Tỷ lệ học sinh học hai buổi/ngày đạt thấp
Trường tiểu học An Hội, quận Gò Vấp có 51 lớp học nhưng chỉ có 19 lớp học bán trú, tỷ lệ học sinh được học hai buổi/ngày của trường chỉ đạt 37,3%. Hiệu trưởng nhà trường Nguyễn Tấn Nghiệp giải thích, tỷ lệ học sinh của trường được học hai buổi/ngày còn thấp là do học sinh quá đông. Năm học 2015 - 2016, sĩ số trung bình của trường là 43 học sinh/lớp, thậm chí có những lớp gần 50 học sinh.
Theo Phòng Giáo dục và Đào tạo (GD và ĐT) quận Gò Vấp, toàn quận hiện có 26 trường tiểu học và 22 trường trung học cơ sở, trong năm học 2015 - 2016, số học sinh được học hai buổi trên địa bàn quận đạt 55,9%, trong đó bậc tiểu học là 59,6% và bậc trung học cơ sở là 50,37%. Trưởng Phòng GD và ĐT quận Gò Vấp Đặng Thanh Tuấn cho biết, trong giai đoạn 2011 - 2015, quận đã đưa vào sử dụng bốn trường tiểu học và ba trường trung học cơ sở với 203 phòng học. Tuy nhiên, do dân số đông, số học sinh tăng dần hằng năm, áp lực về sĩ số học sinh/lớp học cao, do vậy tỷ lệ học sinh học hai buổi/ngày còn thấp.
Phó Chủ tịch UBND quận Gò Vấp Lê Thị Kim Hạnh chia sẻ, học bán trú của trẻ là nhu cầu bức thiết của người dân, dù quận luôn quan tâm xây dựng trường, lớp nhưng do dân số của quận tăng quá nhanh cho nên chỉ riêng việc phân tuyến bảo đảm 100% số học sinh được tới trường cũng đã rất vất vả. Hiện, dân số của quận là 630.000 người và dự kiến đến năm 2020 là hơn 700.000 người. Quận cũng chỉ dám đặt mục tiêu trong giai đoạn 2015 - 2020 có 60% số học sinh được học hai buổi/ngày. Việc tăng số học sinh học hai buổi/ngày từ hơn 50% hiện nay lên 60% là rất vất vả đối với quận.
Không chỉ quận Gò Vấp, nhiều quận khác tại TP Hồ Chí Minh như Tân Phú, Tân Bình… cũng đang căng thẳng về chỗ học hai buổi/ngày cho học sinh. Hiện, quận Tân Phú chỉ có 366 trong số 1.472 lớp học hai buổi/ngày và số học sinh được học hai buổi/ngày chỉ chiếm tỷ lệ 23,9%. Trưởng Phòng GD và ĐT quận Tân Phú Tạ Tân cho biết, do dân số cơ học của quận tăng nhanh cho nên việc xây dựng trường, lớp không đáp ứng kịp cho học sinh và tỷ lệ bán trú của quận ở tốp thấp nhất thành phố. Dự kiến, trong giai đoạn 2015 - 2020 khi quận xây dựng thêm 628 phòng học thì tỷ lệ học sinh bán trú của quận cũng chỉ đạt khoảng 35%.
Sớm hướng dẫn quản lý bán trú
Trước nhu cầu học bán trú của học sinh tăng cao, tại TP Hồ Chí Minh đã xuất hiện nhiều loại hình dịch vụ nhận trẻ bán trú, trong đó có các lớp bán trú vệ tinh. Đây là mô hình các cơ sở giáo dục ngoài công lập nhận dạy buổi hai cho học sinh đang học buổi một tại trường tiểu học công lập và có nhu cầu học buổi hai. Cùng với việc dạy buổi hai, các cơ sở giáo dục này còn tổ chức cho học sinh ăn trưa và đưa đón học sinh tới trường theo thỏa thuận với phụ huynh học sinh.
Qua tìm hiểu, các cơ sở tổ chức lớp bán trú vệ tinh thường là các trường dân lập còn phòng học trống, tổ chức dạy buổi hai cho học sinh. Tuy nhiên, nhiều lớp học bán trú còn khó khăn trong thu hút học sinh do giá dịch vụ còn cao hoặc do phụ huynh chưa biết tới.
Theo Trưởng Ban Văn hóa - Xã hội, HĐND thành phố Hồ Chí Minh Thi Thị Tuyết Nhung, trong điều kiện trường lớp còn khó khăn như hiện nay, việc tổ chức các lớp bán trú vệ tinh là một mô hình tốt góp phần đáp ứng nhu cầu học hai buổi/ngày của học sinh.
Cùng với mô hình lớp bán trú vệ tinh, hiện nay, có nhiều nhóm bán trú tự phát cũng đang nở rộ. Riêng quận Gò Vấp có sáu nhóm trẻ bán trú tự phát tập trung tại sáu phường: phường 5, phường 6, phường 12, phường 13, phường 14 và phường 16 với gần 600 học sinh.
Mới đây, khi tham gia đợt khảo sát của Ban Văn hóa - Xã hội, HĐND thành phố, chúng tôi chứng kiến ngay sau khi kết thúc buổi học sáng, hàng chục học sinh Trường tiểu học An Hội, quận Gò Vấp được một nhóm người tập hợp lại và dẫn đi bộ vào nhóm bán trú Thần Đồng (nằm trong con hẻm đối diện với Trường tiểu học An Hội). Một nhân viên ở đây cho biết, nhóm nhận học sinh từ lớp 1 đến lớp 5. Hiện, nhóm có bốn giáo viên và hai bảo mẫu, nhận hơn 78 học sinh đang học chính khóa tại các trường tiểu học trên địa bàn quận. Giá thu mỗi học sinh khoảng 900.000 đồng/tháng.
Cách nhóm bán trú Thần Đồng không xa là nhóm bán trú Bình Minh. Nhóm lớp này hoạt động được gần 10 năm với các dịch vụ nhận học sinh bán trú và dạy kèm từ lớp 1 đến lớp 5 và kèm Anh văn chuẩn bị vào lớp 6, đồng thời đưa đón học sinh theo yêu cầu của phụ huynh. Hiện, nhóm nhận giữ 64 học sinh với mức phí thu khoảng 800 đến 900.000 đồng/tháng.
Điều đáng nói, mặc dù có quy mô học sinh bán trú khá lớn nhưng cả hai nhóm này vẫn đang hoạt động tự phát. Chị Nguyễn Thị Ngọc Vân, quản lý nhóm bán trú Thần Đồng cho biết, trước khi vào hoạt động, nhóm có liên hệ với Phòng GD và ĐT quận nhờ tư vấn, xin giấy phép hoạt động nhưng được trả lời hiện chưa có quy định cho loại hình này cho nên không thể cấp phép.
Phó Chủ tịch UBND quận Gò Vấp Lê Thị Kim Hạnh cho biết, 5 năm trước, quận đã xây dựng Dự thảo Quy chế tạm thời hoạt động của các nhóm trẻ bán trú tiểu học phát sinh trên địa bàn để đợi quy chế từ cấp trên, nhưng chưa có văn bản hướng dẫn việc quản lý các nhóm trẻ theo mô hình này, vì vậy quy chế đã không được thông qua. Trước mắt, quận chỉ đạo các phường thường xuyên giám sát, kiểm tra hoạt động của các nhóm trẻ bán trú tiểu học.
Trong điều kiện trường lớp còn nhiều khó khăn như hiện nay rất cần sự chung tay, đầu tư từ các nguồn lực trong xã hội để giải quyết nhu cầu về chỗ học bán trú cho học sinh. Vấn đề đặt ra là cần sớm có quy chế hướng dẫn quản lý hoạt động này. Khi công tác quản lý tốt sẽ giúp các nhóm bán trú hoạt động ổn định, đáp ứng tốt hơn các nhu cầu của phụ huynh và xã hội. Các cấp có thẩm quyền cần sớm ban hành các quy định và hướng dẫn tổ chức hoạt động dạy hai buổi (hoặc bán trú) tại các cơ sở ngoài nhà trường (nếu hoạt động này được cho phép), tạo điều kiện cho việc kiểm tra, chấn chỉnh hoạt động này nhằm bảo đảm an toàn và chế độ học tập hợp lý cho học sinh.
