Theo thông tin từ BHXH thành phố, từ đầu năm 2012 đến nay, tổng số nợ BHXH, BHYT, BHTN của DN trên địa bàn thành phố đã tăng lên gần 1.520 tỷ đồng. BHXH thành phố đã buộc phải tiến hành khởi kiện 266 DN. Mới đây, Tòa án nhân dân quận 1 vừa đưa ra xét xử sơ thẩm vụ kiện giữa BHXH quận và Trung tâm Ðiện thoại di động CDMA S-telecom (S-Fone) thuộc Công ty cổ phần Dịch vụ Bưu chính - Viễn thông Sài Gòn (SPT) do nợ đọng BHXH kéo dài. DN này đã thừa nhận không đóng BHXH, mặc dù hằng tháng DN vẫn khấu trừ mức đóng BHXH qua lương của người lao động. Vì thế, không ít nhân viên của S-Fone khi mất việc đã không được hưởng quyền lợi từ BHXH.
Ðáng lưu ý, trong số các DN nợ tiền bảo hiểm có không ít DN lớn, không thật sự khó khăn nhưng vẫn nợ các khoản tiền bảo hiểm nhiều tỷ đồng. Cụ thể là một số đơn vị thành viên của Công ty CP Tập đoàn Mai Linh cho đến nay đã nợ người lao động lên tới hàng chục tỷ đồng, trong đó riêng Mai Linh miền nam nợ hơn 10,6 tỷ đồng. Ðiều này cho thấy có hiện tượng một số DN lợi dụng tình hình khó khăn chung để chây ỳ, xù nợ người lao động trong việc đóng các loại bảo hiểm. Tình trạng này xảy ra khá phổ biến trong các DN vừa và nhỏ. Thời gian qua, Thanh tra BHXH thành phố đã tiến hành thanh tra hơn 1.060 DN, cơ sở kinh doanh về pháp luật lao động và chi trả BHXH và đã ra 114 quyết định xử phạt hành chính với số tiền hơn hai tỷ đồng, tuy nhiên còn 37 DN vẫn chưa thực hiện nộp phạt. Qua các cuộc thanh tra cho thấy tình trạng DN viện đủ mọi lý do để chiếm dụng tiền đóng BHXH của người lao động sử dụng vào các hoạt động kinh doanh hiện diễn ra khá phổ biến. Do đó, các cơ quan chức năng của thành phố cần có các biện pháp kiên quyết để xử lý nghiêm các DN cố tình chây ỳ, xù nợ BHXH để bảo đảm quyền lợi của người lao động. Sở Lao động - Thương binh và Xã hội và BHXH thành phố đã có kế hoạch lập danh sách khởi kiện các DN cố tình chây ỳ đóng BHXH cho người lao động. Theo đó, bất cứ DN nào nợ BHXH kéo dài của người lao động từ sáu tháng trở lên sẽ bị xử lý phạt hơn 300 triệu đồng. Trong khi, DN nợ kéo dài từ 12 tháng trở lên cũng sẽ bị phạt nặng nhằm hạn chế tình trạng các DN xù nợ bảo hiểm của người lao động. Tuy nhiên, cần phải có các biện pháp mạnh mẽ hơn nữa, nhất là đối với những DN vừa chây ỳ đóng BHXH vừa kiên quyết không nộp phạt. Cần cân nhắc để ra các quyết định, chế tài đủ mạnh, kể cả việc rút giấy phép kinh doanh hay tạm ngừng hoạt động để buộc các DN đó phải tuân thủ triệt để. Bởi tình trạng nợ đọng hay cố tình không chịu tham gia đóng bảo hiểm cho người lao động trên địa bàn thành phố đã ở mức rất nghiêm trọng. Hiện nay, trên địa bàn thành phố có khoảng 100 nghìn DN đang hoạt động, nhưng chỉ có 45% trong số đó tham gia đóng các loại bảo hiểm cho người lao động. Số nợ BHXH không chốt sổ được chiếm rất nhiều, ảnh hưởng rất lớn đến quyền lợi người lao động, nhất là khi họ rơi vào tình cảnh thất nghiệp. Trong khi đó, theo Cục Thống kê thành phố thì từ đầu năm đến nay, thành phố có hơn 16.000 DN ngừng hoạt động. Số người đăng ký thất nghiệp lên đến hơn 107 nghìn người, tăng hơn 25.000 người so cùng kỳ năm 2011. Nếu như không được đóng các loại bảo hiểm kịp thời thì có rất nhiều người trong số đó trắng tay, không được hưởng các quyền lợi mà đáng ra họ được hưởng. Cuộc sống của họ vốn dĩ đã khó khăn nay lại càng khó khăn hơn, làm tăng thêm gánh nặng xã hội cho thành phố.
