Tại phố Thợ Nhuộm, đoạn giao từ đường Lý Thường Kiệt đến đường Trần Hưng Đạo (Hà Nội) có chiều dài chừng 500 m, nhưng có tới gần chục điểm treo biển “Nhận hồ sơ lái xe”. Đây cũng là các địa chỉ cung cấp GKSK với tốc độ nhanh chưa từng có. Trong vai người có nhu cầu mua GKSK để thi bằng lái xe, chúng tôi được một số đối tượng “cò mồi” thường xuyên có mặt tại khu vực này cho biết, chỉ cần cung cấp hai ảnh thẻ 3x4; thông tin họ tên, ngày tháng năm sinh, quê quán là có thể nhận một GKSK với giá từ 200 đến 300 nghìn đồng/giấy, trong đó các chỉ số về sức khỏe đều được ghi ở mức “chuẩn”. Nếu khách hàng cẩn thận thì tự cung cấp số đo chiều cao, cân nặng, thị lực mắt... để điền vào GKSK. Các đối tượng “cò mồi” khẳng định, đây là những GKSK thật, lấy từ các bệnh viện ra, với chữ ký, con dấu “xịn”. Tại cổng một số bệnh viện lớn của Hà Nội, khi chúng tôi đặt vấn đề muốn khám sức khỏe để học lái xe, nhiều “cò mồi” gợi ý chỉ cần bỏ ra 200 nghìn đồng là có GKSK mà không cần phải khám. Tại một quán nước trước cổng Bệnh viện Bạch Mai, chúng tôi được các “cò” cho xem mẫu GKSK của các bệnh viện lớn để lựa chọn với đầy đủ chữ ký, con dấu. Tuy nhiên, khi làm việc với các bệnh viện, cơ sở y tế có con dấu in trên GKSK, đại diện các cơ sở này đều khẳng định, đó hoàn toàn là GKSK giả cả về hình thức và nội dung. Các đối tượng “cò mồi” ở đây cho biết, lượng người có nhu cầu mua GKSK rất nhiều, nhất là sinh viên mới tốt nghiệp đi xin việc làm, họ chuẩn bị một lúc hàng chục bộ hồ sơ để gửi khắp nơi; người làm hồ sơ thi giấy phép lái xe... Mặc dù nhu cầu luôn ở mức cao, nhưng các “cò mồi” vẫn có thể đáp ứng đủ.
Theo Phòng Cảnh sát hình sự (PC45), Công an TP Hà Nội, năm 2015, đơn vị này đã bắt chín vụ làm giả con dấu, GKSK giả của các cơ sở khám, chữa bệnh có uy tín, như Bệnh viện Giao thông vận tải, Bệnh viện Hà Đông, Bệnh viện Bạch Mai... Trong tháng 10-2015, Phòng PC45, Công an Hà Nội bắt bốn vụ mua bán GKSK giả tại cổng Bệnh viện Hà Đông, tuy nhiên con dấu trong giấy lại là con dấu của Bệnh viện Giao thông vận tải. Trong bốn vụ này, tất cả các đối tượng đều là người mua đi bán lại, còn đối tượng chính làm giả con dấu, giấy tờ đến nay chưa xác định được. Ngay những ngày đầu năm 2016, Phòng PC 45, Công an Hà Nội bắt một vụ làm giả con dấu, giấy tờ giả của Bệnh viện Giao thông vận tải. Trong vụ án này, các đối tượng đã sử dụng mạng in-tơ-nét để quảng cáo, rao bán GKSK. Khi người cần mua có nhu cầu, sẽ liên lạc trực tiếp để cung cấp tên, tuổi, địa chỉ và nhận GKSK với giá từ 160 nghìn đến 200 nghìn đồng/giấy. Theo đại diện Công an Hà Nội, qua đấu tranh, khai thác, đã bắt được đối tượng chính trong vụ án và thu con dấu, tài liệu mà đối tượng làm giả. Tuy nhiên, những vụ án nói trên chỉ là những con số rất nhỏ so với “thị trường” GKSK giả đang diễn ra sôi động hiện nay. Người có nhu cầu mua GKSK chỉ cần nhấn “chuột” vào công cụ tìm kiếm trên mạng in-tơ-nét, sẽ cho ra hàng nghìn kết quả, trong đó cung cấp đầy đủ số điện thoại liên lạc, giá tiền của từng loại GKSK. Để đấu tranh với loại tội phạm này, các cơ quan chức năng gặp rất nhiều khó khăn, vì phần lớn đối tượng giao dịch trên mạng là “cò mồi” và rất khó xác định được các đối tượng cầm đầu, trực tiếp sản xuất, làm giả phôi và con dấu.
Cùng với việc làm giả GKSK, thời gian qua cũng xuất hiện tình trạng GKSK “xịn” được chính các cơ sở y tế tuồn ra. Vừa qua, Phòng Cảnh sát điều tra tội phạm về kinh tế và tham nhũng (PC 46), Công an tỉnh Hưng Yên đã triệt phá đường dây cung cấp, mua bán GKSK giả với số lượng lớn, khởi tố năm bị can liên quan đến vụ án. Trong vụ án này, bị can Lê Anh Tuấn, Giám đốc Trung tâm y tế huyện Ân Thi đã thông đồng với Nguyễn Thị Hòa, nhân viên văn thư Trung tâm y tế huyện Ân Thi để ký và đóng dấu khống gần ba nghìn GKSK, sau đó móc nối với một số đối tượng là cán bộ của nhiều cơ sở đào tạo lái xe trên địa bàn tỉnh Hưng Yên, bán cho các học viên. Không chỉ cung cấp GKSK khống, nhiều trường hợp cán bộ cơ sở đào tạo lái xe còn nhận lo “trọn gói” cho học viên mà vụ việc xảy ra tại Trường trung cấp nghề Vinasme có trụ sở tại tỉnh Đác Lắc, là một thí dụ. Mặc dù vụ việc này vẫn đang trong quá trình điều tra, nhưng kết quả xác minh bước đầu cho thấy, ông Nguyễn Văn Lai, giáo viên của trường, người được cho là đã nhận lo “trọn gói” cho học viên, đã vi phạm phẩm chất đạo đức nhà giáo.
Theo Bộ Công an, thời gian qua, các cơ quan chức năng đã phát hiện, xử lý nhiều vụ mua bán GKSK giả tại nhiều tỉnh, thành phố trên cả nước, như Nghệ An, Đồng Nai, Bình Phước…, nhưng trên thực tế, “căn bệnh” này vẫn chưa có dấu hiệu thuyên giảm. Nguyên nhân của tình trạng mua bán GKSK giả, một phần do ý thức trách nhiệm của người dân chưa cao, chưa nhận thức được đầy đủ tác hại của việc sử dụng GKSK giả để học lái xe. Trong khi đó, việc kiểm tra, kiểm soát của các cơ quan chức năng đối với việc khám và cấp GKSK tại các cơ sở y tế cũng như các đơn vị tiếp nhận hồ sơ bị buông lỏng. Công tác kiểm tra, giám sát việc cấp GKSK gần như “khoán trắng” cho các cơ sở y tế. Cùng với đó, việc tiếp nhận hồ sơ đối với người học lái xe cũng bị buông lỏng, thiếu sự giám sát. Nhiều trung tâm sát hạch, cơ sở đào tạo lái xe và tuyển dụng lao động, khi được hỏi đều cho biết, các đơn vị này không có chức năng và trách nhiệm trong việc thẩm định xem GKSK là giả hay thật. Trong khi đó, trách nhiệm của ngành giao thông vận tải các địa phương cũng chưa được đề cao và thiếu sự quản lý, kiểm tra, giám sát đối với hoạt động sát hạch và cấp bằng lái xe.
Việc cấp khống và bán GKSK giả không chỉ gây thiệt hại cho ngân sách nhà nước, mà còn khiến uy tín của các cơ sở khám, chữa bệnh bị ảnh hưởng nghiêm trọng. Điều quan trọng hơn là những GKSK giả đã góp phần khiến tình trạng tai nạn giao thông tăng cao do những người không đủ điều kiện và sức khỏe gây ra khi tham gia giao thông.
Để nâng cao chất lượng công tác khám và cấp GKSK cho người dân, hiện nay hầu hết các trung tâm y tế trên cả nước đều tạm ngừng cấp GKSK để nâng cấp thiết bị khiến lượng người có nhu cầu khám sức khỏe để học lái xe bị ùn ứ. Cùng với đó, theo dự kiến, số tiền người dân phải chi trả cho việc khám sức khỏe để học lái xe sẽ tăng từ 150 nghìn đồng như hiện nay lên khoảng 450 nghìn đồng trong thời gian tới. Đây là việc làm cần thiết nhằm nâng cao chất lượng công tác khám và cấp GKSK. Tuy nhiên, nếu không có biện pháp quản lý hữu hiệu và xử lý nghiêm các hành vi vi phạm, việc mua bán GKSK giả sẽ có “đất” phát triển, khi mà người có nhu cầu không cần phải khám nhưng vẫn có GKSK với giá tiền thấp hơn nhiều so với quy định.
Năm 2015, cả nước ghi nhận 22.827 vụ tai nạn giao thông, hơn 8.700 người chết và hơn 21 nghìn người bị thương, trong đó có nhiều vụ tai nạn nghiêm trọng và đặc biệt nghiêm trọng do lái xe không đủ điều kiện về sức khỏe để điều khiển phương tiện.
(Nguồn: Ủy ban An toàn giao thông quốc gia)
