Y học dự phòng phải đi trước một bước

Ngày 23/10, tại Hà Nội, Hội Y học dự phòng Việt Nam tổ chức Hội thảo Khoa học Y học dự phòng năm 2026 nhân Kỷ niệm 65 năm ngành thành lập Hội Y học dự phòng Việt Nam (1961-2026).

Theo Giáo sư, Tiến sĩ Phan Trọng Lân, Viện trưởng Vệ sinh dịch tễ Trung ương (Bộ Y tế), Chủ tịch Hội Y học dự phòng Việt Nam, trải qua 65 năm, Hội Y học dự phòng Việt Nam đã không ngừng phát triển về tổ chức, hội viên, hoạt động khoa học, đào tạo, nghiên cứu và hợp tác quốc tế. Đáng chú ý, các hội nghị khoa học của Hội đã trở thành diễn đàn quan trọng để các nhà khoa học, các viện nghiên cứu, trường đại học và hệ thống y tế dự phòng trao đổi bằng chứng, chia sẻ kinh nghiệm và đề xuất các giải pháp cho thực tiễn.

Hội thảo lần này diễn ra trong bối cảnh công tác bảo vệ, chăm sóc và nâng cao sức khỏe nhân dân có những định hướng và yêu cầu mới. Nghị quyết số 72-NQ/TW ngày 9/9/2025 của Bộ Chính trị xác định bảo vệ, chăm sóc và nâng cao sức khỏe nhân dân là nhiệm vụ chính trị hàng đầu. Nghị quyết nêu rõ: "Chuyển mạnh từ tư duy tập trung khám bệnh, chữa bệnh sang chủ động phòng bệnh, chú trọng bảo vệ, chăm sóc, nâng cao sức khỏe toàn diện, liên tục theo vòng đời; phòng bệnh từ sớm, từ xa, từ cơ sở, sẵn sàng ứng phó với các tình huống khẩn cấp về y tế công cộng; đẩy mạnh phát triển khoa học, công nghệ và chuyển đổi số trong y tế".

Bên cạnh đó, Luật Phòng bệnh năm 2025 tạo cơ sở pháp lý cho công tác phòng, chống bệnh truyền nhiễm, bệnh không lây nhiễm, rối loạn tâm thần và dinh dưỡng trong phòng bệnh. Đây là cơ hội để y học dự phòng phát huy đầy đủ vai trò, đồng thời đặt ra trách nhiệm lớn hơn đối với đội ngũ những người làm khoa học. Mặt khác, việc vận hành chính quyền địa phương hai cấp cũng đòi hỏi công tác phòng bệnh được tổ chức phù hợp, phân định rõ trách nhiệm và phối hợp hiệu quả giữa các đơn vị. Trong quá trình đó, cần bảo đảm tính liên tục của giám sát dịch bệnh, tiêm chủng và quản lý sức khỏe người dân, đồng thời củng cố năng lực của y tế cơ sở.

Với chủ đề "Vì sức khỏe cộng đồng trong kỷ nguyên mới", hội thảo hướng tới yêu cầu cụ thể, đó là làm thế nào để những tiến bộ khoa học, những chính sách mới thực sự giúp người dân được phòng bệnh tốt hơn, được phát hiện nguy cơ sớm hơn và được tiếp cận dịch vụ phù hợp ngay tại cộng đồng.

Hội thảo cũng là dịp để các chuyên gia, nhà khoa học, nhà quản lý trong và ngoài nước cùng nhau trao đổi về các vấn đề về cơ chế, chính sách, tổ chức hệ thống và năng lực sẵn sàng ứng phó với các tình huống khẩn cấp về y tế công cộng; giới thiệu các công nghệ mới trong dự phòng bệnh truyền nhiễm và những kinh nghiệm triển khai trong thực tiễn… Qua đó, góp phần nâng cao năng lực cho cán bộ y tế dự phòng, nhất là tuyến cơ sở ở nước ta, thời gian tới.

Phát biểu ý kiến tại hội thảo, Thứ trưởng Y tế Đỗ Xuân Tuyên cho rằng: Trong kỷ nguyên mới, y tế dự phòng phải đi trước một bước là sử dụng dữ liệu lớn, trí tuệ nhân tạo, công nghệ sinh học, giải trình gen, hệ thống giám sát thời gian thực và các công nghệ phân tích để dự báo nguy cơ; chủ động ứng phó với biến đổi khí hậu, bệnh truyền nhiễm mới nổi, già hóa dân số và gánh nặng bệnh không lây nhiễm...

Mục tiêu cuối cùng của y học dự phòng không chỉ là giảm số người mắc bệnh, mà cao hơn là người dân sống lâu hơn, sống khỏe hơn, ít phải điều trị bệnh và có chất lượng sống tốt hơn.

Đánh giá hội thảo khoa học được Hội Y học dự phòng có một ý nghĩa đặc biệt, do vậy Thứ trưởng Đỗ Xuân Tuyên đề nghị các đại biểu tham dự hội thảo cần tập trung trao đổi, thảo luận vào những nội dung chính như: phòng bệnh phải thực sự trở thành trọng tâm của ngành y tế; y tế dự phòng phải được hiện đại hóa, dựa trên khoa học, dữ liệu và công nghệ; khoa học phải được chuyển hóa thành chính sách và chính sách phải được chuyển hóa thành kết quả sức khỏe của người dân ngày càng tốt hơn.

Lãnh đạo Bộ Y tế cũng đề nghị Hội Y học dự phòng Việt Nam tiếp tục là lực lượng nòng cốt kết nối trí tuệ của các nhà khoa học, chuyên gia và cán bộ y tế vì sức khỏe cộng đồng.

Hội thảo khoa học Y học dự phòng năm 2026, có chủ đề “Vì sức khỏe cộng đồng trong kỷ nguyên mới”, gồm hai phiên toàn thể và ba phiên chuyên đề. Tại các phiên toàn thể, phiên chuyên đề các đại biểu sẽ cùng nhau trao đổi, thảo luận, chia sẻ các lĩnh vực như: Chính sách và định hướng về phòng bệnh; công nghệ mới trong dự phòng bệnh truyền nhiễm; tiêm chủng phòng bệnh; bệnh truyền nhiễm, bệnh mới nổi, bệnh ký sinh trùng và vắc-tơ truyền; bệnh không lây nhiễm và các nguy cơ. Ngoài ra, các báo cáo khoa học về dinh dưỡng, môi trường, sức khỏe người cao tuổi; dữ liệu y tế và biến đổi khí hậu... cũng được trình bày tại hội thảo lần này.