Cần quy định rõ về thời gian tiêu hủy vật chứng, tài sản

Điều 76 Bộ luật Tố tụng Hình sự quy định về xử lý vật chứng. Ở giai đoạn xét xử, việc xử lý vật chứng do Tòa án hoặc Hội đồng xét xử quyết định và vật chứng được xử lý tiêu hủy khi vật chứng không có giá trị hoặc không sử dụng được.

Theo quy định trên thì Tòa án hoặc Hội đồng xét xử sẽ tuyên về việc tiêu hủy vật chứng trong bản án, còn việc tiêu hủy sẽ do cơ quan thi hành án dân sự thi hành.

Điều 36 Pháp lệnh THADS quy định về tiêu hủy vật chứng, tài sản như sau:

"1. Việc tiêu hủy vật chứng, tài sản được thực hiện trong các trường hợp sau đây:

a. Vật chứng, tài sản phải tiêu hủy theo bản án, quyết định của Tòa án".

Để thực hiện việc tiêu hủy vật chứng, tài sản, cơ quan THADS phải thực hiện các bước như: "Thủ trưởng cơ quan THA phải ra quyết định thành lập Hội đồng tiêu hủy tài sản gồm Chấp hành viên là Chủ tịch hội đồng, đại diện cơ quan tài chính cùng cấp là thành viên, đại diện cơ quan chuyên môn tham gia Hội đồng khi xét thấy cần thiết. Viện Kiểm sát cùng cấp kiểm sát việc tiêu hủy vật chứng tài sản". (Khoản 2 Điều 36 Pháp lệnh THADS).

Khi tiến hành tiêu hủy vật chứng, tài sản, cơ quan THADS phải lập biên bản tiêu hủy và "biên bản tiêu hủy phải có chữ ký của chủ tịch, các thành viên Hội đồng tiêu hủy và được sao gửi cho Tòa án, Viện Kiểm sát, cơ quan tài chính cùng cấp, đồng thời lưu hồ sơ THA" (điểm b, khoản 2 Phần II Thông tư số 67/TT- THA ngày 5-7-1996 của Bộ Tư pháp hướng dẫn một số vấn đề về tổ chức hoạt động THADS).

Như vậy, việc tiêu hủy vật chứng, tài sản đã được quy định rõ trong Bộ luật Tố tụng Hình sự, Pháp lệnh THADS và Thông tư số 67 về nguyên tắc cũng như trình tự, thủ tục tiến hành tiêu hủy. Nhưng thời gian từ khi ra Quyết định THA, đến khi ra quyết định thành lập Hội đồng tiêu hủy tài sản và tiến hành tiêu hủy vật chứng, tài sản thì lại chưa được một văn bản pháp luật nào quy định cụ thể.

Nghị định số 173/2004/NĐ-CP ngày 30-9-2004 của Chính phủ quy  định về thủ tục, cưỡng chế và xử phạt vi phạm hành chính trong THADS, tại Điều 17 chỉ quy định thời gian xử lý tài sản tịch thu là không quá 15 ngày, kể từ ngày ra quyết định THA, cơ quan THA phải làm thủ tục giao cho cơ quan nhà nước quản lý loại tài sản đó hoặc cơ quan tài chính xử lý, theo quy định của pháp luật, mà không quy định về thời gian ra quyết định thành lập Hội đồng tiêu hủy tài sản, cũng như thời gian tiến hành tiêu hủy vật chứng, tài sản, sau khi đã có quyết định thành lập Hội đồng tiêu hủy tài sản.

Theo chúng tôi, đây là một kẽ hở của pháp luật mà lâu nay các cơ quan tư pháp chưa để ý đến. Đã xảy ra tình trạng một vụ việc THADS ở tỉnh Hà Tĩnh, sau khi đã có Quyết định THA số 45/QĐ-CĐ ngày 6-4-2005 và quyết định thành lập Hội đồng tiêu hủy vật chứng, tài sản ngày 21-4-2005, nhưng đến nay đã hơn một năm vẫn chưa tiến hành tiêu hủy vật chứng, tài sản.

Từ thực tế công tác THADS, thiết nghĩ các cơ quan tư pháp cấp trên cần nghiên cứu, sửa đổi, bổ sung các quy định pháp luật về thời gian tiêu hủy vật chứng, tài sản một cách cụ thể, để các bản án được thi hành nghiêm túc, nhanh chóng và chính xác, bảo đảm tính nghiêm minh của pháp luật và phục vụ nhiệm vụ chính trị xã hội.