Cần đổi mới công tác thi hành án

Phát biểu tại cuộc hội thảo quốc tế về “Các mô hình tổ chức thi hành án trên thế giới” đang diễn ra tại Hà Nội, ông Đinh Trung Tụng, Thứ trưởng Bộ Tư pháp Việt Nam nói rằng “Đảng và Nhà nước Việt Nam tỏ rõ quyết tâm đẩy mạnh hơn nữa công cuộc cải cách hệ thống thi thành án nằm trong chiến lược tổng thể về cải cách hành chính và cải cách tư pháp”.

Ông Tụng cho rằng cần phải có một Bộ luật Thi hành án để điều chỉnh tất cả các lĩnh vực thi hành án. Do đây là một dự án luật quan trọng, nên Việt Nam rất cần tìm hiểu, nghiên cứu tham khảo kinh nghiệm của các nước trong quá trình hoàn thiện Dự thảo Bộ luật Thi hành án trước khi trình quốc hội xem xét trong thời gian tới.

Cuộc hội thảo được tổ chức trong bối cảnh Việt Nam đang triển khai soạn thảo dự án Bộ luật điều chỉnh thống nhất tất cả các lĩnh vực thi hành án, từ thi hành án hình sự, dân sự, kinh tế, hành chính đến lao động, nhằm nâng cao hiệu quả thi hành án và hiệu lực quản lý nhà nước đối với lĩnh vực quan trọng này.

Tuy nhiên, giáo sư Claude Brenner thuộc Trường ĐH tổng hợp Panthéon-Assas của Pháp cho biết, theo quan điểm của pháp luật Pháp, xây dựng một bộ luật chung về thi hành án dân sự và thi hành án hình sự là một dự án tham vọng bởi lẽ giữa hai lĩnh vực thi hành án này vẫn chưa có sự thống nhất rõ ràng về mặt lô-gíc, mỗi lĩnh vực dựa trên những căn cứ riêng và mang tính đặc thù.

Thi hành án là một hoạt động quan trọng nhằm thực hiện trên thực tế bản án, quyết định của tòa án, quyết định của cơ quan, tổ chức khác có thẩm quyền. Các cơ quan nhà nước tiến hành hoạt động tố tụng không chỉ nhằm ra bản án, quyết định đúng đắn mà còn đảm bảo cho bản án, quyết định đó phải được đưa ra thi hành kịp thời và triệt để.

Đối với trường hợp của Việt Nam, trước năm 1993, trên thực tế hầu như không có sự phân biệt giữa cơ quan quản lý thi hành án và cơ quan thi hành án. Các chức năng quản lý và tổ chức thi hành án được thống nhất trong một cơ quan, chẳng hạn, tòa án vừa thực hiện chức năng quản lý công tác thi hành án, vừa là cơ quan trực tiếp thi hành án.

Sau khi có Pháp lệnh thi hành án dân sự 1993 và Pháp lệnh thi hành án phạt tù năm 1993, ở Việt Nam bắt đầu tách biệt hai loại cơ quan, một bên là các cơ quan có chức năng quản lý nhà nước về thi hành án và một bên là cơ quan thi hành án.

Trong hai ngày hội thảo, các chuyên gia quốc tế từ Campuchia, Hungary, Indonesia, Lào, Nhật Bản, Pháp, Trung Quốc và Thái-lan trao đổi về những vấn đề lý luận và thực tiễn trong việc lựa chọn, xây dựng một mô hình tổ chức thi hành án phù hợp với điều kiện đặc thù của từng quốc gia và gợi ý những giải pháp có thể vận dụng vào hoàn cảnh của Việt Nam.

Khoảng 200 người tham dự Hội thảo bao gồm các chuyên gia của Việt Nam và quốc tế trong lĩnh vực thi hành án dân sự, hình sự, hành chính; đại diện của các cơ quan ban ngành ở trung ương và địa phương của Việt Nam, các tổ chức hợp tác đa phương và cơ quan đại diện ngoại giao.

Sau cuộc hội thảo quốc tế này, Nhà Pháp luật Việt - Pháp sẽ tiếp tục tổ chức tọa đàm với sự tham gia của các chuyên gia Pháp, thành viên Ban soạn thảo, Tổ biên tập Dự thảo Bộ luật thi hành án và đại diện một số bộ, ngành có liên quan nhằm trao đổi kinh nghiệm và đóng góp ý kiến xây dựng Dự thảo Bộ luật thi hành án.