Cảm hóa, giáo dục người lầm lỗi tại cộng đồng dân cư

Với mục tiêu phát huy sức mạnh tổng hợp của toàn xã hội tham gia phòng, chống tội phạm, tạo sự chuyển biến mạnh mẽ về an ninh trật tự, đặc biệt là trong việc cảm hóa, giáo dục, cải tạo người lầm lỗi tại gia đình và cộng đồng dân cư, ngăn chặn phát sinh tội phạm, hạn chế tình trạng tái phạm đối với những đối tượng hoàn lương. Ðến nay, qua năm năm thực hiện, đề án đã được triển khai đến hầu hết các khu dân cư trong toàn quốc, tuy mức độ khác nhau song việc thực hiện đã trở thành công tác thường xuyên của Mặt trận. Những năm qua, Ủy ban T.Ư MTTQ Việt Nam đã tổ chức các lớp tập huấn cho gần 10 nghìn lượt cán bộ Mặt trận các cấp, và tổ chức các hội nghị rút kinh nghiệm chung trong toàn quốc, rút kinh nghiệm chỉ đạo điểm, hội thảo chuyên đề, sơ kết, tổng kết và phối hợp lồng ghép với các phong trào như phòng, chống ma túy và tệ nạn xã hội, bảo đảm TTATGT,  xóa đói, giảm nghèo...

Với các hình thức sinh hoạt như thông qua các buổi họp tổ dân phố; phối hợp tổ chức cuộc thi tìm hiểu Nghị quyết 09/CP và Chương trình quốc gia phòng, chống tội phạm; sinh hoạt câu lạc bộ (CLB), nói chuyện chuyên đề, giao lưu văn nghệ với các nội dung về phòng, chống tội phạm và tệ nạn xã hội..., thu hút sự tham gia của các tầng lớp nhân dân. Ðây là một nét mới nổi bật trong công tác tuyên truyền vận động, được thực hiện có hiệu quả ở nhiều địa phương.

Trong công tác phối hợp đấu tranh, phòng ngừa tội phạm, nhiệm vụ quan trọng là phải tuyên truyền để nâng cao nhận thức cho các tầng lớp nhân dân, mỗi gia đình và cộng đồng dân cư, để từ đó làm cho mỗi người biết cách tự phòng ngừa bảo vệ chính bản thân, gia đình và cho cả xã hội. Trong quá trình thực hiện, đã xuất hiện nhiều mô hình hay, tiêu biểu đã và đang được áp dụng và nhân rộng ở nhiều địa phương, như: CLB phòng, chống tội phạm, CLB tuổi trẻ với pháp luật, Tổ an ninh nhân dân, Ðội xung kích an ninh, Tổ liên gia, Tổ tự quản, Tổ hòa giải, Liên gia tự quản tạm trú, tạm vắng; Xã, phường "5 tăng, 3 giảm, 2 xóa", "Khu dân cư 5 không"...

Những mô hình tiêu biểu được xây dựng ở những vùng giáo dân, vùng giáp ranh như: "Xứ đạo tiên tiến, gia đình công giáo gương mẫu", "Xóm đạo bình yên", "Xứ đạo tiên tiến", "Cụm tàu thuyền an toàn", "Làng chài bình yên"... đã đem lại hiệu quả thiết thực, góp phần không nhỏ vào việc giữ gìn an ninh trật tự ở địa bàn dân cư. Các mô hình "Khu dân cư không có tội phạm và tệ nạn xã hội", "Khu dân cư an toàn, lành mạnh" đã trở thành tiêu chí để đánh giá, bình xét, công nhận "Gia đình văn hóa", "Khu dân cư tiên tiến", "Làng văn hóa" trong cuộc vận động "Toàn dân đoàn kết xây dựng đời sống văn hóa ở khu dân cư". Một số tỉnh làm tốt như: Quảng Ninh, Thanh Hóa, Bắc Giang, Bến Tre, Ðà Nẵng, Nam Ðịnh...

Các hình thức tổ chức ký cam kết giữa chính quyền với từng gia đình, từng khu dân cư, từng người dân với nội dung cam kết ngày càng được mở rộng, như "Không vi phạm pháp luật, tệ nạn xã hội", "Không buôn bán, vận chuyển, sử dụng trái phép các chất ma túy", "Khu dân cư không có người phạm tội và mắc các tệ nạn xã hội", "Cơ quan, đơn vị, trường học không có người vi phạm pháp luật, tệ nạn xã hội"... Tiêu biểu như tỉnh Tiền Giang có 988/988 khu dân cư đăng ký thực hiện các nội dung này (100%). Qua phối hợp khảo sát đánh giá, đến nay, toàn tỉnh đã bình chọn được 30 xã, phường lành mạnh không còn tội phạm và tệ nạn xã hội, 578/988 khu dân cư tiên tiến, 203 khu dân cư văn hóa.

Trong những năm qua, MTTQ cơ sở và các tổ chức thành viên đã phối hợp cùng lực lượng công an thiết lập hàng chục nghìn hòm thư tố giác tội phạm, đường dây nóng. Ban công tác Mặt trận và các đoàn thể ở khu dân cư vận động gia đình có con em phạm tội và những đối tượng phạm tội ra tự thú, tự báo. Theo thống kê chưa đầy đủ, năm năm qua, nhân dân đã cung cấp cho lực lượng công an và các ngành chức năng hàng triệu nguồn tin liên quan đến tội phạm, trong đó có 65-70% nguồn tin có giá trị, giúp lực lượng công an và các cơ quan chức năng ngăn chặn, xử lý nhiều vụ vi phạm pháp luật.

Cảm hóa, giáo dục những đối tượng phạm tội tại cộng đồng dân cư là một trong những nội dung cơ bản nhằm hạn chế tình trạng phát sinh và tái phạm tội.

Từ khi triển khai thực hiện phong trào đến nay, MTTQ phối hợp các ban, ngành, đoàn thể và những người có uy tín ở khu dân cư đã vận động cảm hóa, giáo dục được hơn  hai triệu lượt đối tượng vi phạm pháp luật; tạo việc làm và giúp đỡ hàng chục nghìn đối tượng tái hòa nhập cộng đồng, ổn định cuộc sống. Phong trào cảm hóa giáo dục người phạm tội tại gia đình và cộng đồng dân cư đã phát triển rộng khắp đến từng gia đình, từng địa bàn dân cư, góp phần làm giảm bớt tình trạng tái phạm tội ở nhiều địa phương.

Nhiều đối tượng được cảm hóa, giáo dục đã trở lại hòa nhập cộng đồng, được chính quyền địa phương và các tổ chức đoàn thể quan tâm, giúp đỡ tạo việc làm, ổn định cuộc sống. Tuy nhiên, ở một số địa phương, số đối tượng vi phạm pháp luật không được quản lý chặt chẽ, đặc biệt là số đối tượng tái nghiện vẫn chiếm tỷ lệ cao. Bên cạnh đó, tình trạng thiếu việc làm, dư thừa lao động vẫn đang là vấn đề bức xúc, là một trong những nguyên nhân cơ bản làm phát sinh và gia tăng tội phạm trong tình hình hiện nay.

Ðể duy trì và phát triển phong trào, phải bảo đảm sự lãnh đạo, chỉ đạo của các cấp ủy Ðảng, chính quyền, vai trò phối hợp tổ chức của Mặt trận với các ban, ngành, đoàn thể và sự tham mưu của lực lượng Công an.

NGUYỄN CHUNG