Alberto Ruy Sanchez: Chất thơ, giấc mơ và hiện thực

Người lữ hành đi tìm cái đẹp

Dịch giả Trần Tiễn Cao Đăng nhận xét: “Alberto Ruy Sanchez là người lữ hành không ngừng nghỉ trên hành trình tìm cái đẹp, giống như tín đồ của một thứ tôn giáo. Những độc giả nào đọc tác phẩm của ông là những người tìm đến được quả địa cầu của cái đẹp trong tâm hồn. Tác phẩm của ông có một vẻ đẹp mà khi đọc, bạn đọc sẽ phát hiện ra vẻ đẹp đó. Trong văn của ông, tính dục không còn là một cảm xúc của cơ thể mà đã mang một vẻ đẹp đầy chất thơ. Văn chương của ông đủ mạnh mẽ để kéo chất thơ đó gần hơn với đời sống”.

Theo Alberto Ruy Sanchez: “Văn chương là một hình thức khác của thơ ca. Thơ ca không chỉ là ngôn từ, cách chúng ta viết, mà còn là những khía cạnh, chiều hướng khác của cuộc sống. Trong văn chương, việc mô tả những cảm xúc mang tính bản năng của con người thường được coi là rất táo bạo, nhưng tôi cho rằng quan trọng là phải thể hiện được nội tâm bên trong con người dưới vẻ bề ngoài là những cảm xúc đó. Thách thức lớn nhất là mô tả cảm xúc đó có chất thơ, cảm xúc của những người đang yêu với một sức mạnh từ bên trong, điều này còn khó hơn là mô tả trực tiếp hình ảnh của hai người đang yêu nhau”.

Đối với Alberto Ruy Sanchez, khao khát và những giấc mơ có vai trò rất quan trọng. Ông nói: “Tôi tin rằng cuộc sống của chúng ta được tạo ra bởi những khao khát và đam mê. Nếu xét về khái niệm, thì khát vọng là một cái gì đó vô hình, nhưng khát vọng lại bắt nguồn từ thực tế, chính thực tế đó chi phối đam mê của mỗi chúng ta, cho chúng ta những ước muốn cụ thể. Đối với tôi, giấc mơ là chìa khóa để khám phát cuộc sống của sự tưởng tượng.

Bối cảnh của những câu chuyện trong tác phẩm của Alberto là thành phố cảng Mogador – một nơi vừa thực vừa ảo. Alberto cho biết, hình ảnh Mogador xuất phát từ thành phố Essaouira ở bờ biển phía tây của Ma-rốc. Đây là thành phố có vẻ đẹp cổ kính quyến rũ, đến nỗi lần đầu tiên tới đây, Alberto đã phải sững sờ. Ông kể: “Năm đó tôi đi cùng vợ trên một chiếc thuyền máy nhỏ đến thành phố từ phía cảng. Khi đến gần, thành phố với những bức tường trắng nổi bật trong ánh hoàng hôn. Người lái thuyền đã tắt máy đi để cho con thuyền trôi trên mặt biển, anh nói chỉ như vậy chúng tôi mới cảm nhận được trọn vẹn vẻ đẹp của thành phố”. Alberto nhấn mạnh: “Mogador có thể là Essaouira, mà cũng có thể là một thành phố do tôi tưởng tượng ra, một nơi tôi từng gặp, từng khao khát. Thành phố này giống như một phụ nữ xinh đẹp và chỉ nên dùng sự tĩnh lặng để chiêm ngưỡng”.

Alberto Ruy Sanchez cho biết, những cuốn sách của ông đầy ắp tính tư liệu, bởi vì trước khi viết, ông đã thực hiện những cuộc phỏng vấn với khoảng 250 phụ nữ, trong đó cuốn “Làn da của đất”, đối tượng phỏng vần là những phụ nữ mang thai. Alberto kể: “Tôi hỏi rất tế nhị về sự tò mò của họ về những cảm xúc trong cơ thể mình. Và khi viết, tôi đưa vào đó tất cả sự đam mê”. Sau khi cuốn sách phát hành ở Tây Ban Nha, Alberto đã nhận được rất nhiều thư và email của độc giả nói rằng họ đã thực sự cảm thấy những cảm xúc như thế, đã có những giấc mơ như thế. Nhiều bạn đọc nói rằng họ đã thực sự tìm thấy một từ để nói với người mình yêu.

Trong các tác phẩm của Alberto, có in kèm những bức thư pháp, với một nhân vật trong truyện là nhà thư pháp. Sau khi sách ra mắt, nhiều độc giả nữ đã gửi thư đến cho ông xin phép được xăm những hình thư pháp đó lên da. Ông nói: “Cuốn sách của tôi đã được kể lại gián tiếp qua những hình xăm đó, và nó trở nên có sức sống không ngờ”.

Ông chia sẻ với bạn đọc Việt Nam: “Nếu tôi được sinh ra một lần nữa, tôi ước mình được sinh ra giữa Vịnh Hạ Long, và có thể khi đó các tác phẩm của tôi sẽ nói nhiều về nơi đó, và sẽ tràn ngập cảm xúc bồng bềnh giống như con thuyền trôi trên vịnh. Khi tôi đi thuyền qua các đảo ở Hạ Long, tôi nghe thấy tiếng dế kêu thành một bản đồng ca, như thể có hàng nghìn con dế ở khắp nơi cùng cất tiếng. Trong thơ ca, đôi khi tiếng kêu của loài vật cũng phản ánh một điều gì đó trong tâm hồn con người”.

Được nhiều độc giả nữ yêu mến, và thừa nhận là mình có đông đảo độc giả nữ hơn là nam, Alberto cho biết, lằng nghe phụ nữ là một phần trong cuộc sống của ông. Có lẽ bởi vậy, các tác phẩm của ông luôn được thấm đẫm chất thơ.

Dịch giả Trần Tiễn Cao Đăng, cũng là người chuyển ngữ cuốn “Tên của khí trời” nhận định, một thứ văn đẹp như văn của Alberto, sớm hay muộn, bằng cách này hay cách khác, cũng sẽ chinh phục được độc giả Việt.