên 800 nghìn đồng/tháng với nhiều ưu đãi trong quá trình hoàn trả khi học sinh, sinh viên ra trường có việc làm. Những học sinh, sinh viên con em các hộ nghèo, cận nghèo, gia đình có hoàn cảnh khó khăn về tài chính do tai nạn, bệnh tật... đã bớt đi nỗi nhọc nhằn một nắng hai sương. Những niềm vui, nụ cười, niềm hạnh phúc không chỉ đến với các học sinh, sinh viên đang theo học mà còn mang lại niềm vui, hạnh phúc đến cả những bậc phụ huynh. Việc phối kết hợp giữa cấp ủy đảng, chính quyền, đoàn thể và hệ thống các chi nhánh, đại diện Ngân hàng Chính sách xã hội ở khắp các địa phương không chỉ tạo thuận lợi cho các gia đình có chi phí cho con em ăn học mà còn góp phần nâng cao hoạt động của các hội, đoàn thể chính trị- xã hội địa phương.

Theo Ngân hàng Chính sách xã hội Việt Nam, từ khi triển khai Quyết định 157 năm 2007 của Thủ tướng Chính phủ về tín dụng đối với học sinh, sinh viên đến hết tháng 4-2009, cả nước có hơn 1,247 triệu hộ gia đình với hơn 1,335 triệu học sinh, sinh viên được vay vốn, có tổng doanh số cho vay là 13 nghìn 517 tỷ đồng. Trong đó, số hộ nghèo được vay vốn là hơn 438 nghìn hộ, chiếm gần 35,5%; hộ cận nghèo là 624 nghìn chiếm 50%; hộ có hoàn cảnh khó khăn đột xuất là 180 nghìn hộ chiếm 14,6% và gần năm nghìn học sinh, sinh viên mồ côi được vay vốn... Ðối tượng và chính sách ưu đãi được mở rộng hơn, số tiền cho học sinh, sinh viên vay đã tăng 47 lần, số học sinh, sinh viên được vay tiền đã tăng 14 lần so với những năm trước đây... Những con số dù không biết nói nhưng cũng khẳng định được ý nghĩa nhân văn cho những ước mơ cùng con chữ phấn đấu cho xây dựng đất nước, quê hương.

Ðể luôn là điểm tựa vững chắc

Có thể nói, Chương trình tín dụng học sinh, sinh viên đã sớm khẳng định được ý nghĩa thiết thực. Tuy nhiên, quá trình triển khai vẫn còn bộc lộ một số tồn tại, hạn chế. Ở một số địa phương còn lúng túng trong việc xác định tiêu chí và cách tính toán, lập danh sách thống kê hộ nghèo, cận nghèo. Việc cấp mã trường, mã học sinh, sinh viên khối dạy nghề chưa kịp thời. Quá trình thông báo giải ngân ở một số nơi thời gian còn quá ngắn. Một số học sinh, sinh viên ra trường thu nhập thấp, khả năng trả nợ còn hạn chế. Số tiền cho vay còn thấp so với mức chi phí học tập của học sinh, sinh viên. Thậm chí vẫn còn hiện tượng vay không đúng đối tượng hoặc sử dụng vốn vay không đúng mục đích... Ðể việc vay vốn tín dụng học sinh, sinh viên phát huy hơn nữa tính nhân văn, ý nghĩa xã hội, đã có nhiều tâm tư, nguyện vọng của học sinh, sinh viên mong muốn được nâng cao hơn nữa mức vay vốn tối đa cho phù hợp với chi phí học tập, sinh hoạt hiện nay. Ðại diện Hội Nông dân tỉnh Phú Yên cho rằng, để chính sách này đi sâu vào đời sống của người dân, thì chống "bệnh thành tích" trong toàn bộ quy trình xét duyệt cho vay, đánh giá hiệu quả sử dụng đồng vốn và phải dũng cảm báo cáo, phản ánh trung thực các hiện tượng sai trái để cấp trên kịp thời có phương hướng giải quyết. Ðồng tình với những nguyện vọng chính đáng trên, lãnh đạo Ngân hàng Chính sách xã hội Việt Nam thẳng thắn nhìn nhận việc công khai, dân chủ từ cơ sở trong thực hiện tín dụng đối với học sinh, sinh viên, tạo kênh dẫn vốn đến đúng đối tượng thụ hưởng, hạn chế thấp nhất các tiêu cực có thể xảy ra cần phải thực hiện một cách quyết liệt hơn nữa. Chính quyền địa phương và tổ chức chính trị - xã hội các cấp cần nâng cao trách nhiệm trong công tác tuyên truyền chính sách đến người dân, tổ chức bình xét công khai, bảo đảm đúng đối tượng. Cần nâng cao chất lượng hoạt động của tổ giao dịch lưu động, duy trì lịch giao dịch tại xã, phường, thị trấn. Còn lãnh đạo các trường đại học, cao đẳng thì cho rằng: Cần tạo sự phối hợp đồng bộ giữa Ngân hàng Chính sách xã hội và nhà trường để có thông tin hai chiều về công tác cho vay giúp các nhà trường có được thông tin về số học sinh, sinh viên vay vốn, mức vốn vay... và có biện pháp giáo dục ý thức sinh viên vay sử dụng nguồn vốn đúng mục đích.

Phó Thủ tướng, Bộ trưởng Giáo dục và Ðào tạo Nguyễn Thiện Nhân khẳng định: Chương trình tín dụng học sinh, sinh viên do Thủ tướng Chính phủ triển khai cách đây hai năm có nhiều thay đổi đã thật sự đi vào cuộc sống, có ý nghĩa quan trọng trong việc bảo đảm cơ hội học hành có chất lượng cao cho thanh, thiếu niên Việt Nam. Vì vậy, các bộ, ngành liên quan cần có văn bản hướng dẫn triển khai chương trình tín dụng học sinh, sinh viên năm học mới trước ngày 30-7 để tạo thuận lợi cho các đối tượng được vay vốn năm học 2009-2010. Các bộ, ngành, địa phương phối hợp đồng bộ sớm ban hành Quy chế về cung cấp thông tin, trong đó quy định cụ thể về trách nhiệm của các cơ quan liên quan, tổ chức, cá nhân trong việc cập nhật và khai thác thông tin trước ngày 15-8-2009. Từ năm học 2009 -2010 sẽ thực hiện việc ứng dụng phần mềm vào việc cập nhật và cung cấp thông tin để các cơ quan liên quan, tổ chức, cá nhân có đầy đủ thông tin về Chương trình, việc cho vay, quá trình sử dụng và thu hồi khoản vay. Ðối với học sinh, sinh viên vay vốn sau khi tốt nghiệp đi nghĩa vụ quân sự sẽ được kéo dài thời gian trả nợ và được miễn lãi suất vay trong thời gian tại ngũ. Trong thời gian tới, mức vay sẽ căn cứ vào mức độ trượt giá và nếu học phí có tăng thì mức cho vay cũng sẽ tăng tương ứng để không gây khó khăn cho người học. Ngân hàng Chính sách xã hội cam kết, ngay trong học kỳ một năm học 2009-2010 sẽ giải ngân khoảng 5.000 tỷ đồng phục vụ chương trình tín dụng học sinh, sinh viên. Dự kiến, sẽ bắt đầu giải ngân từ ngày 15-8 và sẽ hoàn thành vào 15-11-2009 với quyết tâm bảo đảm không để học sinh, sinh viên phải nghỉ học do những khó khăn về tài chính.

XUÂN KỲ