Bảo đảm kiến trúc, mỹ quan đô thị

Đình Thôn nằm trong đề án thí điểm tuyến đường văn minh đô thị giai đoạn 2018 - 2020 định hướng đến năm 2030 của TP Hà Nội. Khoảng hai tháng nay, ở giai đoạn thứ nhất, UBND phường Mỹ Đình 1 đã triển khai cắm 200 cột thép trên vỉa hè sơn mầu đỏ, chiều cao 1,2 m, có các nhánh để treo cờ, đèn lồng trong các ngày lễ, Tết,...; kèm quy định về kích thước biển hiệu, biển quảng cáo lắp đặt theo các cột. Theo đó, toàn bộ các biển hiệu được lắp đặt theo đúng quy định với chiều cao 1,2 m; nội dung của biển hiệu theo mục đích kinh doanh của các hộ, không quy định về mầu sắc. Toàn bộ kinh phí từ nguồn xã hội hóa, người dân tự lựa chọn chất liệu, hình thức, chi trả kinh phí. Chính quyền địa phương kỳ vọng, việc xây dựng những tuyến phố văn minh đô thị sẽ tạo nên sức hút lớn với các nhà đầu tư dài hạn; một môi trường văn minh, xanh - sạch - đẹp góp phần tạo dựng hình ảnh phường Mỹ Đình 1 nói chung, khu dân cư Đình Thôn nói riêng thành một nơi “đáng sống, đáng làm việc”.

Tuy nhiên, trên thực tế, cảm nhận của người dân dường như khác xa với ý tưởng, mục đích của chính quyền. Điều bất cập bộc lộ rõ khi Đình Thôn vốn là một đường làng lên phố trong quá trình đô thị hóa, mặt đường chỉ rộng khoảng 5,5 m, hầu như không có vỉa hè, nhà cửa xây sát tới mép đường, chủ các hàng quán tận dụng những không gian thừa để kinh doanh. Không gian còn lại chỉ đủ để dựng cột điện, nay lại có thêm hàng cột sắt chiếm nhiều diện tích khiến người đi bộ phải xuống lòng đường. Giao thông khu vực này cũng luôn đông đúc với lượng người, xe qua lại và nhiều dịch vụ, hoạt động kinh doanh. Trong tình trạng lộn xộn, nhếch nhác, thường xuyên xảy ra cảnh tắc đường, sự xuất hiện 200 cột sắt đỏ trên chiều dài khoảng 1 km, càng khiến con phố thêm chật chội. Mặc dù nhằm tạo sự đồng bộ, nhưng cách cắm cột lại có mật độ không đồng đều, chưa kể vì chật hẹp mà các biển hiệu bị cắm thò ra thụt vào, nhiều cửa hàng dù đã có biển “kiểu mẫu” vẫn treo lủng lẳng thêm pa-nô, biển quảng cáo ngang dọc trên tường, vỉa hè... Vì thế không ít người dân bức xúc, phản ứng trước sự xuất hiện của những cây cột, bởi chúng vừa gây vướng víu lại ảnh hưởng đến thẩm mỹ khu phố.

Quy định nhằm tạo sự đồng bộ, văn minh theo lý giải của chính quyền địa phương nơi đây cũng khiến nhiều chuyên gia trong giới kiến trúc và mỹ thuật phải… kinh ngạc. Các chuyên gia cảnh báo, việc xây dựng tuyến phố kiểu mẫu theo cách “đồng phục hóa” từng được áp dụng ở đường Lê Trọng Tấn không được người dân ủng hộ chính là bài học. Chưa kể tư duy, cách làm “nhân bản vô tính” sẽ rất dễ dẫn đến nguy cơ khiến diện mạo không gian đô thị Việt Nam trở nên đơn điệu, tẻ nhạt. Theo KTS Lê Việt Hà, Giám đốc Trung tâm Sáng kiến đô thị, “đồng phục” chỉ dành cho các tuyến đường trong khu đô thị mới. Các tuyến phố ở bên ngoài và tuyến phố cũ không nên “đồng phục” mà cần sự đa dạng, thể hiện quá trình phát triển, ký ức đô thị của con phố. Nguyên nhân không thành công của mô hình tuyến đường kiểu mẫu Lê Trọng Tấn là bởi hệ thống biển quảng cáo đồng nhất, vừa không thể hiện được đặc trưng mặt hàng kinh doanh của từng cửa hàng mà còn làm mất đi tính sáng tạo, nhận diện độc quyền nhiều địa chỉ, thương hiệu mà chủ nhân đã vất vả gây dựng. Vì vậy, sau một thời gian buộc phải chấp hành quy định, nhiều chủ cửa hàng đã tự động tháo dỡ biển hiệu hoặc tiếp tục sử dụng những thiết kế, phong cách riêng theo đăng ký nhãn hàng lâu năm của mình. Bên cạnh yếu tố đẹp và văn minh, vấn đề về sự tiện ích và hiệu quả kinh doanh rất quan trọng đối với người dân. Được biết, sau hai năm, quận Thanh Xuân vẫn chỉ đạo phường Khương Mai và các chủ cửa hiệu, nếu thay biển hiệu nên tuân thủ về kích thước, còn mầu sắc nhận diện, quận không can thiệp. Sở Văn hóa và Thể thao Hà Nội cũng đang yêu cầu quận báo cáo kết quả thử nghiệm biển hiệu kiểu mẫu sau hai năm triển khai, có khó khăn vướng mắc gì để giải quyết.

Xây dựng các tuyến phố kiểu mẫu, nhằm góp phần xây dựng văn minh đô thị, nâng cao ý thức người dân. Song việc này cần triển khai một cách hợp lý tiếp thu sáng kiến từ nhiều nguồn để có được các giải pháp tốt, tránh tốn kém, lãng phí và ảnh hưởng đến đời sống người dân cũng như kiến trúc, mỹ quan đô thị.