Không chỉ bảo đảm diện tích và thời vụ, các địa phương trong vùng đang chuyển mạnh từ tư duy sản xuất theo sản lượng sang nâng cao chất lượng, hiệu quả và giá trị hạt gạo.
Nhiều địa phương đã đẩy mạnh cơ giới hóa, lựa chọn giống phù hợp, ứng dụng tiến bộ khoa học-kỹ thuật, kiểm soát sâu bệnh, từng bước phát triển các mô hình canh tác xanh, phát thải thấp.
Hướng đi ý nghĩa, thực hiện quy trình chăm sóc lúa thống nhất
Với diện tích gieo cấy khoảng 67.000 ha lúa vụ mùa năm 2026, Hà Nội xác định đây là vụ sản xuất quan trọng, góp phần bảo đảm nguồn cung lương thực cho người dân.
Điểm đáng chú ý trong tổ chức sản xuất vụ mùa năm nay là thành phố tiếp tục đẩy mạnh cơ giới hóa, nhất là đưa máy cấy vào đồng ruộng. Theo ngành nông nghiệp Hà Nội, diện tích lúa cấy bằng máy tại các xã hiện đạt khoảng 2.225 ha. Đây là hướng đi có ý nghĩa không chỉ ở việc giảm sức lao động mà còn góp phần bảo đảm tính đồng đều của ruộng lúa, rút ngắn thời gian gieo cấy, tạo điều kiện để thực hiện các quy trình chăm sóc thống nhất.
Thực tế tại một số địa phương của Hà Nội cho thấy, chuột và ốc bươu vàng đang gây hại trên một số diện tích lúa cấy sớm. Mức độ ảnh hưởng hiện chưa lớn, song diễn biến thời tiết trong giai đoạn cuối tháng 7, đầu tháng 8 có thể khiến sâu bệnh phát sinh, gia tăng.
Phó Chi cục trưởng Trồng trọt và Bảo vệ thực vật Hà Nội Vũ Thanh Quỳnh cho biết, đơn vị đang phối hợp các địa phương tăng cường kiểm tra đồng ruộng, theo dõi diễn biến sâu đục thân hai chấm trên mạ, chuột, ốc bươu vàng và các đối tượng gây hại khác để hướng dẫn người dân phòng trừ kịp thời, hiệu quả.
Vụ lúa mùa 2026, tỉnh Hưng Yên là một trong những địa phương có quy mô sản xuất lúa lớn trong vùng với diện tích gieo cấy khoảng 96.000 ha. Điểm nhấn rõ nét trong vụ mùa năm nay là việc đẩy mạnh cơ giới hóa, nhất là ở những vùng đã tích tụ, tập trung ruộng đất và phát triển sản xuất lúa hàng hóa.
Tại xã Đông Quan, gia đình ông Ngô Quang Huy ở Tổ 4 có khoảng 30 mẫu ruộng sản xuất lúa hàng hóa. Với diện tích lớn như vậy, nếu chỉ dựa vào phương pháp cấy truyền thống, thời vụ sẽ kéo dài, ảnh hưởng trực tiếp đến quá trình sinh trưởng của cây lúa. Ông Huy đã đầu tư máy cấy ngồi 6 hàng. Với công suất trung bình khoảng 4 mẫu/ngày, trong điều kiện thời tiết thuận lợi, chiếc máy có thể giúp hoàn thành việc gieo cấy trong khoảng 10 ngày.
Theo ông Đào Xuân Hiệu, Chi cục trưởng Trồng trọt và Bảo vệ thực vật tỉnh Hưng Yên, việc đưa máy móc vào sản xuất giúp giảm đáng kể công lao động, tiết kiệm chi phí và rút ngắn thời gian gieo cấy. Cây lúa được cấy với khoảng cách tương đối đồng đều, thuận lợi cho quá trình sinh trưởng, đẻ nhánh tập trung đồng thời nâng cao khả năng chống chịu sâu bệnh.
Trước những dấu hiệu phức tạp của thời tiết, ngành nông nghiệp Hưng Yên đã đưa ra khuyến cáo, sau khi lúa bén rễ, hồi xanh, cần bón thúc kịp thời để cây đẻ nhánh nhanh, tập trung; sử dụng phân NPK tổng hợp chuyên dùng cho lúa để cây sinh trưởng cân đối, hạn chế sâu bệnh. Cùng với đó, người dân phải thường xuyên kiểm tra đồng ruộng, chủ động phòng trừ các đối tượng gây hại đầu vụ, nhất là ốc bươu vàng và chuột.
Góp phần thúc đẩy tăng trưởng xanh
Theo Chi cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật thành phố Hải Phòng, kế hoạch vụ mùa năm nay, thành phố gieo cấy khoảng 3.500 ha lúa phát thải thấp, tăng hơn 700 ha so với vụ mùa năm 2025 và 300 ha so với vụ xuân năm 2026. Lúa phát thải thấp được gieo cấy ở các xã Tân An, Hồng Châu, Thanh Miện, Nguyễn Bỉnh Khiêm, Quyết Thắng, An Quang, Việt Khê, An Khánh và Nam Sách.
Theo ngành nông nghiệp Hải Phòng, sản xuất lúa phát thải thấp phải tuân thủ quy trình nghiêm ngặt về bón phân cân đối, sử dụng phương pháp tưới ướt khô xen kẽ, quản lý tổng hợp dịch hại, kiểm soát dư lượng thuốc bảo vệ thực vật. Do vậy, thành phố đã cử cán bộ kỹ thuật xuống các xã hướng dẫn người dân triển khai sản xuất lúa phát thải thấp, đồng thời theo dõi, giám sát trong quá trình sinh trưởng của cây lúa bảo đảm đúng kỹ thuật, đáp ứng yêu cầu đề ra.
Theo đánh giá của các chuyên gia nông nghiệp, việc thay đổi phương thức sản xuất theo hướng đẩy mạnh trồng lúa phát thải thấp sẽ góp phần thúc đẩy tăng trưởng xanh khi nâng cao hiệu quả kinh tế, giảm ô nhiễm môi trường. Cơ quan chuyên môn cũng nhận định, sản xuất lúa phát thải thấp sẽ giảm từ 20-30% chi phí đầu vào, gia tăng từ 10-15% năng suất lúa và giảm phát thải 50% so với canh tác thông thường.
Các chuyên gia cho rằng, để nâng cao hiệu quả sản xuất lúa theo hướng bền vững, các địa phương vùng Đồng bằng sông Hồng cần đẩy mạnh tích tụ, tập trung ruộng đất, xây dựng vùng sản xuất lúa hàng hóa quy mô lớn đồng thời phát huy vai trò của hợp tác xã trong tổ chức sản xuất và liên kết với doanh nghiệp.
Cùng với đó, mở rộng cơ giới hóa đồng bộ, nhất là khâu gieo cấy, chăm sóc và thu hoạch; khuyến khích đầu tư máy móc theo hướng dịch vụ nông nghiệp để giảm chi phí, khắc phục tình trạng thiếu lao động và rút ngắn thời vụ. Việc lựa chọn, sử dụng các giống lúa chất lượng cao, chống chịu sâu bệnh, thích ứng biến đổi khí hậu cần được ưu tiên, từng bước hình thành các vùng nguyên liệu đồng nhất, gắn với xây dựng thương hiệu và thị trường tiêu thụ.
Các địa phương cần nhân rộng mô hình lúa phát thải thấp, quản lý tổng hợp dịch hại, giảm sử dụng thuốc bảo vệ thực vật và tăng cường xử lý phụ phẩm sau thu hoạch; đẩy mạnh ứng dụng khoa học-công nghệ, chuyển đổi số trong dự báo phòng ngừa sâu bệnh, quản lý đồng ruộng và truy xuất nguồn gốc.
