Vào đầu những năm 90 thế kỷ trước, bạn đọc trong và ngoài nước vui mừng đón chào sự ra đời của bộ tùng thư Tổng tập văn học Việt Nam . Bộ sách quý nhưng cũng rất đồ sộ ấy không phải trong tủ sách gia đình nào cũng có được. Nhu cầu về một tập sách có tính tổng hợp, đủ và gọn mà vẫn có trọn vẹn những tác phẩm văn học ưu tú nhất của dân tộc luôn là niềm mong muốn của đông đảo bạn đọc.
Đáp ứng đòi hỏi đó, Nhà xuất bản Khoa học xã hội vừa cho ra mắt bạn đọc cuốn Tinh tuyển văn học Việt Nam 8 tập, 11 quyển, gồm Văn học dân gian, Văn học các dân tộc thiểu số (tập này có hai quyển: văn học dân gian và văn học thành văn), Văn học thế kỷ X-XIV, Văn học thế kỷ XV-XVII, Văn học thế kỷ XVIII hai cuốn), Văn học thế kỷ XIX, Văn học giai đoạn 1900 - 1945 (2 cuốn), Văn học giai đoạn 1945 - 2000.
Bộ sách được in đẹp, sang trọng, gần như không có lỗi in ấn, đã cung cấp cho đông đảo bạn đọc trong và ngoài nước một cái nhìn tương đối toàn diện và có hệ thống về nền văn học Việt Nam trong quá trình phát triển từ khi ra đời đến hết thế kỷ XX, thông qua những gì là tinh hoa nhất của nó trên các chặng đường lịch sử. Đội ngũ chủ biên của từng tập gồm các nhà khoa học có uy tín như GS Nguyễn Đăng Mạnh, GS,TS Kiều Thu Hoạch, GS, TS Trần Đình Sử, các PGS Hoàng Hữu Yên, Nguyễn Thạch Giang, Trần Thị Băng Thanh, Nguyễn Đăng Na, nhà thơ Nông Quốc Chấn. Nhiều người trong số họ là tác giả của Tổng tập văn học Việt Nam.
Tuy nhiên, Tinh tuyển không phải là cuốn sách rút gọn của Tổng tập, mặc dù các tác giả có kế thừa thành tựu của bộ sách này. Có thể thấy rõ sự gia công nghiêm túc của tập thể tác giả bộ sách, những kinh nghiệm quý báu rút ra từ những cuốn sách ra đời trước đó đã được phát huy, có khá nhiều tư liệu mới được bổ sung, các thành tựu mới của văn học và nghiên cứu văn học được cập nhật, các tư liệu cũ được rà soát lại cẩn trọng trên các mặt: văn bản, phiên âm, dịch, chú thích.
Ở đầu mỗi tập đều có Lời dẫn, thực chất là những bài viết công phu, giới thiệu cho bạn đọc về từng giai đoạn văn học mà tập sách tuyển chọn, nhiều bài thật sự là những tiểu luận khoa học có giá trị. Trong từng phần của mỗi tập sách lại có những lời dẫn về từng tác giả và các tác phẩm lớn, hướng dẫn bạn đọc trong việc thưởng thức những giá trị nội dung và nghệ thuật của tác phẩm đó, cũng như những đóng góp của mỗi tác giả cho lịch sử văn học dân tộc.
Tập cuối cùng của Tinh tuyển (Văn học giai đoạn 1945 - 2000) thể hiện được cái nhìn mới của các nhà làm sách trong việc lựa chọn tác giả, tác phẩm, cũng như trong lời lẽ của các lời dẫn trước mỗi tác giả, tác phẩm của các cây bút phê bình có tên tuổi. Xuất phát từ quan điểm coi lý luận văn học là bộ phận không thể thiếu của văn học dân tộc, các tác giả của tập này cũng giới thiệu cả các nhà lý luận và phê bình văn học giai đoạn nửa cuối thế kỷ XX, điều mà các tuyển tập văn học hiện đại khác chưa từng làm. Chắc chắn đây sẽ là tập sách gây ra nhiều tranh luận.
Sự dày mỏng của từng tập cũng là vấn đề cần quan tâm khi mà cuốn Văn học dân gian (của người Kinh) lại khá mỏng trong tương quan với các cuốn khác. Ở tập Văn học thế kỷ XIX, bên cạnh sự phong phú của văn học Hán Nôm thì một vài thành tựu đột xuất ít ỏi nhưng vô cùng quan trọng của văn học quốc ngữ cuối thế kỷ này lại thấy vắng bóng. Cũng có nhà văn đã từng xuất hiện ở tập Văn học các dân tộc thiểu số lại được xuất hiện lại ở tập Văn học giai đoạn 1945 - 2000, trong khi có những tác giả xứng đáng khác nữa còn chưa được tuyển chọn... Đó là những hạn chế. Tuy vậy, Tinh tuyển chắc chắn sẽ là bộ sách hết sức bổ ích và tiện lợi với bạn đọc trong và ngoài nước, bởi dung lượng vừa phải và sự lựa chọn tinh hoa của nó.
