Xu hướng cải thiện môi trường đầu tư ở Thái-lan

Điểm nổi bật của môi trường đầu tư Thái-lan là sự điều chỉnh linh hoạt và đồng bộ các chính sách hỗ trợ đắc lực các chiến lược từ phát triển thay thế hàng nhập khẩu, rồi hướng về xuất khẩu và kết hợp đồng thời, hài hòa cả thay thế nhập khẩu với hướng về xuất khẩu; giảm dần đầu tư Chính phủ, khuyến khích tư nhân trong nước đảm nhận vai trò động lực ngày càng quan trọng và hiệu quả hơn trong phát triển những sản phẩm chủ lực được đầu tư trọng tâm, gắn với các cơ sở đầu tư ngoại vi và phụ trợ theo chuỗi ngành nền tảng quốc gia, được lựa chọn thích hợp với lợi thế cạnh tranh và nhu cầu thị trường trong từng thời kỳ, giai đoạn, từ thấp lên cao (từ ưu tiên phát triển nông nghiệp hiện đại, sản phẩm có giá trị gia tăng cao; phát triển công nghiệp nhẹ, gia công cho nước ngoài và đầu tư ra nước ngoài; đến phát triển công nghiệp nặng, xe hơi, lọc hóa dầu và từng bước định hình phát triển kinh tế tri thức và kinh tế dịch vụ)…

Đồng thời, môi trường đầu tư của Thái-lan cũng được thiết kế nhằm luôn tạo thuận lợi cho phát triển nguồn nhân lực trong nước, nhất là đội ngũ công nghân kỹ thuật tay nghề cao và các công chức kỹ trị được đào tạo bài bản, có nghiệp vụ cao; đồng thời, có sức hấp dẫn thu hút các chuyên gia, lao động chất lượng cao từ bên ngoài.

Đặc biệt, môi trường đầu tư Thái-lan phân biệt ưu tiên, ưu đãi đối với từng nhóm dự án đầu tư cụ thể được phân loại theo tác động của dự án đó đến nền kinh tế cả nước; theo hàm lượng khoa học công nghệ tiên tiến và mức chuyển giao công nghệ, mức đầu tư cho nghiên cứu triển khai (R&D) và cho đào tạo lao động, tỷ lệ nội địa hóa sản phẩm, tỷ lệ nợ trên vốn và theo vị trí địa lý (dự án trong khu công nghiệp và càng xa Bangkok thì mức độ ưu đãi càng lớn). Thái-lan ngày càng tự do hóa sở hữu tài sản và cổ phần của người nước ngoài, thuê mướn đất, rút tiền và chuyển tiền bằng ngoại tệ ra nước ngoài.

Các dự án ưu đãi đầu tư trong công nghiệp thường được phân thành 2 nhóm: nhóm A với các lĩnh vực được hưởng ưu đãi thuế; nhóm B với các lĩnh vực không được hưởng ưu đãi thuế, nhưng có thể được hưởng các ưu đãi khác.

Nhóm A được chia thành 4 nhóm thành phần là: Nhóm A1, bao gồm các dự án có tầm quan trọng lớn đối với quốc gia, trung tâm R&D, thúc đẩy khả năng cạnh tranh quốc gia; Nhóm A2, gồm các dự án sử dụng công nghệ cao, vốn lớn, bảo vệ môi trường, song phải là các dự án chưa từng được đầu tư ở Thái-lan; Nhóm A3, gồm các dự án giống A2, nhưng đã từng đầu tư tại Thái-lan và cần thiết phải kêu gọi thêm vốn đầu tư; và nhóm A4, gồm các dự án không áp dụng công nghệ cao, nhưng có tầm quan trọng trong việc nâng cao khả năng cạnh tranh của Thái-lan trong chuỗi cung ứng toàn cầu. Các dự án thuộc các nhóm khác nhau sẽ nhận được các ưu đãi thuế cụ thể khác nhau về mức độ và thời gian (thí dụ, dự án thuộc nhóm A1 và A2 được miễn thuế thu nhập doanh nghiệp trong 8 năm, dự án nhóm A3 được miễn thuế 5 năm và A4 được miễn thuế 3 năm). Các dự án nhóm A còn được miễn thuế nhập khẩu máy móc, thiết bị hay nguyên vật liệu nhập khẩu để sản xuất sản phẩm xuất khẩu.

Nhóm B bao gồm các lĩnh vực đầu tư được địa phương ưu đãi, nhưng chỉ được hưởng các ưu đãi ngoài thuế, như quyền được sở hữu đất hay được hỗ trợ cấp visa hay giấy phép lao động cho lao động nước ngoài (mà không bị hạn chế như các dự án thông thường). Trong một số trường hợp, những dự án quan trọng còn có thể được miễn thuế xuất nhập khẩu.

Từ tháng 2-2011, Ủy ban Đầu tư Thái-lan (BOI) đã phân loại các hoạt động khuyến khích đầu tư thành 7 nhóm: (1) nông nghiệp và các sản phẩm nông nghiệp; (2) khai thác, gốm sứ và kim loại gốc; (3) ngành công nghiệp nhẹ; (4) sản phẩm kim loại, thiết bị vận tải và máy móc; (5) ngành công nghiệp điện tử và thiết bị điện; (6) hóa chất, nhựa và giấy; (7) dịch vụ và tiện ích công cộng…

Điểm đáng lưu ý, Thái-lan ngày càng coi trọng sử dụng ưu đãi tổng hợp cả về miễn, giảm thuế (năm 2012, Thái-lan đã giảm thuế suất TNDN từ 30% xuống 23% năm) , về cung ứng lao động, về cơ sở hạ tầng và thủ tục hành chính; giảm dần ưu đãi dự án theo vùng miền và tăng ưu đãi cho những dự án lớn, trọng điểm, có sức lan tỏa thu hút các đầu tư khác. Các ưu đãi cũng ngày càng tăng thêm cho các dự án đầu tư ra nước ngoài và các công ty mẹ đóng tại Thái-lan (gọi là Regional Operating Headquarters hay ROH), nhằm chủ động hội nhập và khai thác các cơ hội đầu tư quốc tế, củng cố sức cạnh tranh và vị thế nền kinh tế Thái-lan trong Cộng đồng kinh tế chung ASEAN (AEC) và toàn cầu.

Theo đó, nếu các ROH nắm giữ ít nhất 25% vốn tại các công ty con ở nước ngoài và tiến hành các dịch vụ hỗ trợ (như quản lý, nghiên cứu thị trường, mua sắm, marketing, chuyển giao công nghệ), có trên 50% doanh thu từ các hoạt động đầu tư ra nước ngoài thì sẽ được hưởng thuế suất thu nhập doanh nghiệp ưu đãi 10% đối với lợi nhuận từ kinh doanh, tiền bản quyền, lãi và được miễn thuế đối với tiền cổ tức thu được từ nước ngoài.

Ngoài ra, người nước ngoài làm việc cho ROH sẽ được miễn thuế thu nhập cá nhân nếu thu nhập đó phát sinh từ các hoạt động ngoài Thái-lan. Nhờ có chính sách thuế đối với ROH, nhiều công ty đa quốc gia chuyên về sản xuất đang cân nhắc dời trụ sở vùng từ Singapore sang Bangkok. Điều đó cũng giúp làm tăng số công ty mẹ tại Thái-lan và về lâu dài, tiền sẽ quay về nước này để tái đầu tư.

Nhờ có những chính sách hợp lý mà những thập kỷ gần đây, Thái-lan trở thành điểm đến cho đầu tư trực tiếp từ nước ngoài (năm 2011, đầu tư của Nhật Bản vào Thái-lan gấp 2,3 lần về số dự án và gấp 2,8 lần về vốn so với đầu tư vào Việt Nam). Theo Báo cáo thường niên Môi trường kinh doanh (Doing Bussiness) lần thứ 12 ngày 29-10-2015 của nhóm Ngân hàng Thế giới, Tổ chức Tài chính quốc tế - IFC, Cơ quan Bảo lãnh đầu tư đa phương - MIGA... công bố chỉ số xếp hạng môi trường kinh doanh thuận lợi năm 2015 của Thái-lan đứng thứ 26/189, so với 78/189 của Việt Nam.

Môi trường đầu tư thuận lợi cũng giúp Thái-lan khá thành công trong việc xây dựng thế mạnh của nền nông nghiệp và công nghiệp quốc gia, cũng như các thế mạnh về công nghệ cao tại khu vực Đông - Nam Á, nắm giữ vai trò là quốc gia chủ lực trong khối ASEAN về công nghiệp xe hơi, lọc hóa dầu, xi măng, hóa chất, nông nghiệp kỹ thuật cao… Đó cũng là lý do khiến nước này đạt được hầu hết các mục tiêu đề ra và đi đúng lộ trình phát triển, chuẩn bị tốt cho hội nhập AEC vào năm 2015…