Mặc dù từng được công chiếu ở nhiều LHP quốc tế, nhưng đây là lần đầu tiên bộ phim “Phóng viên chiến trường” (War Reporter) được giới thiệu tới khán giả Việt Nam trong khuôn khổ LHP tài liệu châu Âu – Việt Nam.
Với những cảnh quay chân thực, phần lớn là góc cận, máy được ôm theo từng bước chân chạy của nhà làm phim, khán giả đã được cận cảnh thậm chí còn bị sốc về công việc của những phóng viên chiến trường, cả nam và nữ, ở những trận địa nóng bỏng và nguy hiểm nhất khắp nơi trên thế giới
Khán giả đặt câu hỏi với đạo diễn.
Đây là những thước phim tư liệu và phỏng vấn của nhà làm phim Patrick Chauvel (Pháp), cũng là một phóng viên chiến trường từng tác nghiệp trong chiến tranh Việt Nam năm 1968. Patrick kể, ông quay những thước phim này tại nhiều nơi: Bosnia, Indonesia, Lebanon, Haiti, Chechnya… Khi quay phim các đồng nghiệp của mình, ông không hề nghĩ rằng đến một lúc nào đó sẽ làm một bộ phim, mà chỉ đơn giản là ghi lại những khoảnh khắc đáng nhớ trong nghề để lưu niệm.
Sau một thời gian dài tích lũy, đến khi thấy đã đủ tư liệu để xây dựng một cuốn phim, Patrick đã tìm gặp tất cả các nhà báo trong những thước phim này và phỏng vấn họ. Những nhà báo xuất hiện trong bộ phim có: Luc Delahaye, Ron Haviv, Heidi Bradner, Larry Burrow, James Natchway…, phóng viên tự do hoặc làm việc cho những tờ báo nổi tiếng như Times, Newsweek, Herald Tribune…
Trong phim, các phóng viên hiện diện ở những nơi nguy hiểm nhất: từ cuộc biểu tình ở Jakarta (Indonesia) năm 1995, cho tới những cuộc pháo kích, dội bom ở Lebanon, Syria, xung đột ở Ai-len, bắn tỉa, đọ súng ở Haiti, Bosnia hay Chechnya… Những phóng viên bị thương từ sơ sơ cho đến nặng ngay trong khi tác nghiệp, thậm chí có những phóng viên hy sinh mà chưa kịp hoàn thành công việc của mình. Ngày 13-1-1995, một phóng viên của tờ Newsweek khi đang làm nhiệm vụ tại Chechnya đã bị ép vào tường và xả súng bắn chết, đến nay chưa tìm được xác…
Patrick kể: “Những câu hỏi mà tôi đưa ra cho các phóng viên chiến trường cũng chính là những câu hỏi mà tôi từng đặt ra cho mình khi tác nghiệp ở những nơi cận kề cái chết như thế: Tại sao mình lại làm công việc này, và để làm gì? Và với mỗi người, tôi lại tìm thấy cho mình một câu trả lời khác nhau. Đó là đức tin muốn thế giới biết được sự thật”.
Và với Patrick, đức tin đó của anh hay những phóng viên chiến trường khác mạnh mẽ không kém gì đức tin của những người lính cầm súng đứng bên cạnh họ trong khi tác nghiệp. Patrick khẳng định: “Tôi tin rằng những điều tôi đã làm có thể mang lại được điều đó”. Như lời Mydan, một phóng viên ảnh tự do kỳ cựu khẳng định đầy tự hào: “Đó là một cách kỳ diệu để sống”.
Trong buổi chiếu phim, có cả sự hiện diện của một số nhà làm phim kỳ cựu, từng ghi hình tại những mặt trận ác liệt nhất trong thời kỳ kháng chiến chống Mỹ cứu nước. Bà Phạm Thị Tuyết, Tổng giám đốc Hãng phim Tài liệu và Khoa học trung ương giới thiệu: “Hai bậc đàn anh của các nhà làm phim, từng làm việc ở Hãng là đạo diễn, nhà quay phim Mai Cường và đạo diễn, nhà quay phim Văn Yên đều là những phóng viên chiến trường nổi tiếng ở Việt Nam, và cũng là những người mở đường cho chúng tôi ở Hãng phim Tài liệu”.
Bà Phạm Thị Tuyết giới thiệu cựu phóng viên chiến trường, ĐD Mai Cường.
Theo bà Phạm Thị Tuyết, Hãng phim có tám liệt sĩ từng là phóng viên chiến trường và hy sinh trong chiến tranh chống Mỹ. Bà Tuyết tự hào khẳng định: “Hiện nay ở Hãng còn lưu giữ những cuốn phim tài liệu về chiến tranh rất quý của các nhà làm phim này. Những điều họ làm là động lực đối với các nhà làm phim ngày nay. Phim tài liệu bây giờ là hiện tại, nhưng trong tương lai sẽ là lịch sử”.
Patrick nói: “Khi còn làm phóng viên chiến trường ở Việt Nam, tôi đã từng mong mỏi được gặp họ, những đồng nghiệp ở bên kia chiến tuyến biết nhường nào. Nhưng rất nhiều năm sau chiến tranh, tôi mới gặp lại họ, và câu chuyện của chúng tôi xoay quanh những sự kiện đã xảy ra hồi đó. Tôi cũng giống họ là kể lại sự thật lịch sử, nhưng họ thì không chỉ kể lại lịch sử mà còn làm nên chính lịch sử đó”.
Trong buổi chiếu phim, nữ nghệ sĩ Kim Chi, phu nhân của cố đạo diễn, NSND Hồng Sến cũng có mặt. Bà bày tỏ sự xúc động sau khi xem những hình ảnh của Patrick; “Tôi cho rằng một trái tim nói lên được nỗi đau của con người mới làm nên được một bộ phim như vậy. Chồng tôi cũng là một phóng viên chiến trường, và mỗi lần anh ra đi là không biết đến ngày về”.
Nghệ sĩ Kim Chi.
Nghệ sĩ Kim Chi từng là một trong những người đầu tiên đi bộ vượt dãy Trường Sơn trong sáu tháng trời để vào nam, với 10 năm ròng sống dưới hầm trong bom đạn. Patrick bày tỏ ý tiếc vì không gặp được bà Kim Chi hồi đó: “Giá mà tôi được gặp nghệ sĩ Kim Chi trong những ngày ở Trường Sơn, để có thể làm một bộ phim về những người chiến đấu bằng nhiều cách”.
Đối với Patrick Chauvel, ghi lại lịch sử và nói lên sự thật chỉ là một phần công việc của mình. Anh nói: “Chứng kiến những gì diễn ra sau khi hòa bình trở lại trên nhiều mảnh đất, tôi hiểu rằng với vai trò phóng viên, chúng tôi còn rất nhiều điều để làm”.
