Bộ phim Việt Nam đầu tiên được thu thanh trực tiếp

Bộ phim tài liệu “Tay đào đất” sản xuất năm 2001 dựa trên một nguyên mẫu có thật tại xã Vĩnh Hào (huyện Tuy Phong, Bình Thuận) do Bùi Thạc Chuyên đạo diễn. Mấy chục năm sau chiến tranh, ông Ngô Ðức Nhật đã gỡ không biết bao nhiêu quả mìn ở gần nhà để lấy đất trồng trọt. Vì miếng cơm manh áo, người nông dân đó còn yêu đất hơn cả mạng sống của mình. Tuy nhiên, một bộ phim tài liệu không thể quay ngược được về quá khứ, không tả hết những khó khăn, sự sợ hãi và lo âu của người đàn ông sống trong hoàn cảnh ấy. Ý tưởng xây dựng một bộ  phim truyện nhựa dựa trên nguyên mẫu có thật đó  của Bùi Thạc Chuyên được hình thành.

Sau nhiều năm chỉnh sửa, kịch bản “Sống trong sợ hãi” của Bùi Thạc Chuyên và Nguyễn Thị Minh Ngọc đã hoàn thành và may mắn được chọn vào dự án hỗ trợ của Ðài Truyền hình NHK (Nhật Bản). Cách đây 12 năm, cứ hai năm một lần NHK tìm kiếm và đầu tư cho những đạo diễn có kịch bản tốt và nhất là những người có năng lực. Việc góp vốn của NHK chủ yếu là giúp đỡ các đạo diễn trẻ châu Á phát triển nghề nghiệp.  Bộ phim có kinh phí 3,5 tỷ đồng trong đó 40% kinh phí do NHK hỗ trợ.

Năm năm theo đuổi kịch bản “Sống trong sợ hãi” của Bùi Thạc Chuyên đã mang lại một kết quả đáng khích lệ. Sau khi ra mắt tại Hà Nội và TP Hồ Chí Minh, bộ phim được đánh giá là một trong những tác phẩm điện ảnh đáng xem. Chuyện phim xoay quanh nhân vật Tải, một cuộc đời tưởng chừng như bình dị lại hết sức éo le. Ðất nước vừa bước ra khỏi cuộc chiến, đời sống của người dân vô vàn khó khăn, vất vả. Tải là thanh niên theo chính quyền ngụy, cho nên thuộc diện trình diện cải tạo.  Trong khi đó, bạn thân đồng thời là anh vợ của Tải theo cách mạng nay trở về quê hương làm cán bộ.

Hoàn cảnh éo le, Tải lại có con với một người phụ nữ khác cách đấy chừng 30 km. Nơi Tải  và người vợ thứ hai sinh cơ, lập nghiệp còn đầy dẫy bom mìn. Chỉ một chút sơ ý có thể mất mạng như chơi, ấy vậy mà kinh tế của nhiều gia đình phụ thuộc vào tiền bán phế liệu là những mảnh bom, mìn. Mặc dù chính quyền khuyến cáo không được tháo gỡ mìn tự do, nhưng nhiều người vẫn lén lút làm. Những người đàn ông hằng ngày đi gỡ mìn về để bán, có người mìn nổ cụt tay, mặc dù bị cán bộ gọi nhắc nhở nhiều lần xong họ vẫn lén lút làm. Triết lý của họ là cụt tay này thì còn tay kia, chính quyền bắt rồi lại thả. Tiếng mìn nổ hằng ngày đã trở thành quen tai đối với cánh mày râu, nhưng lại làm phụ nữ bao phen hoảng loạn vì sợ mất chồng. Mảnh đất miền trung vốn có sức sống mãnh liệt, đất đai khô cằn là thế, nhưng chỉ một cơn mưa là cây cối xanh tốt, mỡ màng. Con người nơi đây cũng vậy, sống hết mình, mạnh mẽ và bản năng. Vượt qua những thử thách khắc nghiệt với những lo âu và sợ hãi rình rập hằng ngày, gia đình Tải đã có một cuộc sống tươi sáng hơn. Khu đất trước đây là bãi mìn đã trở thành những ruộng rau xanh tốt. Một bức tranh về cuộc sống người dân miền trung thời kỳ đầu hậu chiến với vô vàn gian khó. Nhờ có sự giúp đỡ của chính quyền cách mạng, họ đã vượt qua từ khó khăn này đến thử thách khác. Một vài tình tiết đặt ra trong phim chưa hẳn đã làm nhiều người xem thỏa mãn như cảnh hai bà vợ cùng mang thai, sinh con cùng thời điểm tại một trạm y tế, hay cảnh sinh hoạt vợ chồng... Nhưng rõ ràng, đây là một bộ phim thành công khi khắc họa về một hình mẫu có thật trong cuộc sống.

Theo đạo diễn Bùi Thạc Chuyên, toàn bộ cảnh bom, mìn trong phim gần như  thật chỉ sửa một chút bằng kỹ xảo.  Hội đồng duyệt phim quốc gia đã nhất trí để Sống trong sợ hãi được phép phát hành mà không cắt một cảnh nào. Các diễn viên tham gia bộ phim: Tạ Hữu Phúc trong vai Tải, Hạnh Thúy trong vai Ba Thuận, Mai Phương trong vai Út, Nam Yên vai Hai Dân, Mỹ Uyên trong vai Uyên... Thời gian tới, Sống trong sợ hãi sẽ tham dự một số liên hoan phim khu vực và quốc tế.