Bao giờ nước máy ở thị xã Tuyên Quang hết đục?

Vì sao nước máy ở thị xã Tuyên Quang đục

Cuối năm 1996, thị xã Tuyên Quang là 1 trong 7 thị xã, thành phố thuộc tỉnh được Thủ tướng Chính phủ cho thực hiện dự án xây dựng hệ thống cấp nước sạch và vệ sinh môi trường từ nguồn vốn vay của Ngân hàng phát triển Châu Á với tổng giá trị theo quyết định là 8 triệu USD, trong đó vốn vay là 5,96 triệu còn là vốn đối ứng. và như vậy sẽ đưa năng lực cung cấp nước sạch từ gần 5.000m³  lên 17.500 m³ ngày/đêm.

Thời gian thực hiện dự án ban đầu quy định là đến hết năm 2001. Tuy nhiên do nhiều nguyên nhân nên đến nam 1998 dự án mới được triển khai và trong quá trình thực hiện lại được gia hạn tới 31-12-2004 thì phải kết thúc phần xây lắp. Sau một quá trình triển khai đến năm 2002 bắt đầu đưa giếng nước đầu tiên vào hoạt động, đến năm 2004 thì 11 giếng trong dự án được hoàn thành và đến nay có 6 giếng hoạt động thường xuyên.

Tuy nhiên một nghịch lý đã xảy ra, trước đây khi sử dụng giếng khoan cũ (Theo điều tra trước khi thực hiện dự án, ở thị xã có 5 giếng nước đang hoạt động) thì nước trong, sạch, nay dùng nước giếng khoan mới thì luôn bị đục.  Nước máy xả ra lúc đầu thường có màu nâu đỏ để lâu trong xô, chậu phát hiện thấy vẩn đục kết tủa màu vàng phía dưới. Tại các bể chứa nước thường xuất hiện một lớp bùn màu vàng, lâu ngày có mùi khó chịu.

Trước thực trạng này, UBND tỉnh Tuyên Quang đã yêu cầu các ngành chức năng: Xây dựng, y tế, khoa học-công nghệ, tài nguyên môi trường, nông nghiệp nông thôn, trung tâm y tế dự phòng tỉnh, công ty cấp thoát nước và ban quản lý dự án cấp thoát nước Tuyên Quang vào cuộc để kiểm tra.

Sau khi tiến hành lấy mẫu nước ở các giếng khoan và qua xét nghiệm đồng thời đối chiếu với tiêu chuẩn vệ sinh nước sạch theo quyết định số 09/2005/QĐ-BYT của Bộ Y tế có bảy mẫu không đạt tiêu chuẩn về vệ sinh ( thời điểm lấy mẫu tháng 3-2006 ). Tiếp đó, tại các thời điểm khác nhau khi lấy mẫu nước để xét nghiệm đều có những mẫu không đạt tiêu chuẩn.

Theo kết luận của của các cơ quan chức năng trong đoàn kiểm tra thì nguyên nhân nước máy ở thị xã Tuyên Quang đục vì khi khai thác giếng ngầm tại các tầng có địa chất khác nhau thường xảy ra các hiện tượng: hàm lượng sắt, các chất hữu cơ tăng lên và có sự biến đổi độ pH.

Nguyên nhân chính là do tăng cường thấm xuyên, xáo trộn nước trong các tầng, đây là nguyên nhân dẫn đến chất lượng nước chưa đạt yêu cầu. Mặt khác, khi khai thác và pha trộn nước tại các giếng khác nhau xảy ra hiện tượng: lượng CO₂ hoà tan giảm dẫn tới mất cân bằng Ca(HCO₃)₂, một phần Ca(HCO₃)₂ chuyển thành CaCO₃ tạo nên các tâm kết tủa, khi trong nước có các chất kết tủa thì sẽ xảy ra kết tủa dẫn đến tạo các bông cặn.

Khi khai thác hàm lượng Fe của các giếng đều tăng > 0,5mg/l, xả vào bể chứa tiếp xúc với không khí, một phần Fe++ chuyển thành hợp chất Fe+++ kết tủa được. Các chất hữu cơ là các phân tử lớn khi pH tăng thêm do ô xy và giảm CO₂ sẽ bị ô xy hoá và tạo kết tủa. Các nguyên nhân trên dẫn tới kết quả tại đáy bể chứa xuất hiện một lớp bùn màu vàng, lâu ngày bốc mùi do chất hữu cơ phân huỷ trong môi trường không đủ ô xy. Phía trong ống hút nước giếng khoan của máy bơm, tuyến ống xuất hiện lớp cặn màu nâu bám vào thành ống.

Theo ông Phùng Quốc Linh, Phó Giám đốc Ban quản lý dự án cấp thoát nước Tuyên Quang thì  do sau khi hút nước từ các giếng nước được hoà mạng chung vào một đường ống dẫn về bể chung của nhà máy để xử lý khử trùng bằng Clo  (chứ không xử  lý Fe và châm vôi ) trước khi cấp xuống đường ống sinh hoạt của nhân dân, trong quá trình này đã gây nên sự huyền phù dẫn đến tình trạng trên. Cũng theo ông Linh thì đây là tình trạng bất khả kháng do sáo trộn địa tầng gây nên.

Vậy còn biện pháp xử lý

Thế bao giờ nước máy ở thị xã Tuyên Quang mới sạch? Trả lời câu hỏi này, ông Linh cho biết chỉ cần thường xuyên thau rửa bể chứa, nước sẽ sạch! Ông còn viện dẫn, ở một số tỉnh đồng bằng nước giếng, nước máy bơm ra còn tanh ngòm, tỷ lệ sắt trong nước còn cao gấp nhiều lần nhưng dân vẫn dùng, có sao đâu?!

Còn muốn xử lý tận gốc vấn đề này cần phải đầu tư thêm chục tỷ đồng nữa để xây nhà máy lọc. Đến đây thì một câu hỏi được đặt ra rằng: Trước đây khi dùng hệ thống giếng và đường ống cũ thì nước trong, sạch! Nay được nhà nước đầu tư cả trăm tỷ đồng thì nước lại đục! Vì sao?

Trong khi thực hiện bài viết này chúng tôi nhận được thông tin là UBND tỉnh Tuyên Quang đã kiên quyết thanh tra, kiểm tra để làm rõ vấn đề tại sao nước máy ở thị xã Tuyên Quang lại bị đục, đồng thời yêu cầu Công ty cấp thoát nước khẩn trương xây dựng phương án xử lý những hiện tượng gây đục ở nước máy như đã nêu trên.

Bảo vệ sức khoẻ của nhân dân là điều cấp thiết vì vậy các cơ quan chức năng của tỉnh cần sớm có biện pháp xử lý, để người dân sớm có nước sạch phục vụ sinh hoạt.