Cây chè trên đất Minh Long

Thời cao điểm, diện tích chè ở huyện đã phát triển lên đến 500 ha. Ngoài hiệu quả kinh tế từ sản phẩm chè, bà con rất ưa thích cây chè vì dưới tán chè, có thể trồng một số cây chịu rợp như cỏ ghi-nê dùng làm thức ăn cho cá và gia súc, đồng thời phủ được lớp đất mặt, tạo ra hệ sinh thái nông nghiệp, vừa chống xói mòn, nâng cao được độ phì nhiêu  đất, vừa gắn được sức lao động thu hái, chăm sóc vườn chè. Trồng chè, hầu như quanh năm đều có việc làm. Nhờ vậy, nhiều hộ đồng bào không những thoát đói, nghèo, mà còn vươn lên làm giàu từ cây chè. Theo tính toán, cứ một lọn chè xanh (chừng 500gr) có giá 2.000 đồng, một kg chè 4.000 đồng. Một cây chè mỗi năm bình quân cho năm kg chè. Nếu mỗi ha trồng 4.000 cây thì có sản lượng cả năm chừng 20 tấn, doanh thu được 80 triệu đồng/năm. Một hộ chỉ cần có từ 2 đến 3 ha chè, đã có thể thu hơn 100 triệu đồng/năm. Hiện nay, ở Minh Long, giá chè đang tăng, trong khi đó, nhiều hộ không còn chè để bán. Nhiều hộ buôn chè đã đến đặt tiền trước, vì nhu cầu thị trường dùng chè xanh tươi, nhất là ở các khu công nghiệp như Dung Quất, đang ngày một tăng, trong khi diện tích trồng chè lại bị giảm. Hiện nay, cả huyện chỉ còn từ 30 đến 40 ha.

Trong khi đó, qua tìm hiểu, những diện tích chè trước đây hiện giờ bà con đang trồng sắn hoặc cây keo. Tính toán hiệu quả kinh tế cho thấy ở năm đầu, sắn cho năng suất khoảng 30tấn/ha; sang năm thứ hai, năng suất chỉ còn 15 tấn/ha và năm thứ ba chỉ còn sáu tấn/ha. Với giá sắn bình quân 1.200 đồng/kg, thì sau ba năm trồng sắn, thu được khoảng 60 triệu đồng. Từ năm thứ tư người dân chuyển sang trồng keo (làm nguyên liệu giấy), sau sáu năm cho thu hoạch với giá 700.000 đồng/tấn. Với năng suất keo bình quân đạt 100 tấn/ha thì doanh thu từ keo đạt 70 triệu đồng/ha/sáu năm trồng. Như vậy, mỗi ha trồng sắn và keo, sau 10 năm cho thu nhập tổng cộng khoảng 130 triệu đồng, chỉ gấp rưỡi thu nhập từ cây chè trong vòng một năm. Rõ ràng, thu nhập từ cây chè xanh hơn hẳn keo và sắn.

Mặc dù hiệu quả được khẳng định, nhưng đến nay, bà con Hrê rất khó mở rộng diện tích chè.Nguyên nhân chính là chưa được cơ quan quản lý Nhà nước quan tâm, đầu tư, trong khi cuộc sống của bà con còn tương đối khó khăn, thiếu vốn để đầu tư, chăm sóc và mở rộng diện tích chè.

 Từ thực tế trên, khôi phục và phát triển cây chè xanh Minh Long là chuyện cần tính toán. Ðể giúp bà con yên tâm mở rộng diện tích chè, các cơ quan chức năng cần có quy hoạch cụ thể, rà soát diện tích trồng các cây không hiệu quả để vận động bà con trồng chè, ưu tiên phát triển ở vùng sâu, vùng xa; nghiên cứu, tính toán đầu ra sản phẩm để xây dựng các cơ sở chế biến, bảo đảm đầu ra cho sản phẩm, đồng thời có đầu tư giống, vốn và trợ giúp bà con về kỹ thuật để nâng cao năng suất chè cũng như có biện pháp khuyến khích bà con đầu tư, hình thành các trang trại chè để xây dựng thành  vùng hàng hóa tập trung. Có như thế, cây chè Minh Long mới hồi phục và trở thành "cây làm giàu" cho bà con dân tộc Hrê.