Vườn trên... sân thượng!

Những "vườn treo babylon" kiểu này đang xuất hiện ngày càng nhiều giữa lòng Hà Nội... Những ông thị dân vừa thảnh thơi, bệ vệ ngồi dưới mặt tiền, thoắt cái lên sân thượng đã trở về với gốc gác ban đầu: những bác nông dân hay lam hay làm và yêu cây cỏ.

Cây trồng và... tự mọc!

Đứng dưới ngã tư nhìn lên mảnh vườn trên sân thượng ngôi nhà 3 tầng ở 57 - Hàng Chiếu, tôi không khỏi sửng sốt trước mầu xanh um tùm xòe ra che mát cả mặt tiền tầng 3. Tôi liền đỗ xe luôn dưới đường (vì vỉa hè là quán nước chè, quán xôi) ngỏ ý xin chủ nhà cho lên xem. Bà Thịnh (chủ nhà) đồng ý. Cô con dâu bà bán phở gần đấy nói chen vào: "Số em là gặp may đấy, hôm nay mát trời, bà mới xởi lởi thế. Dắt xe vào sau chợ Đồng Xuân mà gửi rồi hãy lên vườn, để dưới đó công an phạt đấy!".

Hóa ra căn nhà chật chội, luộm thuộm này lại có cả một "thiên đường mầu xanh" bên trên. Bà Thịnh nhổ một bãi nước trầu đỏ au rồi chép miệng: "Cứ lên xem thoải mái đi, không có ai ở trên đó đâu!". Đứng giữa trời mây xanh thẳm, giữa những ngôi nhà cao thấp nhấp nhô, chim hót ríu ran trên các cột ăng-ten TV, là những cây chanh, cây quất, cây khế, cây ớt... trồng trong chậu mà quả lại sai và to chẳng kém gì ở vườn. Các loài cây như thiết mộc lan, trạng nguyên, dong, riềng... cây trồng trong chậu, cây mọc ở ngoài, lá xanh hoa đỏ, trắng nhìn rất hoang dại. Rồi khóm hoa giấy, hoa pháo leo cao trên giàn.

Khuất dưới những tán lá cây là cái miếu thờ nho nhỏ. Trong nhà chẳng còn chỗ nào nên gia đình đành xây bàn thờ Phật tổ ở đó. Cạnh vườn là những chiếc chuồng gà to, với hơn 20 chú gà chọi, mỗi con giá từ 1 đến vài triệu đồng. Theo bà Thịnh nhờ phân gà thải ra mà vườn cây trở nên xanh tốt. Gia đình bà nuôi gà chọi đã 10 năm nay, và những cây cối trên sân thượng cũng từ đó sinh sôi nảy nở. Nhiều khi bận quá không có thời gian chăm sóc, nhưng khí hậu Việt Nam nóng ẩm mưa nhiều, vườn cây cứ thế phát triển rộng ra. Cây si trong vườn hiện nay rất to, rễ đâm cả vào tường là do tự mọc chứ chẳng ai trồng. Nhiều khi bà Thịnh định "nhổ" cho quang vườn, cho các cây khác lớn nhưng mà lại ngại, vì để nó cũng có cái hay riêng.

"Thiên đường ở trên cao"

Ông H. chủ vườn ở Hàng Than thì lại làm vườn cây kiểu khác. Gần nhà ông có quán giải khát nước dừa. Hàng ngày có rất nhiều vỏ dừa được vứt bỏ ra. Không có điều kiện ra sông Hồng hay về quê xin đất, ông nhẩn nha đi nhặt vỏ dừa về ủ với phân chó, gà, chim bồ câu... (nhà ông nuôi rất nhiều chim bồ câu). Một thời gian sau xơ dừa mục ra thành mùn, thế là trồng cây. Hiện vườn cây của ông cũng "xum xuê" một góc phố cổ! Khách du lịch qua đây thỉnh thoảng lại "tròn xoe mắt" ngước nhìn! Mà không chỉ trồng cây xanh, ông còn xây một cái ao nhỏ để nuôi sen và súng - hai thứ hoa mà ông rất thích. Cứ vài ngày ông lại ra chợ mua cá mè chết ươn vứt vào ao bón cho cây. Lên thăm "kỳ quan" của ông ai cũng bất ngờ!

Không giàu có và cũng chẳng có điều kiện chơi hoa, cây cảnh đắt tiền, một số người lại "sáng tạo" ra một dạng "vườn treo babylon" khác: "VAC mini". Những cây được trồng trong vườn là các loại rau, củ, quả... Độc đáo nhất có lẽ là khu vườn của đôi vợ chồng già trong một khu tập thể ở Nghĩa Tân. Hai ông bà đã bỏ ra nhiều công sức để dựng lên một vườn cây với đủ loại rau, đậu, cây ăn quả, hoa từ sang trọng đến quê mùa. Chẳng những thế, còn cả một ao nước thả đủ rô phi, trắm, chép... Những đêm hè oi bức, ông và bà thường đóng kín cửa trèo lên vườn chăm sóc cây, ngồi ngắm trăng sao, nhìn đàn cá tung tăng bơi lội. Hàng xóm thường gọi đó là "thiên đường ở trên cao" của đôi vợ chồng già!

Thậm chí dù ở căn hộ cao tầng thư vợ chồng anh Tuân (E7-Thanh Xuân Bắc) cũng cố tạo ra một khu "VAC mini" cho mát mắt. Trong một căn hộ 6m² ẩm ướt, người công nhân xây dựng này đã tận dụng các phần sân thượng để trồng đủ các loại rau như ớt, rau muống, mùng tơi. Vụ mướp năm ngoái nhà anh thu hoạch đến gần 200 quả, còn ớt thì nhiều vô kể, phải đem chia bớt cho hàng xóm.

Nghĩ về kiến trúc nhà vườn treo

Đi dọc các tuyến phố chính, ngước nhìn lên các ban công của các nhà cao tầng, các khu tập thể, ở các đường phố nhất là các phố cổ, ta có thể thấy hàng trăm "babylon mini" đua nhau khoe sắc. Nhưng chao ôi, đến gần, ngắm kỹ thì cũng thấy đáng sợ vì chỉ cần một cơn gió mạnh có thể làm mọi thứ "bay" từ trên cao xuống đất. Không những thế, một số gia đình sống trong các khu tập thể còn tự ý đổ đất lên sân thượng làm vườn riêng cho gia đình mình gây ảnh hưởng đến kết cấu của ngôi nhà. Từ đó nguy cơ nứt, sụt trần nhà rất dễ xảy ra bởi sức nặng của hàng trăm chậu cảnh, của hàng chục m³ đất (mỗi m³ đất nặng 1 tấn).

Ở nước ngoài, tại thành phố người ta cũng trồng hoa, cây cảnh trên nhà cao tầng nhưng được thiết kế hài hòa với căn nhà và bảo đảm thật sự an toàn. Thiết nghĩ để đáp ứng nhu cầu chính đáng của người dân, trong những trường hợp cụ thể các KTS cần lưu tâm tới thiết kế những ngôi nhà để người dân có thể "làm vườn" bên trên mà không ảnh hưởng gì đến toàn bộ ngôi nhà cũng như mỹ quan đô thị.