Bổ sung nhiều chính sách để phát huy lợi thế dược liệu

Để phát triển công nghiệp dược, dự thảo quy định các chính sách của Nhà nước đối với dược liệu, thuốc dược liệu: ưu đãi đầu tư sản xuất thuốc dược liệu; ưu tiên mua thuốc dược liệu, thuốc cổ truyền; khuyến khích kết hợp hài hòa y học cổ truyền với y học hiện đại. Các lĩnh vực ưu tiên trong phát triển công nghiệp dược là nghiên cứu sản xuất nguyên liệu làm thuốc từ nguồn nguyên liệu sẵn có tại Việt Nam; phát triển nguồn dược liệu làm thuốc, bảo tồn nguồn gien và những loài dược liệu quý hiếm… Việc dự thảo đưa ra các chính sách nêu trên thể hiện sự thay đổi quan điểm, xác định lại mục tiêu về phát triển công nghiệp dược của nước ta. Luật Dược hiện hành khuyến khích tổ chức, cá nhân đầu tư sản xuất nguyên liệu làm thuốc, nhưng thực tế cho thấy định hướng này không khả thi khi vẫn có tới 90% nguồn nguyên liệu sản xuất thuốc hiện phải nhập khẩu. Có thể nói, nghiên cứu sản xuất nguyên liệu làm thuốc từ chính nguồn dược liệu sẵn có trong nước phù hợp với nguồn dược liệu tiềm năng của nước ta với hơn 4.000 loài cây thuốc phân bố rộng khắp cả nước, trong đó có nhiều loài được xếp vào loại quý, hiếm trên thế giới. Bên cạnh đó, theo dự báo của Tổ chức Y tế thế giới (WHO), nhu cầu sử dụng các sản phẩm từ dược liệu ngày càng tăng do ít độc hại và ít tác dụng phụ.

Chính sách ưu tiên mua thuốc dược liệu, thuốc cổ truyền có nguồn gốc từ nguồn dược liệu trong nước tuân thủ nguyên tắc thực hành tốt việc nuôi trồng và thu hái dược liệu, hy vọng sẽ tháo gỡ khó khăn cho doanh nghiệp khi lâu nay chưa có nhiều ưu đãi để sản xuất, kinh doanh dược liệu, thuốc dược liệu. Tại cuộc góp ý cho dự thảo mới đây, những vấn đề như bỏ cùng chi trả bảo hiểm y tế đối với thuốc cổ truyền hay bài thuốc quý được thanh toán BHYT đã được đặt ra nhằm cụ thể hóa chính sách ưu tiên đối với thuốc từ dược liệu, thuốc cổ truyền. Doanh nghiệp cũng kiến nghị có cơ chế, chính sách để phát triển mới và mở rộng nhà máy sản xuất thuốc y học cổ truyền; hỗ trợ, miễn, giảm thuế thu nhập doanh nghiệp cho các đơn vị sản xuất thuốc từ dược liệu, thuốc cổ truyền…

Thực tế, các chính sách ưu tiên sử dụng thuốc trong nước; ưu tiên nghiên cứu sản xuất nguyên liệu làm thuốc từ nguồn nguyên liệu, dược liệu sẵn có tại Việt Nam để phục vụ công nghệ bào chế, sản xuất thuốc…, đã được ngành y tế xây dựng lộ trình và đang từng bước áp dụng. Tuy nhiên, đây là lần đầu các chính sách đó được cụ thể hóa vào luật. Theo đánh giá của doanh nghiệp trong nước, cách làm đó sẽ thúc đẩy ngành dược Việt Nam phát triển, vì ưu tiên sản xuất từ nguyên liệu trong nước sẽ giúp giảm phụ thuộc nguồn cung ứng nguyên liệu từ nước ngoài… Đặc biệt, những chính sách ưu tiên đó sẽ tạo động lực để các doanh nghiệp trong nước có sự đầu tư, nghiên cứu chuyên sâu, bài bản, từ đó tìm ra được các hoạt chất mới, cho ra đời những loại thuốc mới có hàm lượng công nghệ cao, các loại thuốc đặc trị có thể điều trị các bệnh hiểm nghèo, dần thay thế thuốc nhập khẩu từ nước ngoài… Đồng thời, thể hiện rõ sự quan tâm công tác bảo tồn và phát triển cây thuốc quý, một vấn đề lâu nay chưa được quan tâm đúng mức. Điều này đã được thể hiện trong chiến lược quốc gia phát triển ngành dược Việt Nam đến năm 2020 và tầm nhìn đến năm 2030 là: Phát huy thế mạnh, tiềm năng của Việt Nam để phát triển sản xuất thuốc từ dược liệu.

Dự thảo dành riêng một mục quy định các vấn đề kiểm soát chất lượng dược liệu. Theo đó, dược liệu phải bảo đảm chất lượng và có nguồn gốc, xuất xứ rõ ràng, mức tồn dư hóa chất bảo vệ thực vật, hóa chất bảo quản, kim loại nặng, giới hạn vi sinh vật không được vượt mức quy định; nuôi trồng, thu hoạch, bảo quản dược liệu phải theo các nguyên tắc, tiêu chuẩn về thực hành tốt việc nuôi trồng, bảo quản. Đóng góp ý kiến cho những quy định này, nhiều ý kiến cho rằng, để quản lý dược liệu nhập khẩu và giải quyết thực trạng dược liệu nhập khẩu kém chất lượng như hiện nay, cần quy định cụ thể đối với các đơn vị nhập khẩu dược liệu phải có giấy chứng nhận xuất xứ và giấy chứng nhận chất lượng dược liệu của cơ quan có thẩm quyền của nước xuất khẩu cấp; việc kinh doanh dược liệu phải đáp ứng các điều kiện về cơ sở vật chất, kỹ thuật và nhân sự. Bên cạnh đó, để tăng cường quản lý chất lượng dược liệu nhập khẩu, cần ban hành các văn bản dưới luật quy định về hồ sơ nhập khẩu dược liệu, trong đó quy định dược liệu nhập khẩu phải có giấy chứng nhận xuất xứ, giấy chứng nhận cơ sở nuôi trồng đạt thực hành tốt nuôi trồng dược liệu… Đồng thời, bổ sung các quy định về tăng cường kiểm tra chất lượng dược liệu nhập khẩu, lưu hành và kiểm soát chất lượng dược liệu trước khi đưa vào sản xuất.

Với những cơ chế, chính sách đã, đang triển khai và nhất là lần đầu được luật hóa, chắc chắn sẽ tạo động lực cũng như cơ chế giúp phát huy được tiềm năng, thế mạnh của Việt Nam. Giúp các doanh nghiệp vươn lên, phát triển từ chính lợi thế của mình, đưa ngành dược phát triển hơn nữa và nhanh chóng hội nhập quốc tế.