Sáu năm mày mò, không ít lần cha con anh Hòa đã thất bại với đề tài nghiên cứu "biến rác thải thành dầu” mà ai cũng cho là "khùng". Từ trước tới nay, ai cũng nghĩ rác là thứ bỏ đi, là phế thải. Có ai đi mua rác bao giờ, mà lại là thứ rác không còn khả năng tái chế, người ta tìm mọi cách tiêu hủy mà không được như: cao-su thải của da giày, nhựa cứng... Chúng ngập tràn ngoài đường, không ai thèm nhặt. Người ta phải mất tiền để thu gom, xử lý nó thì cha con anh lại bỏ tiền ra mua về để làm nguyên liệu phục vụ sản xuất với giá 1.000 đồng/kg.
Phát hiện này một phần nhờ vào tinh thần miệt mài nghiên cứu, tìm tòi nhưng cũng là sự tình cờ. Ông Vũ Hồng Khánh - cha của anh Vũ Đúc Hòa - là một nhà khoa học đã có nhiều đề tài nghiên cứu thành công được áp dụng vào sản xuất, trong đó có những đề tài đã được nhận giải thưởng VIFOTEC. Cũng trong quá trình đốt nhựa và cao-su mà ông đã phát hiện ra khả năng tạo dầu. Nhựa và cao-su vốn có nguồn gốc từ dầu và bây giờ ông cho nó ngược trở lại với nguồn gốc của nó.
Ông Khánh cho biết: nhựa và cao-su khi đốt có tia lửa phụt ra tạo thành nước nhỏ giọt, hóa lỏng tạo thành khí cháy như xăng dầu. Cái khó là cần có chất xúc tác để hóa lỏng cao-su, nhựa cứng và làm cách nào để nén khí hóa lỏng. Nếu hóa lỏng được toàn bộ rác thải và cho hóa chất vào, nâng nhiệt độ cao trong bình kín và cho ngưng tụ sẽ thu được chất lỏng giống như dầu đốt.
Toàn bộ dây chuyền sản xuất, biến hóa của rác là một quy trình khép kín hoàn toàn và tuân theo những công thức hóa học từ phòng thí nghiệm của gia đình sau bao năm trả giá. Ban đầu, rác thải được tuyển chọn, làm sạch, đem phơi khô, nghiền nhỏ và trộn với một thứ hóa chất hóa lỏng. Phôi liệu được chuyển vào lò kín đốt với nhiệt độ khoảng 600-700oC.
Vật liệu được cháy hết tạo khí và nối mạch dầu. Lượng khí cháy được thu lại trung bình kín và chuyển sang lò khác trộn thêm hóa chất tạo ngưng đọng. Chuyển khí này được nén ở áp lực cao khoảng 16 kg/cm2, sau đó hạ nhiệt độ đột biến xuống khoảng – 12oC sẽ thu được thứ dầu ngưng.
Thứ dầu thu được này chuyển về téc sục khí để đẩy khí nhẹ và chất độc hại trả lại lò đốt ở nhiệt độ cao và giữ lại dầu thô. Thực chất đây là quá trình "depolymer" bẻ các polymer của nhựa từ hàng trăm, nghìn phân tử các bon thành các đoạn polymer nhỏ có từ 15 - 30 phân tử các bon.
Khi hỗn hợp nhựa bị bốc hơi và đi qua buồng chứa các xúc tác để biến thành hỗn hợp khí và hơi của một dạng dầu. Kỹ thuật dùng chất xúc tác được gọi là cracking trong công nghệ hóa dầu.
Để có thể thu được chất này, cha con anh đã phải trả giá. Hai lần thất bại, máy bị cháy do công nghệ chưa hoàn chỉnh và thiếu vốn. Học phí mà cha con anh phải trả cho lần thử nghiệm thứ ba thành công như hiện nay gần 5 tỷ đồng. Toàn bộ hệ thống công nghệ trộn, đốt, chưng cất, nén... rác thành dầu đều do cha con anh Hòa tự mày mò chế tạo.
Anh Hòa cho biết, với công suất hiện tại, máy có thể xử lý khoảng 5 tấn rác và cho ra khoảng 4.000 lít chất lỏng mỗi ngày. Tuy nhiên, anh mới chỉ chạy 2 tấn một ngày là cao nhất để ổn định máy và dạy thợ chứ chưa dám đi vào sản xuất. Hiện nay, anh đang chế tạo hoàn thiện dây chuyền công nghệ xử lý mini để kịp tham gia Techmart Việt Nam 2005 sắp diễn ra tại TP Hồ Chí Minh.
Không ai dám khẳng định đó có phải là xăng dầu hay không nhưng có mùi hắc bốc lên giống xăng dầu. Đem những thứ chất lỏng đó đổ vào máy thử nghiệm thì máy nổ như đang chạy dầu. Cha con anh Hòa đã dùng thứ chất lỏng chiết xuất được chạy thí nghiệm phục vụ máy kéo, máy cẩu, máy phát điện và lò đốt của HTX.
Theo ý kiến của một số chuyên gia, loại dầu được chế từ nhựa phế thải phải có mầu vàng nhẹ và trong. Loại dầu làm được này có mầu đen sệt là do hỗn hợp xăng, kerosene, diesel và olefin chưa được chưng cất.
Tuy nhiên, chất lượng của thứ chất lỏng này cho đến nay vẫn chưa có đơn vị nào kiểm định đánh giá. Sáng kiến cũng chưa được mở rộng, phát kiến sản xuất vì chưa được công nhận tính chất pháp lý để tồn tại. Mọi thứ bây giờ với cha con anh Hòa vẫn chỉ là chạy thử nghiệm và tiếp tục nghiên cứu. Chỉ biết, chiết xuất ra đến đâu, thứ chất lỏng này được dùng hết đến đấy giống như xăng và dầu FO.
Giá xăng dầu đang tăng cao, tài nguyên thì ngày một cạn kiệt, rác thải thì ngày một nhiều. Mỗi năm chúng ta tốn bao tiền của để xử lý rác. Do vậy, công nghệ biến rác thải thành dầu rõ ràng là hướng đi có triển vọng ở nước ta. Nếu thành công, nó sẽ góp phần không nhỏ vào quá trình phát triển kinh tế xã hội của đất nước.
