Liên tiếp xuất hiện ca não mô cầu, hơn 50.000 mũi vaccine được tiêm trong 6 ngày

Trước nguy cơ bệnh lây truyền âm thầm và diễn tiến nhanh, các chuyên gia cảnh báo người dân cần chủ động phòng ngừa, đặc biệt tại trường học và những nơi tập trung đông người.

Não mô cầu có thể lây từ người khỏe mạnh, diễn tiến nặng chỉ sau vài giờ

Chiều 21/10, xã Thường Tân, Thành phố Hồ Chí Minh ghi nhận thêm một trường hợp mắc bệnh do não mô cầu, nâng tổng số ca mắc tại thành phố trong tháng 10 lên 5 trường hợp.

Bệnh nhi khởi phát ngày 13/10 với các triệu chứng sốt, đau họng, đau cổ, đau đầu dữ dội nhưng không ho, sổ mũi. Một ngày sau, trẻ được khám và chẩn đoán nhiễm siêu vi. Tuy nhiên, tình trạng bệnh không cải thiện, trẻ phải nhập viện do nghi viêm màng não. Kết quả xét nghiệm tại Bệnh viện Nhi đồng 2 xác định bệnh nhi mắc bệnh do não mô cầu.

Trước đó, Thành phố Hồ Chí Minh ghi nhận chùm 4 ca mắc ở học sinh cùng một trường, trong đó một em 12 tuổi tử vong.

Theo Viện Pasteur Thành phố Hồ Chí Minh, từ đầu năm đến nay, khu vực phía nam ghi nhận 42 ca mắc não mô cầu, trong đó 7 trường hợp tử vong. Nhóm trẻ 11-15 tuổi chiếm tỷ lệ mắc cao nhất, gần 30%.

Tiến sĩ, bác sĩ Nguyễn An Nghĩa, Phó Trưởng khoa Nhiễm-Thần kinh, Bệnh viện Nhi đồng 1, cho biết bệnh do não mô cầu gây ra bởi vi khuẩn Neisseria meningitidis. Điều đáng lo ngại là vi khuẩn có thể cư trú trong vùng mũi họng của người hoàn toàn khỏe mạnh mà không gây triệu chứng.

Người mang vi khuẩn vẫn sinh hoạt, học tập và làm việc bình thường nhưng có thể lây truyền cho người khác qua dịch tiết đường hô hấp khi ho, hắt hơi, trò chuyện ở khoảng cách gần hoặc tiếp xúc với nước bọt.

Nguy cơ lây nhiễm tăng trong môi trường tiếp xúc gần, kéo dài như gia đình, trường học, ký túc xá, nơi ở tập thể và không gian đông người, thông khí kém.

Các nghiên cứu dịch tễ cho thấy thanh thiếu niên và người trẻ thường có tỷ lệ mang não mô cầu cao hơn các nhóm tuổi khác, có thể lên đến khoảng 24% ở một số quần thể được khảo sát. Điều này đồng nghĩa gần 1 trong 4 người thuộc những nhóm khảo sát này có thể mang vi khuẩn mà không biết.

Phần lớn người mang vi khuẩn không phát bệnh. Tuy nhiên, khi vi khuẩn vượt qua hàng rào niêm mạc, xâm nhập vào máu hoặc hệ thần kinh trung ương, bệnh có thể gây viêm màng não, nhiễm khuẩn huyết và những biến chứng nghiêm trọng.

Theo bác sĩ Nghĩa, bệnh não mô cầu có thể diễn tiến tối cấp chỉ trong 24 giờ. Những biểu hiện ban đầu như sốt, đau đầu, đau cơ, mệt mỏi dễ bị nhầm với cúm hoặc nhiễm siêu vi thông thường.

Khi bệnh tiến triển, người mắc có thể xuất hiện ban xuất huyết, sốc nhiễm khuẩn, rối loạn đông máu, suy đa cơ quan hoặc các triệu chứng viêm màng não như đau đầu dữ dội, nôn, cứng gáy, rối loạn ý thức và co giật.

Ngay cả khi được điều trị, tỷ lệ tử vong vẫn có thể khoảng 10%; nếu không được điều trị kịp thời, tỷ lệ này có thể lên đến 50%. Khoảng 20% người sống sót có thể chịu di chứng như đoạn chi, hoại tử da, điếc, mù lòa hoặc chậm phát triển trí tuệ.

“Điều nguy hiểm là các triệu chứng ban đầu dễ nhầm với bệnh thông thường, trong khi bệnh có thể chuyển nặng chỉ sau vài giờ. Người dân không nên chờ xuất hiện đầy đủ dấu hiệu điển hình mới đến bệnh viện. Khi sốt kèm đau đầu dữ dội, nôn, lơ mơ, ban xuất huyết hoặc tình trạng sức khỏe xấu đi nhanh chóng, cần được đưa đi cấp cứu ngay”, bác sĩ Nghĩa khuyến cáo.

Nhu cầu tiêm vaccine tăng gấp 3 lần, VNVC tăng cường nguồn lực phòng bệnh

Trước tình hình liên tiếp xuất hiện các ca bệnh, nhu cầu tiêm vaccine phòng não mô cầu tăng mạnh tại nhiều địa phương.

Bác sĩ chuyên khoa I Bạch Thị Chính, Giám đốc Chuyên môn Y khoa Hệ thống Tiêm chủng VNVC, cho biết chỉ trong 6 ngày, từ 16 đến 21/10, gần 300 trung tâm VNVC trên toàn quốc đã thực hiện hơn 50.000 mũi tiêm vaccine não mô cầu, gấp 3 lần cùng kỳ tháng trước, đồng thời tiếp nhận hàng nghìn lượt đăng ký tiêm chủng.

Để đáp ứng nhu cầu tăng cao, VNVC chủ động điều phối nguồn vaccine, bổ sung nhân lực, tổ chức phục vụ xuyên trưa và kéo dài thời gian tiếp nhận tại các trung tâm.

Hệ thống cũng duy trì giá vaccine ổn định và triển khai các chương trình ưu đãi trên toàn quốc. Riêng tại Thành phố Hồ Chí Minh, VNVC tăng cường hỗ trợ cho học sinh, sinh viên, giáo viên; đồng thời sẵn sàng phối hợp với các trường học tổ chức truyền thông, tư vấn, rà soát lịch tiêm và tiêm chủng lưu động tại trường.

Hiện VNVC cung ứng các loại vaccine phòng não mô cầu nhóm B, BC và ACYW. Trong đó, vaccine thế hệ mới phòng nhóm B được chỉ định cho người từ 2 tháng đến 50 tuổi; vaccine thế hệ mới phòng nhóm ACYW từ 6 tuần tuổi; vaccine phòng nhóm B, C từ 6 tháng đến 45 tuổi.

Theo bác sĩ Chính, não mô cầu có 5 nhóm huyết thanh thường gây bệnh nặng gồm A, B, C, Y và W. Do đó, người dân cần được tư vấn lựa chọn vaccine phù hợp để có phạm vi bảo vệ cần thiết, đồng thời tuân thủ nguyên tắc tiêm đúng độ tuổi chỉ định, đủ mũi và đúng lịch.

Vaccine phòng nhóm B và ACYW có thể được tiêm trong cùng một buổi tại 2 vị trí khác nhau theo chỉ định, giúp giảm số lần đến trung tâm tiêm chủng.

Bác sĩ Chính nhấn mạnh, người khỏe mạnh vẫn có thể mang vi khuẩn não mô cầu và vô tình lây truyền cho người khác. Vì vậy, việc chủ động tiêm vaccine phòng bệnh cần được thực hiện sớm, thay vì chờ đến khi xuất hiện ca mắc tại địa phương.

Bên cạnh tiêm chủng, người dân cần giữ vệ sinh cá nhân, che miệng khi ho, hắt hơi, không dùng chung các vật dụng tiếp xúc với nước bọt, hạn chế tiếp xúc gần với người nghi mắc bệnh và bảo đảm thông khí tại nơi ở, trường học, nơi làm việc.

Đặc biệt, người tiếp xúc gần với ca bệnh cần thông báo cho cơ quan y tế để được đánh giá nguy cơ và chỉ định kháng sinh dự phòng khi cần thiết, không tự ý sử dụng thuốc.