Sáng 26/3, nhân kỷ niệm 96 năm Ngày thành lập Đảng bộ thành phố Hà Nội (17/3/1930-17/3/2026), Ban Quản lý Di tích danh thắng Hà Nội phối hợp Hội Khoa học lịch sử Việt Nam tổ chức tọa đàm khoa học: “Bảo tồn và phát huy giá trị di tích ngôi nhà số 5D Hàm Long”.
Trong lịch sử Cách mạng Việt Nam, ngôi nhà số 5D phố Hàm Long có một vai trò đặc biệt.
Từ cuối năm 1928, phong trào đấu tranh của công nhân ngày càng lên cao, sự giác ngộ giai cấp của hội viên và quần chúng được nâng cao. Từ thực tế đó, những thanh niên tiên tiến trong ban lãnh đạo Kỳ bộ Bắc Kỳ và Tỉnh bộ Hà Nội của Việt Nam Thanh niên Cách mạng đồng chí hội đã bí mật họp tại số nhà 5D phố Hàm Long, Hà Nội vào cuối tháng 3/1929.
Cuộc họp đã dẫn tới quyết định thành lập Chi bộ Cộng sản đầu tiên. Chi bộ này gồm 8 người: Ngô Gia Tự, Nguyễn Đức Cảnh, Trần Văn Cung, Trịnh Đình Cửu, Đỗ Ngọc Du, Nguyễn Phong Sắc, Dương Hạc Đính và Nguyễn Tuân. Nhiều đồng chí thuộc Chi bộ sau này đã trở thành lãnh tụ của Cách mạng Việt Nam.
Chi bộ Cộng sản đầu tiên của Việt Nam được thành lập tại Hà Nội tháng 3/1929 là một thắng lợi quan trọng của tư tưởng vô sản trong cuộc đấu tranh với tư tưởng phi vô sản và các xu hướng quốc gia khác, mở ra quá trình trực tiếp thành lập Đảng Cộng sản Việt Nam.
Trước đó, ngôi nhà 5D Hàm Long đã là địa điểm hoạt động Kỳ bộ Bắc Kỳ của Việt Nam Thanh niên Cách mạng đồng chí hội. Đây là nơi diễn ra nhiều hoạt động bí mật của các đồng chí; Ngô Gia Tự, Nguyễn Đức Cảnh, Nguyễn Phong Sắc, Đỗ Ngọc Du, Trịnh Đình Cửu…
Ngay từ năm 1959, ngôi nhà số 5D Hàm Long được khôi phục thành nhà lưu niệm, trưng bày các tài liệu, kỷ vật gắn liền với sự ra đời và hoạt động của Chi bộ Cộng sản đầu tiên ở Việt Nam.
Năm 1964, Bộ Văn hóa-Thông tin (nay là Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch) công nhận Nhà số 5D phố Hàm Long là Di tích cấp quốc gia tại Quyết định số 29-VH/QĐ ngày 13/1/1964.
Hiện nay, Nhà 5D phố Hàm Long do Ban Quản lý Di tích danh thắng Hà Nội trực tiếp quản lý.
Những năm qua, công tác bảo tồn, phát huy giá trị di tích 5D Hàm Long đã đạt được nhiều kết quả đáng khích lệ; hoạt động sưu tầm, trưng bày, bảo quản tài liệu hiện vật được chú trọng bảo đảm tính lịch sử, khoa học, phù hợp với công tác tuyên truyền, giáo dục tại di tích Cách mạng kháng chiến; thực hiện dự án tu bổ, tôn tạo tổng thể di tích ngôi nhà số 5D Hàm Long.
Tại buổi tọa đàm, các chuyên gia, nhà khoa học đã thảo luận về các vấn đề: Công tác bảo tồn, phát huy giá trị di tích 5D Hàm Long trong bối cảnh toàn cầu hóa và thời đại công nghệ 4.0; Ý nghĩa và giá trị lịch sử của di tích ngôi nhà số 5D Hàm Long; Công tác trưng bày, sưu tầm, bảo quản tài liệu, hiện vật tại di tích 5D Hàm Long và những cống hiến của các đồng chí tiền bối của chi bộ 5D Hàm Long với cách mạng Việt Nam.
Những ý kiến đóng góp của các nhà khoa học, các chuyên gia văn hóa là cơ sở để thành phố Hà Nội nói chung, ngành văn hóa nói riêng tìm giải pháp phát huy hiệu quả hơn nữa di tích Cách mạng giàu ý nghĩa này.
