Với chiều dài gần 190 km, nối dài từ ngã ba Ðoan Hùng (Phú Thọ) đến ngã ba Bản Phiệt (Lào Cai), quốc lộ 70 chạy qua một phần tỉnh Yên Bái, con đường này như một mạch máu kinh tế các tỉnh vùng Tây Bắc. Ðược xây dựng và đưa vào sử dụng từ những năm 70 của thế kỷ trước theo tiêu chuẩn đường cấp 5 miền núi, mặt đường láng nhựa rộng từ 3,5 đến 5,5 m, hệ thống cầu, cống được xây dựng theo tải trọng H10.
Cuối tháng 6-2007, chúng tôi có mặt trên tuyến quốc lộ vừa lúc lực lượng cảnh sát giao thông (CSGT) cùng công nhân giao thông thuộc Hạt 2, Công ty 242, Khu quản lý đường bộ II giải quyết sự cố ùn tắc. Do trời mưa, các ổ gà cỡ lớn đọng đầy nước, khiến một lái xe tải do không quan sát bị sa lầy kéo theo sự ùn tắc, cả chục phương tiện không lưu thông được.
Thượng úy Nguyễn Văn Quang, Ðội phó tuần tra kiểm soát số 3 CSGT tỉnh Yên Bái bức xúc: Trong tổng số 90 km quốc lộ 70 qua địa bàn tỉnh Yên Bái, đã có 635 điểm lún võng; có 19 điểm thường xuyên ách tắc giao thông; chỉ tính riêng từ ngày 12-4 đến nay đã xảy ra 25 vụ ùn tắc giao thông, tổng thời gian ách tắc hơn 80 giờ.
Ðiển hình, hồi 0 giờ ngày 28-4, tại km 75 +500 đường lún nứt cộng nước mưa tạo ổ sình lún, khiến xe tải biển kiểm soát (BKS) 30H - 4756 sa xuống làm bật gầm cầu, gây ách tắc cục bộ 11 giờ sau mới thông tuyến.
Hồi 3 giờ ngày 18-5, tại km 69 +400, do đường xấu, ba xe tải xệ xuống rãnh đường gây ách tắc hơn bảy giờ, làm hơn 300 xe các loại phải nằm chờ. Gần đây nhất, ngày 19-6, tại km 64 +800, do hố sâu chưa được xử lý dứt điểm làm một xe tải bị thụt lầy, gây ách tắc hơn 8 giờ...
Tìm nguyên nhân chúng tôi được biết: Tuyến quốc lộ này từ khi đi vào hoạt động đến nay vẫn chưa được sửa chữa lớn, trong khi đây là tuyến có lượng xe lưu thông cao, bình quân mỗi ngày có hơn 1.000 lượt xe qua lại, nhất là xe quá khổ, quá tải chở hàng qua cửa khẩu quốc tế Lào Cai.
Ðặc biệt, khi thị trường trong nước có nhu cầu nhập phôi thép Trung Quốc, nhiều chủ hàng đã mua hàng qua biên giới, tổ chức vận chuyển bằng đường bộ về tiêu thụ trong nước.
Chỉ trong tháng 3 và 4-2007, qua báo cáo của Hạt 2 Công ty 242, đã có 1.040 lượt xe sức chở 30 tấn, 265 lượt xe sức chở 50 tấn trở lên chạy qua địa hạt, gây nên sự lún nứt mặt đường và tạo các ổ gà lớn tại các điểm xung yếu.
Trước tình hình nêu trên, từ ngày 26-4 đến 25-5, lực lượng CSGT tỉnh và thanh tra giao thông tỉnh Yên Bái đã thành lập hai đội kiểm tra xe quá khổ, quá tải trên tuyến.
Qua kiểm tra 110 lượt xe tải nặng, lực lượng tuần tra đã yêu cầu hạ tải 18 xe; bắt quay đầu không cho qua cầu yếu sáu xe; tạm xử phạt hơn 11 triệu đồng. Do mức xử phạt việc chở hàng quá khổ, quá tải rất nặng (đánh dấu lần vi phạm trên giấy phép lái xe; phạt hành chính hơn ba triệu đồng; đình chỉ phương tiện lưu thông và khắc phục hậu quả...), cho nên lái xe thường chống người thi hành công vụ, như: dọa hành hung, thuê "đầu gấu", chạy trốn hoặc dừng xe vài ngày, chờ thanh tra giao thông rút đi.
Ngày 11-3, do trốn kiểm soát trên tuyến quốc lộ 70, xe ô-tô loại ba trục Hyundai BKS 29L- 5621 chở khoảng 50 tấn quặng sắt từ xã Tích Cốc (Yên Bình) qua cầu Ðát Hùng thuộc địa phận xã Cảm Nhân (Yên Bình, Yên Bái) do quá tải đã làm gẫy cầu, xe rơi xuống nước, gây ách tắc giao thông trên tuyến đường tỉnh số 171 (Ðông Hồ - Thác Bà) trong bảy ngày liên tục.
Trong khi đó, do không có cân tải trọng, không có bến bãi và phương tiện hạ tải, nên xảy ra tình trạng các lực lượng chức năng cho dừng xe kiểm tra, xử phạt rồi tiếp tục cho đi; làm cho việc bảo vệ công trình giao thông vẫn không đạt yêu cầu.
Hiện nay, Dự án khôi phục và cải tạo quốc lộ 70 (đoạn km 0 - km 188) Bộ Giao thông vận tải giao cho Ban quản lý dự án 5 theo Quyết định 161/QÐ-Bộ GTVT ngày 23-1-2007; Công ty quản lý và sửa chữa đường bộ 242 thuộc Khu quản lý đường bộ II chỉ đảm nhiệm khâu bảo đảm giao thông, xử lý tạm thời.
Ðến thời điểm này, dự án có tổng giá trị xây lắp hơn 776 tỷ đồng vẫn chưa được tổ chức đấu thầu, không biết đến bao giờ quốc lộ 70 mới cải tạo xong và hậu quả tất yếu là đường xấu, ách tắc giao thông cục bộ xảy ra hằng ngày đều đổ lên đầu khách đi du lịch và các lái xe vận tải.
Anh Vũ Ngọc Thanh, lái xe BKS 24N-1495 chuyên chạy xe khách tuyến Lào Cai - Hà Nội than thở: Tôi chạy tuyến này đã gần 10 năm, đường xấu thế này đã làm tăng thêm thời gian chạy trên đường hơn một giờ, tốn thêm nhiên liệu, khách đi xe phàn nàn nhưng không làm sao giải thích được.
Còn anh Dương Ngọc Lan, Hạt trưởng giao thông Hạt 2 phụ trách hơn 45 km tuyến quốc lộ 70 bộc bạch: Tính đến nay, đã phát hiện 14.122 m2 đường bị lún sụt, có nơi lún sâu đến 1,8 m, dù đã cố hết sức khắc phục nhưng vẫn còn hơn 7.500 m2 đường chưa được xử lý, dẫn đến tình trạng nền đường vừa khắc phục xong chưa nghiệm thu, quyết toán đã hỏng trở lại.
Khắc phục tình trạng ách tắc giao thông cục bộ, lực lượng CSGT tỉnh Yên Bái ngoài việc tuần tra, xây dựng cơ sở báo tin trên dọc tuyến, phát hiện, xử lý ùn tắc và điều động một xe cứu hộ giao thông ứng trực 24/24 giờ tại khu vực trọng điểm. Hạt giao thông số 2 đưa một xe xúc lật sẵn sàng cùng nhân viên tuần đường giải quyết khi sự cố xảy ra, đồng thời sử dụng nhân công, vật liệu, hậu cần tại chỗ xử lý lún sụt trên đường, với mục tiêu là thông đường trong thời gian nhanh nhất.
Thanh tra Sở Giao thông vận tải tỉnh Lào Cai đã kiến nghị lập trạm cân tải trọng ngay tại đầu tuyến quốc lộ 70, nhằm hạ tải bảo đảm an toàn cho các công trình giao thông. Nhưng đó cũng chỉ là các giải pháp tình thế, về lâu dài cần nhanh chóng cải tạo, nâng cấp quốc lộ 70 mới giải quyết căn nguyên của vấn đề.
Theo một lãnh đạo của ngành giao thông sau khi đi kiểm tra trên tuyến, nếu tiếp tục để xuống cấp như hiện nay, sẽ không thúc đẩy được sự phát triển kinh tế - xã hội của các tỉnh trong vùng Tây Bắc.
Ðường xấu, ùn tắc và tai nạn giao thông vẫn đang xảy ra hằng ngày trên quốc lộ 70. Không hiểu tình trạng này còn kéo dài đến bao giờ?