Là địa phương tập trung nhiều trung tâm, viện nghiên cứu, trường đại học lớn cho nên Thành phố Hồ Chí Minh đã gặt hái được nhiều thành tựu về nghiên cứu khoa học và công nghệ, đổi mới sáng tạo trong nhiều lĩnh vực. Tuy nhiên, cần thẳng thắn nhìn nhận, đến nay, địa phương này chưa xây dựng được các nhóm nghiên cứu mạnh, trung tâm nghiên cứu chuẩn quốc tế để tạo động lực then chốt cho sự phát triển. Các tổ chức khoa học và công nghệ lớn mang tính dẫn dắt trên địa bàn thành phố hiện nay chỉ mới làm tốt nhiệm vụ nghiên cứu cơ bản, công bố khoa học mà chưa có những hoạt động dẫn dắt nền khoa học và công nghệ cho thành phố và cả nước. Nguyên nhân được cho là do còn thiếu cán bộ khoa học đầu ngành dẫn dắt các nhóm nghiên cứu mạnh, nguồn lực đầu tư còn hạn chế, còn thiếu các chính sách cụ thể và đủ mạnh hỗ trợ, thúc đẩy sự hình thành và phát triển các nhóm nghiên cứu mạnh…
Hướng đến mục tiêu phát triển nhanh và bền vững, thành phố tiếp tục hỗ trợ một số tổ chức khoa học và công nghệ công lập có tiềm lực phát triển trở thành các trung tâm nghiên cứu ứng dụng, đổi mới sáng tạo đạt chuẩn quốc tế. Mục tiêu cụ thể đề ra đến năm 2025, thành phố phấn đấu có hai đơn vị tiệm cận trình độ quốc tế, đến năm 2030 có năm đơn vị tiệm cận, đạt chuẩn quốc tế. Xem việc hình thành các trung tâm nghiên cứu đạt trình độ quốc tế đóng vai trò quan trọng trong hoạt động nghiên cứu khoa học, phát triển công nghệ và đổi mới sáng tạo, khẳng định vị thế tiên phong, là trung tâm khoa học và công nghệ của cả nước. Một số ngành trọng điểm được thành phố hướng đến để xây dựng các nhóm nghiên cứu mạnh, trung tâm nghiên cứu chuẩn quốc tế gồm: Trí tuệ nhân tạo; công nghệ kết nối vạn vật, dữ liệu lớn và phân tích dữ liệu lớn, công nghệ chuỗi khối; vi mạch điện tử tích hợp, điện tử linh hoạt, robotics, tự động hóa; công nghệ vi sinh thế hệ mới, công nghệ dược; chế tạo vật liệu tiên tiến, vật liệu bán dẫn… và các lĩnh vực nghiên cứu xây dựng chính sách phục vụ phát triển thành phố.
Thực tiễn cho thấy, để xây dựng được các trung tâm nghiên cứu phát triển và đổi mới sáng tạo đạt trình độ quốc tế, điều quan trọng là các trung tâm này phải có nguồn nhân lực chất lượng cao cho hoạt động nghiên cứu và đổi mới sáng tạo, nhằm mang lại tri thức, kinh nghiệm và ý tưởng mới. Ðồng thời, phải có năng lực thu hút các nguồn tài trợ đáp ứng nhu cầu đầu tư trang thiết bị hiện đại và thực hiện các dự án nghiên cứu. Có các bài báo khoa học chất lượng cao, các bằng sáng chế công nghệ, tham gia mạng lưới trao đổi tri thức, phát triển thương mại hóa các kết quả nghiên cứu đi vào thực tiễn, thúc đẩy hoạt động đổi mới sáng tạo. Ngoài ra, mối quan hệ hợp tác của các trung tâm nghiên cứu với các trường đại học, viện nghiên cứu, doanh nghiệp trên thế giới được liên kết chặt chẽ, để tận dụng và phát huy tri thức trình độ toàn cầu và các nguồn lực khác.
Ngoài những yếu tố trên, để hỗ trợ hình thành và phát triển trung tâm nghiên cứu chuẩn quốc tế, thành phố cần tập trung vào hai cơ chế, chính sách cốt lõi, đó là bảo đảm nguồn lực lâu dài và tháo gỡ những rào cản pháp lý liên quan đến hoạt động khoa học và công nghệ, nhất là chính sách về rủi ro, chính sách về thương mại hóa. Cùng với đó, xây dựng chính sách thu hút, giữ chân người tài thông qua ưu đãi về tiền lương, tiền công, chế độ phúc lợi và chính sách ưu đãi khác đối với các nhân tài trong các tổ chức khoa học và công nghệ công lập. Thành phố cũng nên ưu tiên đầu tư công về cơ sở vật chất, phòng thí nghiệm, trang thiết bị phục vụ hoạt động nghiên cứu phát triển và đổi mới sáng tạo cho các tổ chức khoa học-công nghệ công lập ■
