20% loài thực vật có nguy cơ tuyệt chủng trên toàn cầu

Tuy nhiên, báo cáo cũng cho biết, hàng năm thế giới phát hiện được 2.000 loài thực vật mới. Điều này làm tăng hy vọng về các nguồn lương thực mới trước tình trạng dịch bệnh và biến đổi khí hậu. Phát hiện mới nhất trong năm 2015 là tìm thấy loài thực vật khổng lồ chuyên ăn thịt côn trùng. Loài thực vật này có khối lượng 100 tấn và phân bố ở rừng châu Phi.

Các chuyên gia tại Vườn thực vật Hoàng gia Kew, tác giả của báo cáo trên, cho biết hiện có khoảng 390.000 loài thực vật, trong đó có 30.000 loài được con người sử dụng. Tuy nhiên, hơn 5.000 loài xâm hại ở các nước và tiêu tốn hàng tỷ USD mỗi năm.

GS Kathy Willis, Giám đốc khoa học tại Vườn thực vật Hoàng gia Kew cho biết: “Các loài thực vật là nguồn lợi căn bản của con người. Chúng cung cấp cho chúng ta mọi thứ: lương thực, nhiên liệu, dược phẩm, gỗ và vô cùng quan trọng đối với quy luật khí hậu. Không có thực vật, chúng ta sẽ không tồn tại. Chúng ta sẽ chứng kiến tình trạng tàn phá nếu chúng ta không bảo tồn và thực hiện các nỗ lực ưu tiên”.

Các nhân tố lớn nhất de dọa các loài thực vật tuyệt chủng chính là phá hủy vùng phân bố để canh tác (chiếm 31%), ví dụ như sản xuất dầu cọ và chăn nuôi gia súc, phá rừng để lấy gỗ (chiếm 21%) và xây dựng cơ sở hạ tầng (chiếm 13%).

Biến đổi khí hậu là nhân tố có tác động nhỏ hơn (chiếm 4%) nhưng sẽ tăng dần mức độ. Willis khẳng định: “Tôi nghi ngờ chúng ta sẽ không được thấy tác động tổng thể trong vòng 30 năm nữa bởi đây là thời gian dài để các loài thực vật, đặc biệt là các loài cây sẽ phát triển chồi”. Vụ thu hoạch quan trọng cũng đang chịu ảnh hưởng là cafe trong khi nhiệt độ tăng khiến đậu tương không thể phát triển và tăng dịch bệnh ở các nước châu Phi.

Tuy nhiên, tỷ lệ các loài mới được phát hiện là một dấu hiệu tích cực. Chỉ riêng các nhà khoa học ở Vườn thực vật Hoàng gia Kew đã phát hiện 300 loài mới mỗi năm. GS Willis cho biết: “Tôi cho rằng điều này rất thú vị và cần được khuyến khích. Chúng tôi đang tìm kiếm những loài cây mới, những loài cung cấp lương thực. Năm ngoái, chúng tôi đã tìm thấy 5 loài hành mới. Còn nhiều khu vực rộng lớn ở khắp thế giới mà chúng ta chưa biết chính xác ở đó tồn tại những loài gì. Đó có thể là những vùng lương thực chủ chốt trong tương lai. Đa dạng sinh học nguồn gen trong lương thực của chúng ta đang ngày một nghèo đi”.

Nhiều loài cây lương thực quan trọng đã và đang được thu hoạch trên những cánh đồng có năng suất cao nhưng do suy thoái gen nên phải chống chịu với sâu bệnh và biến đổi khí hậu. Chuối, lúa mỳ và cà tím là những loài ít bị suy thoái, có khả năng chống chịu với những mối đe dọa mới. Phát hiện các họ hàng tự nhiên của các loài trên có ý nghĩa trong việc bổ sung những loài cây lương thực có khả năng phát triển tốt.

Nghiên cứu cho biết các thách thức toàn cầu của tăng trưởng dân số, chuyển đổi mục đích sử dụng đất, sâu bệnh đang khiến các nhà khoa học phải ưu tiên cho việc bảo tồn các loài thực vật tự nhiên.

Nghiên cứu cũng công bố vai trò quan trọng của các loài thực vật trong việc sản xuất các loại thuốc mới: 75% trong tổng số 31.000 loài thực vật được sử dụng làm thuốc. Trong khi đó, có 5.500 loài được làm làm lương thực, 2.500 loài có độc và 1.400 loài được sử dụng cho mục đích xã hội như thuốc lá và cần sa.

Tuy nhiên, khi thực vật được chuyển vị đến môi trường mới, chúng có thể tác động mạnh và trở thành loài xâm hại. Báo cáo cho biết các loài ngoại lai xâm hại đã gây thiệt hại chiếm tới 5% giá trị kinh tế thế giới và chỉ riêng nền kinh tế Anh đã chịu thiệt hại 1,7 tỷ bảng mỗi năm.

Báo cáo cũng đánh giá về vấn đề buôn bán bất hợp pháp các loài thực vật nguy cấp. Tại Heathrow, một trong những sân bay đông đúc nhất thế giới, hàng ngày các nhân viên kiểm soát thường tịch thu một lượng hàng lớn, trong đó có tới 42% là lan rừng.