Bài học đắt giá
Đã hơn một tuần trôi qua, nhưng nhiều người vẫn bị ám ảnh trước hai vụ tai nạn nghiêm trọng xảy ra tại hai thác nước nổi tiếng của Lâm Đồng, khiến bốn du khách nước ngoài thiệt mạng. Nguyên nhân vụ việc đang được cơ quan chức năng điều tra, làm rõ. Nhiều người đã đặt ra hàng loạt vấn đề chung quanh tính chuyên nghiệp, kinh nghiệm, trang, thiết bị... của đơn vị tổ chức, hướng dẫn viên các tua DLMH; công tác quản lý, kiểm tra của cơ quan chức năng đối với loại hình du lịch có điều kiện này.
Nhiều công ty tổ chức DLMH tại Lâm Đồng cho rằng, đây là bài học để nhìn lại mình. Giám đốc Công ty TNHH Kỳ nghỉ cao nguyên Đào Huy Thịnh chia sẻ: “Trước giờ, chúng tôi đều thực hiện theo quy định của cơ quan chức năng. Nhưng sau những sự việc đáng tiếc vừa qua, công ty lập tức rà soát lại toàn bộ kỹ năng của đội ngũ, làm sao để bảo đảm cao nhất sự an toàn của du khách”.
Nhiều đơn vị có kinh nghiệm trong lĩnh vực DLMH tại Đà Lạt khẳng định, loại hình du lịch này không phải ai cũng làm được. Để tổ chức thành công một tua, cần sự hợp tác đồng bộ, chặt chẽ từ hai phía; đơn vị hướng dẫn tua phải có hướng dẫn viên đủ trình độ chuyên môn, nghiệp vụ, kỹ năng; thiết bị phải được kiểm tra, bảo dưỡng thường xuyên. Đối với du khách, phải lựa chọn những công ty uy tín, tuân thủ sự chỉ dẫn của hướng dẫn viên, được trang bị thiết bị bảo hộ cần thiết. Trong vụ tai nạn tại thác Datanla, đơn vị lữ hành bán vé “đi bộ xuyên rừng”, nhưng lại để du khách đùa giỡn dưới suối là thiếu chuyên nghiệp. Khi làm hợp đồng với du khách cần có lộ trình rõ ràng, hướng dẫn viên phải yêu cầu du khách tuân thủ. Mặt khác, với DLMH, dù dẫn ba khách đi tua, cũng cần có hai hướng dẫn viên.
Hiện nay những thác nước du lịch nổi tiếng tại Lâm Đồng vẫn tiềm ẩn rủi ro khó lường, nếu du khách thiếu cẩn trọng. Nằm ở lưng chừng đèo Prenn, cách trung tâm TP Đà Lạt chừng 5 km, thác Datanla có vẻ đẹp quyến rũ, huyền ảo gắn với truyền thuyết của người Cơ Ho. Tương truyền, xưa kia, các nàng tiên giáng trần xuống tắm ở dòng nước mát lành ẩn mình dưới những hố sâu, che phủ nhiều tầng lá. Do vậy, khi phát hiện dòng thác này, người Cơ Ho gọi là “Đạ tam n’nha” (dưới lá có nước), sau được phát âm thành Datanla. Dưới chân thác, dòng suối chảy chầm chậm, luồn lách qua những mỏm đá rồi chảy vào một hố sâu, gọi là “vực Tử Thần” nằm hun hút giữa hai vách đá thẳng đứng, cao hơn 40 m. Ở những khu vực nguy hiểm, tấm biển “khu vực cấm” dường như chưa đủ “ngăn” tính mạo hiểm của du khách, chưa kể lực lượng “cắm chốt” thường xuyên tại những nơi này còn mỏng. Tại huyện Đức Trọng, thác Pongour, thường gọi thác Bảy Tầng cao khoảng 40 m, chiều rộng các tầng thác hơn 100 m, bao quanh là khu rừng nguyên sinh. Hằng năm, vào dịp Rằm tháng Giêng, hàng chục nghìn người đổ về đây trảy hội mùa xuân; rất nhiều người không bỏ qua cơ hội leo lên những tầng thác để ghi hình kỷ niệm. Dù đơn vị kinh doanh du lịch cảnh quan đã có biển cảnh báo, nhưng điều đó chưa đủ bảo đảm an toàn cho du khách, khi thiếu đội ngũ túc trực, nhắc nhở. Phó Chủ tịch UBND huyện Đức Trọng Phạm Thị Thanh Thúy cho biết, hầu như năm nào cũng có người bị tai nạn, chết tại thác Pongour. Vì vậy cần xem lại hệ thống bảo đảm an toàn ở đây.
Nhìn lại vụ việc vừa qua, Giám đốc Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch (VHTT và DL) tỉnh Lâm Đồng Nguyễn Thị Nguyên nhấn mạnh: “Sự cố đáng tiếc vừa xảy ra là bài học đắt giá cho tất cả những ai đang tham gia hoạt động DLMH, kể cả cơ quan quản lý nhà nước”.
An toàn là trên hết
Hiện, trên địa bàn tỉnh Lâm Đồng có 12 công ty du lịch lữ hành quốc tế, trong đó có tám công ty chuyên khai thác loại hình DLMH. Nhưng do cạnh tranh thiếu lành mạnh, thiếu sự hợp tác bài bản giữa các khu, điểm du lịch và một số công ty lữ hành, cho nên chất lượng dịch vụ không bảo đảm, kém an toàn. Chánh Thanh tra Sở VHTT và DL Lâm Đồng Mai Viết Đảng nhận định, du khách quốc tế rất thích du lịch hoang dã, cảm giác mạnh. Đó là nguồn cung lớn, nhưng không phải vì thế mà đơn vị tổ chức tua DLMH lơ là trách nhiệm, coi nhẹ tính mạng du khách. Đến nay, Công ty CP Du lịch Lâm Đồng (Dalattourist), đơn vị chủ quản khu du lịch thác Datanla, đã ký hợp tác với sáu công ty tổ chức tua DLMH tại thác. Song, để hạ giá tua, nhiều đơn vị vẫn phá vỡ hợp đồng. Tổng Giám đốc Trần Thị Hồng Nhạn cho biết, Dalattourist đã sắm các thiết bị hiện đại, tiêu chuẩn châu Âu, thuê chuyên gia nước ngoài huấn luyện hướng dẫn viên, nhưng một số công ty lữ hành không hợp tác mà tự tổ chức tua DLMH tại thác Datanla. “Chúng tôi đã lường trước sẽ xảy ra tai nạn, nhưng không nghĩ nghiêm trọng đến vậy” - bà Nhạn nói.
Nhiều ý kiến cho rằng, cơ quan quản lý đã thiếu sự cảnh báo, kiểm tra, giám sát loại hình DLMH. Tại khu du lịch hồ Tuyền Lâm, cách trung tâm Đà Lạt khoảng 12 km, có hai điểm tổ chức dịch vụ đu dây “bay” trên hồ (zipline) từ lâu, nhưng ngành chức năng chỉ mới biết những ngày gần đây khi báo chí thông tin về việc này, sau đó mới kiểm tra và đình chỉ hoạt động. Ngành du lịch Lâm Đồng cho rằng, cơ quan quản lý gặp lúng túng do Bộ VHTT và DL chưa có quy định, hướng dẫn cụ thể đối với loại hình du lịch này. Đồng chí Mai Viết Đảng cho biết, du lịch thể thao mạo hiểm là hoạt động có điều kiện. Các đơn vị lữ hành phải phối hợp các khu, điểm du lịch để thiết kế tua, tuyến cụ thể và các hoạt động khác liên quan. Trong khi chờ các quy định từ Bộ, Sở đã có các hướng dẫn cụ thể về loại hình DLMH, nhưng một số công ty vẫn phớt lờ. Năm 2015, Thanh tra Sở đã xử phạt bốn công ty tổ chức sai tua, thu giữ tang vật một vụ DLMH “chui”. Theo đồng chí Đảng, mức xử phạt vài triệu đồng chưa đủ sức răn đe.
Ngày 2-3 vừa qua, tại cuộc họp về chấn chỉnh các hoạt động du lịch tại Lâm Đồng, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Lâm Đồng Phan Văn Đa yêu cầu các sở, ngành và địa phương trong tỉnh tập trung triển khai đồng bộ các giải pháp bảo đảm an ninh, an toàn cho khách du lịch; giao Sở VHTT và DL dự thảo quy định cụ thể để trình Bộ hướng dẫn điều kiện kinh doanh các loại hình DLMH; chấn chỉnh, giải quyết các bất cập trong hoạt động kinh doanh du lịch, giải trí, lữ hành mang tính chất mạo hiểm; xử lý khung cao nhất với các đơn vị vi phạm. Trước mắt, ngành chức năng tỉnh Lâm Đồng tăng cường thanh tra, kiểm tra, yêu cầu doanh nghiệp kinh doanh du lịch cần xây dựng quy trình bảo đảm an toàn cho du khách. Cùng với đó, các công ty cần nâng cao ý thức về bảo đảm an toàn trong kinh doanh du lịch.
Thực tế, trong Luật Du lịch chưa có khái niệm về loại hình DLMH; các quy chế, quy định về sản phẩm du lịch này hiện do các địa phương tự xây dựng, trong đó, thiếu yếu tố phối hợp liên ngành. Phó Giám đốc Cảnh sát phòng cháy, chữa cháy tỉnh Lâm Đồng Nguyễn Văn Thịnh đề nghị: “Trước khi cấp phép DLMH, cần phối hợp các ngành liên quan, để công tác quản lý chặt chẽ hơn và bảo đảm an toàn”.
Ngay sau những vụ tai nạn đáng tiếc, tỉnh Lâm Đồng đã họp khẩn với các công ty lữ hành, đơn vị kinh doanh du lịch, yêu cầu các khu, điểm du lịch lắp đặt đầy đủ biển cấm, chỉ dẫn, biển báo nguy hiểm tại vị trí cần thiết; thường xuyên bố trí lực lượng, phương tiện bảo vệ, cứu hộ hỗ trợ du khách; tuyệt đối không để du khách tiếp cận các khu vực nguy hiểm khi chưa bảo đảm an toàn…
