Cả huyện mang họ Bác Hồ

Nghị quyết "xin mang họ Bác Hồ" được kể lại bằng hồi tưởng đầy xúc động của các cụ lão thành cách mạng và cả bà con già trẻ thôn 3 xã Trà Thuỷ trong một buổi "sinh hoạt truyền thống" diễn ra ngay tại nhà cụ Hồ Chí Khánh, hơn 80 tuổi, nguyên Phó Bí thư Huyện uỷ Trà Bồng. Ngày "lịch sử" ấy được nhiều người nhớ như in: 9-9-1969. Được sự gợi ý của Tỉnh uỷ, nhất là các cụ Phạm Thanh Biền, Lê Tấn Toả - Bí thư và Phó Bí thư Tỉnh uỷ khi ấy và một lòng theo Đảng, theo Bác Hồ của các già làng đồng bào các dân tộc vùng kháng chiến, Huyện uỷ Trà Bồng đã ra Quyết nghị "xin cho đồng bào các dân tộc huyện Trà Bồng được mang họ Bác Hồ". Nghị quyết chuyển về tỉnh, tỉnh chuyển lên trung ương và Bộ Chính trị đồng ý.

"Thế là dân Trà Bồng được theo họ Bác Hồ. Mừng lắm, cảm động lắm, đồng bào cả căn cứ địa càng quyết tâm đánh giặc" - cụ Hồ Chí Khánh rưng rưng. Cụ đến trước bàn thờ chính giữa nhà - nơi đặt trang trọng chân dung và tượng Bác Hồ, lặng thinh tưởng niệm. Rồi cụ nghiêm giọng nói: "Nghị quyết xin mang họ Bác Hồ là tâm nguyện của đồng bào, đồng chí cả vùng kháng chiến Trà Bồng, tưởng nhớ công ơn Người và thể hiện quyết tâm giải phóng dân tộc, hoàn thành nguyện ước của Người. Thiêng liêng biết mấy, bởi Người vừa mới mất trước đó 1 tuần. Được mang họ Bác Hồ, đồng bào Trà Bồng như được tiếp thêm sức mạnh từ Đảng, từ Người...".

Cụ Khánh cùng cụ Khương, cụ Mân, cụ Khang, cụ Bông - khi ấy đều là huyện uỷ viên - là những người Cor, Hrê đầu tiên huyện Trà Bồng được mang họ Bác Hồ theo nghị quyết. Đồng bào cả huyện, cả những người đàn ông vốn mang họ Ây Zớt, đàn bà vốn mang họ Nga, Non, Oá... đều được mang họ Hồ. Chủ tịch UBND huyện - Hồ Văn Thế, Bí thư Huyện đoàn - Hồ Văn Dũng, Bí thư xã Trà Thuỷ - Hồ Văn Nghĩa, Trưởng thôn 3 - Hồ Văn Trung... là thế hệ thứ hai, sinh ra và lớn lên tại chiến khu trong kháng chiến chống Mỹ, tự hào mang họ của Người khi vừa chào đời và mang cả tâm nguyện giải phóng dân tộc cùng xây dựng đất nước theo ước vọng của Người. Những em bé người Cor làng Dòn Dềnh ngồi đây đã là thế hệ thứ ba, thứ tư thừa hưởng họ Bác Hồ trong hoà bình... Cụ Khánh nói: "Bọn trẻ này phải như con chim clíc trên đỉnh ngọn nêu trước ngôi nhà chung của làng, phải luôn ghi nhớ ước nguyện mang theo trong họ Hồ của mình"...

Được biết, những con số về kinh tế - xã hội mấy năm qua kể từ khi chia tách (huyện Trà Bồng cũ được tách thành hai huyện Trà Bồng và Tây Trà) đều "liên tục phát triển". Riêng năm 2005, ngân sách huyện "bội thu" (tổng thu 27 tỷ đồng/tổng chi chỉ 25 tỷ đồng) - điều hiếm thấy ở các huyện miền núi còn nghèo - nhờ sản xuất nông lâm, công nghiệp đều vượt chỉ tiêu, tạo tiền đề cho bước "nhảy vọt" được huyện quyết tâm phấn đấu thực hiện trong kế hoạch năm nay. Nhiều công trình hạ tầng, dân sinh đầu tư xây dựng rất tập trung. Đặc biệt là 22 công trình 135 đều thực hiện đúng tiến độ, hiệu quả, giải ngân 100% vốn kế hoạch. Thêm một "tin độc": Trong số tám xã thuộc diện 135, xã Trà Phú năm 2005 đã phấn đấu lên đúng là "phú", bèn tự nguyện xin rút ra khỏi chương trình để nhường cho các xã khác nghèo hơn.

"Tuy nhiên, do xuất phát điểm quá thấp, nên tỉ lệ hộ đói nghèo vẫn còn cao (79%). Việc đầu tư cơ sở hạ tầng chưa đáp ứng nhu cầu phát triển" - trầm ngâm một chút, ông Thế nói tiếp: "Nhưng cái khó lớn nhất, là đào tạo cán bộ tại chỗ cho các xã". Điều lo lắng này chúng tôi cũng lại nghe thấy ở ngay chính "cái nôi đào tạo" thế hệ trẻ Trà Bồng - Trường THCS dân tộc nội trú huyện. Hiệu trưởng, ông Trần Thanh Kỳ, kể khổ: "Suốt 10 năm nay chỉ tiêu tỉnh giao cho trường vẫn không đổi - 180 em. Như năm nay, 45 em ra trường, thì chỉ nhận 45 em vào - chưa bằng 1/6 số em trong huyện tốt nghiệp tiểu học. Huyện, rồi trường nhiều lần kiến nghị tỉnh, rằng phải tăng thêm chỉ tiêu, thậm chí cần mở thêm cấp 3, nhưng chẳng có thay đổi nào hết". "Khó khăn còn quá nhiều, nên Trà Bồng phải nỗ lực gấp bội" - ông Chủ tịch huyện "kết luận".

... Tại Trường THCS dân tộc nội trú huyện Trà Bồng, tôi "rút kinh nghiệm", hỏi ngược lại: "Trường ni có bao nhiêu em không mang họ Hồ?". Ông hiệu trưởng tính ra ngay: "Tất cả đều... mang họ Bác Hồ". Lúc tham quan nhà bảo tàng huyện xây dựng theo kiến trúc nhà làng truyền thống dân tộc Cor, tôi lại gặp cụ Khánh, lần này là trong bức ảnh "Người giữ ảnh Bác Hồ trong kháng chiến". Quả thật, các thế hệ đồng bào nơi đây không lúc nào nguôi hướng về Người, không lúc nào thôi phấn đấu để xứng danh là con cháu của Người...