Theo Đại tá Phạm Đức Điệp, Trưởng phòng Cảnh sát quản lý hành chính và trật tự xã hội, Công an tỉnh Hải Dương, những năm qua, tình hình mâu thuẫn trong nội bộ nhân dân ở Hải Dương có nhiều diễn biến phức tạp, tính chất mức độ ngày càng nguy hiểm cho xã hội, gây hậu quả nghiêm trọng, ảnh hưởng an ninh trật tự và phát triển kinh tế-xã hội của địa phương.
Tính từ tháng 1/2021 đến trung tuần tháng 9/2024, trên địa bàn Hải Dương xảy ra 729 vụ mâu thuẫn với 2.354 người liên quan. Trong đó có 62 vụ phạm pháp hình sự liên quan mâu thuẫn trong gia đình và xã hội với 12 vụ giết người, 32 vụ cố ý gây thương tích, sáu vụ gây rối trật tự công cộng. Đáng chú ý như vụ cố ý gây thương tích xảy ra ngày 1/12/2023 giữa một nhóm thanh niên ở phường Sao Đỏ (thành phố Chí Linh) làm chết một người; vụ đối tượng Dương Đình Luyện (sinh năm 1985) ở phường Văn An (thành phố Chí Linh) giết hai người do mâu thuẫn với vợ cũ xảy ra ngày 26/3/2024; vụ Trần Văn Dương (sinh năm 1985) ở phường Thái Thịnh (thị xã Kinh Môn) giết một người, làm bị thương ba người… Toàn tỉnh còn 24 vụ mâu thuẫn kéo dài, hầu hết liên quan đất đai.
Trước tình hình đó, ngày 4/5/2023, Công an tỉnh Hải Dương tham mưu Ban Thường vụ Tỉnh ủy ban hành Chỉ thị số 40/CT/TU về tăng cường sự lãnh đạo của Đảng đối với công tác phòng, chống tội phạm, tệ nạn xã hội và xây dựng phong trào toàn dân bảo vệ an ninh Tổ quốc; ban hành kế hoạch về tăng cường công tác nắm tình hình, giải quyết mâu thuẫn trong nội bộ nhân dân trong tình hình mới. Theo đó, lực lượng công an nói chung và lực lượng cảnh sát quản lý hành chính về trật tự xã hội nói riêng tiếp tục thực hiện công tác nắm tình hình, giải quyết mâu thuẫn trong nội bộ nhân dân, gắn trách nhiệm của người đứng đầu đơn vị, cán bộ phụ trách địa bàn nếu để các vụ việc mâu thuẫn phức tạp, gây hậu quả nghiêm trọng trên địa bàn mà không nắm được.
Trên tinh thần đó, công an các đơn vị đã chủ động tham mưu với cấp ủy, chính quyền các cấp chỉ đạo các ban, ngành, đoàn thể, tổ chức chính trị-xã hội đẩy mạnh tuyên truyền, phổ biến chủ trương, đường lối của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước, quy định của địa phương cho quần chúng nhân dân với nhiều nội dung, hình thức phong phú, phù hợp, dễ tiếp thu; qua đó nâng cao nhận thức pháp luật cho nhân dân, hạn chế các mâu thuẫn phát sinh, tích cực tham gia phối hợp lực lượng công an giải quyết kịp thời, dứt điểm các mâu thuẫn trong nội bộ nhân dân ngay từ cơ sở, tránh để mâu thuẫn phức tạp, tồn đọng kéo dài ảnh hưởng đến an ninh trật tự tại địa bàn cơ sở.
Chủ tịch Ủy ban nhân dân xã Thống Nhất (Gia Lộc) Phạm Đăng Xuyết cho biết: Thời gian qua, công an xã đã tham mưu Ban Chỉ đạo 138 xã chỉ đạo các thôn, các ban, ngành, đoàn thể tổ chức thực hiện việc nắm tình hình, giải quyết các mâu thuẫn trong nội bộ nhân dân, đáp ứng yêu cầu và phục vụ hiệu quả công tác phòng ngừa, đấu tranh với các loại tội phạm, bảo đảm an ninh, trật tự của địa phương. Cả hệ thống chính trị và nhân dân thật sự vào cuộc trong công tác giải quyết các mâu thuẫn mới phát sinh từ gia đình tới thôn xã. Ban Chỉ đạo 138 xã xác định rõ nhiệm vụ, phân công trách nhiệm cụ thể cho từng đơn vị, cá nhân trong quá trình tổ chức thực hiện bảo đảm rõ người, rõ việc, rõ thời gian. Đồng thời, kịp thời phát hiện, phân loại, giải quyết kịp thời ngay từ cơ sở các mâu thuẫn trong nội bộ nhân dân, không để hình thành quan hệ xã hội phức tạp. Từ năm 2023 tới nay, các tổ hòa giải của năm thôn trong xã Thống Nhất đã hòa giải thành công các xích mích nhỏ trong nhân dân không để phát sinh thành mâu thuẫn và hòa giải thành công hai vụ việc về mâu thuẫn nội bộ nhân dân, không để phát sinh thành vụ án, vụ việc vi phạm pháp luật.
Theo Chủ tịch Ủy ban nhân dân thị trấn Thanh Hà (huyện Thanh Hà) Trần Văn Tuấn, tranh chấp đất đai gây nhiều hệ lụy tới người dân và công tác quản lý đất đai của Nhà nước. Những vụ việc tranh chấp đất đai không được giải quyết triệt để sẽ gây tình trạng mâu thuẫn trong nội bộ nhân dân và đơn thư kéo dài. Vì vậy, công tác hòa giải đặc biệt quan trọng. Nếu hòa giải thành công sẽ giúp các bên tranh chấp đạt được thỏa thuận, thống nhất được các bất đồng và giải quyết được tận gốc của vấn đề, không phát sinh đơn thư và tiết kiệm chi phí cho người dân và Nhà nước.
Để việc hòa giải tranh chấp đất đai có hiệu quả đòi hỏi trách nhiệm cao của chính quyền từ cơ sở khu dân cư, xã, phường, thị trấn, có sự tham gia của lực lượng công an chính quy bởi lực lượng này là những người có hiểu biết về pháp luật, thuận lợi trong quá trình hòa giải cho các bên. Nếu chủ động phát hiện sớm các vụ việc tranh chấp để có hướng giải quyết ngay từ đầu thì sẽ triệt tiêu được nguồn cơn mâu thuẫn. Trách nhiệm trong thực hiện hòa giải tranh chấp đất đai bao gồm từ việc xác định vụ việc tranh chấp đến tiến hành các thủ tục hòa giải tranh chấp, thực hiện các kỹ năng trong hòa giải để đạt được kết quả và xử lý kết quả đạt được.
Bên cạnh đó, các địa phương trong tỉnh Hải Dương cũng rất chú trọng xây dựng các mô hình hòa giải ở cơ sở phù hợp đối tượng hòa giải như: Tổ hòa giải điểm; tổ hòa giải là người có uy tín, tổ hòa giải 5 tốt, tổ hòa giải kiểu mẫu. Theo Giám đốc Sở Tư pháp Bùi Sỹ Hoàn, toàn tỉnh hiện có 1.249 tổ hòa giải với hơn 9.600 hòa giải viên. Các hòa giải viên đều có ý thức nghiên cứu, tìm hiểu quy định pháp luật, kỹ năng hòa giải để thực hiện công tác hòa giải ở cơ sở ngày càng tốt hơn. Nhiều tổ hòa giải trong những năm qua luôn hòa giải thành công các vụ việc góp phần quan trọng vào công tác bảo đảm an ninh chính trị, trật tự an toàn xã hội trên địa bàn từng địa phương, đơn vị.
