Ai làm sai, người đó phải bồi thường

Trước đó, nhiều vụ án oan, sai đã được giải quyết với việc cơ quan tố tụng thực hiện xin lỗi và đền bù đối với người bị oan sai như vụ án Nguyễn Thanh Chấn ở Bắc Giang với số tiền 7,2 tỷ đồng, vụ án Đinh Quang Điền ở Đác Lắc với số tiền 2,8 tỷ đồng… Việc giải quyết và đền bù cho tổ chức, cá nhân bị thiệt hại do cơ quan nhà nước gây ra, trong đó có các vụ án oan, sai thể hiện tinh thần thượng tôn pháp luật, sự cầu thị của các cơ quan nhà nước và bảo đảm bình đẳng giữa các chủ thể trong quá trình thực thi pháp luật. Tuy nhiên, vấn đề được dư luận quan tâm hiện nay là số tiền đền bù đó được lấy từ đâu và ai phải chịu trách nhiệm về số tiền đó.

Trả lời trước Quốc hội trong phiên họp gần đây về tình hình án oan, sai và công tác bồi thường cho người bị oan, sai, lãnh đạo TAND tối cao cho biết, theo quy định của luật, nếu phát hiện án oan, sai do lỗi chủ quan của Thẩm phán và các cán bộ tiến hành tố tụng thì Thẩm phán và các cán bộ đó phải bồi thường. Tuy nhiên, trên thực tế, sau ba năm thi hành Luật Trách nhiệm bồi thường của Nhà nước, đến nay chưa phát hiện trường hợp án oan, sai nào do lỗi chủ quan của Thẩm phán.

Dư luận cho rằng, cùng với các biện pháp hạn chế đến mức thấp nhất tình trạng oan, sai trong hoạt động tố tụng, cần có quy định rõ ràng và bảo đảm tính công bằng trong việc bồi thường cho người bị oan, sai. Theo đó, việc bồi thường án oan, sai thuộc trách nhiệm của Nhà nước, nhưng cán bộ trực tiếp gây ra án oan, sai phải chịu trách nhiệm bồi hoàn lại số tiền đó cho Nhà nước. Có như vậy mới tạo sự công bằng và bảo đảm tính nghiêm minh của pháp luật.

Theo báo cáo của Cục Bồi thường nhà nước, Bộ Tư pháp, số tiền Nhà nước phải bỏ ra để bồi thường cho tổ chức, cá nhân do để xảy ra sai sót trong quá trình thực thi công vụ đang có chiều hướng tăng cao. Riêng sáu tháng đầu năm 2015, số tiền bồi thường đã tăng hơn 50% so với cùng kỳ năm 2014.