Bộ trưởng Tài chính và Thống đốc Ngân hàng nói về giá

Thống đốc Ngân hàng Nhà nước Lê Đức Thúy:

Tăng giá không đồng nghĩa với mức lạm phát cao

Hỏi: Thưa Thống đốc, giá cả một số nguyên vật liệu và hàng tiêu dùng thiết yếu tăng mạnh thời gian qua tác động không nhỏ đến sự phát triển của nền kinh tế và đời sống người dân nhưng vì sao đến bây giờ NHNN vẫn chưa có sự can thiệp nào bằng chính sách tiền tệ qua điều chỉnh lãi suất để khống chế tăng giá?

Thống đốc Lê Đức Thúy: Trước hết phải khẳng định tôi là người làm việc bảo đảm sự ổn định vĩ mô về giá trị đồng tiền trong lĩnh vực tiền tệ nên tôi rất quan tâm đến sự tác động của tăng giá và lạm phát tới sự mất ổn định vĩ mô về giá trị của đồng tiền. Nhưng vì sao đến bây giờ NHNN vẫn không có sự can thiệp nào bằng chính sách tiền tệ như điều chỉnh lãi suất để khống chế tăng giá? Vấn đề thuộc về lý do sự tăng giá vừa qua. Nó có phải do nguyên nhân tiền tệ hay không? Ai cũng thấy rõ là sự tăng giá vừa qua do giá quốc tế một số mặt hàng như phôi thép, phân bón…tăng đột biến. Thứ hai do dịch cúm gà; thứ ba là hạn hán ảnh hưởng giá sản phẩm nông nghiệp. Tất nhiên không thể không nói tới nguyên nhân điều hành chưa tốt. Thế nhưng không phải do nguyên nhân tiền tệ. Và khi tăng giá không phải vì nguyên nhân tiền tệ thì không cần phải có thay đổi về chính sách tiền tệ cũng như dùng nó để xử lý. Đấy là chưa nói tới việc khi dùng nó phải tính đến tác động tiêu cực của nó.

Thí dụ như tăng lãi suất, thắt chặt tiền tệ thì sẽ tăng lãi suất cho vay và đẩy giá cả lên cao, vừa gây khó khăn thua lỗ cho các doanh nghiệp, vừa ảnh hưởng tốc độ tăng trưởng GDP. Tôi thì muốn giá cả ổn định mà không cần dùng các biện pháp chưa cần thiết mà có thể có tác động xấu.

Hỏi: Thế nhưng, thưa Thống đốc, mức lạm phát bốn tháng đầu năm đã vượt quá chỉ số 5% QH cho phép cả năm 2004. Nhiều ý kiến lo ngại giá cả sẽ còn cao hơn nữa?

Thống đốc Lê Đức Thúy: Lâu nay chúng ta hay lấy việc tăng giá tiêu thụ làm một chỉ số để nói hiện tượng lạm phát. Việc tăng giá là một biểu hiện nhất định của lạm phát và tăng giá vừa qua cũng vậy nhưng gọi là lạm phát đến mức cao thì chưa phải. Bởi vì khi tính lạm phát cơ bản, người ta tách ra hai chỉ số giá nhiên liệu và giá lương thực thực phẩm do nó có yếu tố bất thường. Nhưng nó không phản ánh cái bất bình thường hay bất lành mạnh của chính sách tiền tệ. Nên giá vẫn tăng nhưng không can thiệp bằng chính sách tiền tệ. Và nếu loại trừ cái đó ra thì mức lạm phát vừa qua chưa phải là cao. Tăng giá vừa qua chỉ là yếu tố nhất thời.

Hiện nay các hoạt động huy động vốn và cho vay vẫn bình thường. NHNN không thay đổi chính sách lãi suất. Bên cạnh đó cũng cần chú ý là người ta tính lạm phát là so tháng này với tháng khác, năm này qua năm khác và cùng kỳ chứ không đem cộng dồn lại. Thường tính chỉ số lạm phát GDP là chỉ số tổng thể hơn. Mức lãi suất hiện vẫn cao hơn so với mức tăng giá nên không phải điều chỉnh.

Hỏi: Thống đốc NHNN thì nói tăng giá không phải do nguyên nhân tiền tệ nhưng nhiều ý kiến lại cho rằng việc phát hành tiền có mệnh giá lớn trong thời điểm được coi là không thích hợp vừa qua là một trong những nguyên nhân chính?

Thống đốc Lê Đức Thúy: Cần phân biệt tính chất của việc phát hành đồng tiền có mệnh giá lớn thực sự có ảnh hưởng gì đến lạm phát không? Tôi cho đấy là cách hiểu không đúng. Tổng lượng tiền cung ứng lưu thông một năm là bao nhiêu phụ thuộc mục tiêu về chính sách tiền tệ, nhu cầu thanh toán tiền tệ của nền kinh tế chứ nó không phụ thuộc vào mệnh giá đồng tiền là bao nhiêu. Thí dụ Thủ tướng cho phép năm 2003 phát hành và lưu thông bao nhiêu thì đâu có quy định phải là đồng tiền mệnh giá bao nhiêu. Và NHNN cũng chỉ tính phát hành theo tổng lượng tiền này. Tôi đưa ra một tờ 500.000 đồng thì cũng chỉ có ý nghĩa thay vì phải là 10 tờ 50.000 đồng. Tự mệnh giá đồng tiền không gây nên tác động thực về lạm phát. Thế nhưng nó có tác động tâm lý. Do nhận thức của người dân và một số người có động cơ không tốt.

Hỏi: Nhiều người dân rất muốn biết dự đoán của Thống đốc Ngân hàng Nhà nước về tốc độ tăng giá trong thời gian tới?

Thống đốc Lê Đức Thúy: Dự báo mức tăng giá hay lạm phát là rất khó. Không ai có thể dự báo một cách chính xác. Chỉ tiêu QH đề ra là căn cứ dự báo trước đây chứ không tính đến yếu tố bất thường vừa qua. Do vậy, nếu bị phê phán trình độ dự báo kém thì phải nhận. Còn bây giờ dự báo từ nay đến cuối năm khi đã tính đến các tình huống bất thường cũng rất khó. Với quan điểm nhìn nhận của tôi thì những yếu tố đột biến ảnh hưởng tốc độ tăng giá đã không còn nữa. Giá thế giới cũng đã tăng đến đỉnh, thí dụ giá xăng dầu 40 USD/thùng thì cũng tụt xuống và thế giới cũng có hành động cần thiết để không qua ngưỡng. Nên giá có thể vẫn cao nhưng mức tăng đột biến thì không. Còn giá lương thực thực phẩm nếu cúm gà không tái phát thì cũng khó. Giá chỉ có thể đứng hay giảm. Giá các mặt hàng khác có tác động gián tiếp như giá vàng thì cũng đang giảm. Như trên tôi đã phân tích nếu là tăng giá cao không đồng nghĩa mức lạm phát cao dù tăng giá không phải không có yếu tố lạm phát. Lạm phát vẫn trong tầm kiểm soát và chưa phải thay đổi chính sách tiền tệ. Thực tế, vừa qua chúng ta đã hoàn thành chỉ tiêu trái phiếu của Chính phủ. Điều này thể hiện thái độ của người dân về sự ổn định của đồng tiền. Người dân vẫn tin vào đồng tiền này, dù có bức xúc. Huy động tiền gửi của NH tăng 5%, cho vay gần 7,5%. Tốc độ tiền gửi và cho vay đều tăng chậm nhưng chưa dẫn đến mức khan hiếm tiền vốn vì các tổ chức tín dụng vẫn thừa vốn khả dụng, NHNN chưa phải cung ứng tiền thêm để đáp ứng nhu cầu thanh khoản.

Bộ trưởng Tài chính Nguyễn Sinh Hùng:

Dứt khoát không áp dụng trở lại cơ chế giá trần

Hỏi: Thưa Bộ trưởng, trong kiến nghị của cử tri cũng như thảo luận của đại biểu Quốc hội tại kỳ họp này, một vấn đề bức xúc nhất là giá cả một số mặt hàng thời gian qua tăng quá cao?

Bộ trưởng Nguyễn Sinh Hùng: Giá cả tăng phải phân tích từng mặt hàng và nguyên nhân của nó. Vừa qua, chỉ số giá cả tăng 5,4%, nhưng trong đó có 3% là giá lương thực - chúng ta phải mừng cho người nông dân hơn là lo. Còn xét về mặt vĩ mô, chúng ta vẫn kiểm soát được chính sách tài chính, bội chi ngân sách, cán cân thương mại, tỷ giá… Vì vậy, về vĩ mô thì chưa cần thay đổi, nhưng chính sách cụ thể với từng mặt hàng thì phải thay đổi.

Chẳng hạn về giá thép, nguyên nhân đầu tiên là do giá trên thị trường thế giới tăng; thứ hai là giữa sản xuất và lưu thông ở thị trường trong nước, chúng ta tổ chức chưa tốt. Đối với giá xăng dầu dù tăng cao, nhưng vẫn kiểm soát được, vì khâu nhập khẩu - phân phối được làm chặt chẽ đến tận người tiêu dùng; nhưng đối với thép thì chưa lo được.

Hỏi: Ngoài yếu tố giá đầu vào của thế giới và khâu phân phối, Bộ trưởng có cho rằng chi phí sản xuất trong nước vẫn còn cao?

Bộ trưởng Nguyễn Sinh Hùng: Đúng vậy. Giá cả còn phụ thuộc vào trình độ công nghệ của sản xuất trong nước. Nếu công nghệ cao thì giá thành rẻ. Ngoài ra, yếu tố quản lý sản xuất cũng rất quan trọng. Vì vậy, ta phải cải tiến hai yếu tố này để hạ giá thành sản xuất thép xuống. Vừa rồi, Bộ Tài chính hạ tối đa thuế nhập khẩu phôi và thép, nhưng chỉ giải quyết được yếu tố đầu vào của thế giới, còn nội tại bản thân nền sản xuất trong nước cũng phải giải quyết chất lượng của sản xuất - nhất là trong giai đoạn tăng năng lực cạnh tranh để hội nhập. Tôi vừa xem qua quyết toán quý 1-2004 của một số nhà máy thép, thấy họ lãi 40% - 50%. Đó là một điều hết sức vô lý. Trong khi Chính phủ hạ thuế xuống để họ hạ giá thành, thì họ lại tăng.

Hỏi: Để bình ổn giá một số mặt hàng quan trọng, Chủ nhiệm Ủy ban Kinh tế - Ngân sách Nguyễn Đức Kiên cho rằng, nên áp dụng lại cơ chế giá trần kèm theo một số biện pháp. Ý kiến của Bộ trưởng?

Bộ trưởng Nguyễn Sinh Hùng: Không, dứt khoát sẽ không áp dụng trở lại cơ chế giá trần. Bởi giá trần là bao cấp, bù lỗ.

Hỏi: Nhưng thực tế khi không có giá trần, thời gian qua chúng ta đã tỏ ra lúng túng trong quản lý giá, khiến xảy ra tình trạng găm giữ, nâng giá?

Bộ trưởng Nguyễn Sinh Hùng: Chúng ta đã có cả một hệ thống thanh tra: Bộ Công nghiệp có thanh tra về sản xuất công nghiệp, Bộ Tài chính có thanh tra tài chính, Bộ Thương mại có thanh tra thị trường… để xử lý vấn đề này. Thủ tướng và các thành viên Chính phủ cũng sẽ bàn để có biện pháp xử lý. Trên thực tế thì giá thép đã hạ, giá thuốc đang được chấn chỉnh… Không thể sốt ruột, vì trong thời gian ngắn chưa thể giải quyết được những vấn đề lớn như vậy.