Vụ mất cổ vật 2.000 năm tuổi tại Yên Bái: Khởi tố hai đối tượng

Bảo tàng tỉnh Yên Bái mới đây đã xảy ra vụ mất trộm 20 cổ vật, trong đó có những cổ vật đặc biệt quý hiếm như chiếc thạp đồng Hợp Minh có niên đại hơn 2.000 năm... Ngày 23-4, các cổ vật này đã được lực lượng Đội CSĐT tội phạm về TTXH, Công an tỉnh Yên Bái cùng Công an tỉnh Lào Cai thu giữ trước khi nó bị dân buôn đồ cổ đưa sang Trung Quốc bán. Quá trình điều tra vụ án, cơ quan Công an cũng phát hiện những sơ hở của chính lực lượng chức năng trong việc bảo quản, lưu giữ những hiện vật có giá trị lịch sử tại nơi đây.

Bảo tàng ba không

Căn phòng nơi xảy ra vụ mất trộm cổ vật thuộc dãy nhà cấp 4, nằm trong khuôn viên của Bảo tàng tỉnh Yên Bái, phía ngoài là phòng làm việc, tiếp theo là các kho lưu giữ cổ vật (kho A) rồi đến Phòng bảo vệ, tiếp giáp căn nhà khung gỗ, chăng lưới B40 được làm kho đựng cổ vật thứ 2 (kho C). Khu nhà Bảo tàng tiếp giáp và chung cổng với Trường trung học Thể dục thể thao, ngay tại đây cũng không có hệ thống cửa. Phía sau dãy nhà kho, tiếp giáp với khu vực nhân dân chỉ là hệ thống taluy rất thấp, không có hàng rào bảo vệ. Do vậy, việc đột nhập vào các kho chứa cổ vật rất dễ dàng.

Khi tiến hành khám nghiệm hiện trường vụ mất trộm, lực lượng nghiệp vụ của Công an tỉnh Yên Bái phát hiện trong kho A chỉ để lại một thanh suốt sắt, không còn khóa cửa. Thế nhưng căn nhà tềnh toàng đó lại là nơi cất giữ những cổ vật cổ quý gồm 20 hiện vật là 1 chiếc thạp đồng Hợp Minh; 3 chiếc thạp đồng Làng Pha; 1 chiếc liễn đồng Làng Pha; 1 con long mã bằng đồng; 1 con rùa bằng đồng thời Nguyễn; 1 bức tượng Lão Nông thời Nguyễn; 2 con voi bằng đồng; 2 chiếc đuôi long đao, một quả nhạc bằng đồng, hai lọ hoa thời Nguyễn...

Một trong các cổ vật đó được để trong chiếc hòm sắt cũ kỹ nhưng chiếc hòm này cũng không có khóa, còn chiếc thạp đồng Hợp Minh, cổ vật có niên đại hơn 2.000 năm thì được để hớ hênh ngay trên nóc của chiếc hòm. Đây chính là sơ hở đề các đối tượng có cơ hội thực hiện hành vi phạm tội mà nếu không có sự ngăn chặn kịp thời của lực lượng chức năng thì giờ nó đã bị đưa sang bên kia biên giới. Dù hơn ai hết, những người làm công tác Bảo tàng biết rõ giá trị lịch sử của các hiện vật trên.

Vụ việc bắt đầu vào ngày 2-4, tức là vài ngày sau khi vụ mất trộm xảy ra, Đội CSĐT tội phạm về TTXH, Công an TP Yên Bái nhận được tin báo về việc bị mất nhiều cổ vật tại Bảo tàng tỉnh Yên Bái.

Qua khám nghiệm hiện trường, xác định vụ việc là có thật, Công an TP Yên Bái đã lập Ban chuyên án do ông Bùi Thế Hệ, Phó Trưởng Công an TP làm Trưởng ban; ông Hoàng Thắng, Đội trưởng Đội CSĐT tội phạm về TTXH làm Phó ban cùng gần 60 cán bộ, chiến sĩ của Công an TP vào cuộc.

Trong kế hoạch này, Công an TP Yên Bái đã áp dụng tổng hợp các biện pháp nghiệp vụ... Bên cạnh việc rà soát hàng trăm đối tượng nổi có nghi vấn buôn bán đồ cổ, tổ công tác đã chia làm các mũi đến các tỉnh Hưng Yên, Hà Nội, Lào Cai và Lạng Sơn là những nơi đối tượng có thể tiêu thụ đồ cổ, phối hợp với công an các tỉnh bạn tổ chức truy tìm...

Những mắt xích và đầu mối nghi vấn lần lượt được loại khỏi vòng nghi vấn. 22h ngày 15-4, tổ công tác của ông Hoàng Thắng làm nhiệm vụ tại TP Lào Cai phát hiện tại một quán ăn đêm có một nhóm đối tượng mang theo một bọc hàng có nhiều nghi vấn. Nhóm ăn đêm này gồm có Chảo Văn Thêm, SN 1977; Đào Đức Hạnh, SN 1982, đều trú tại huyện Bảo Thắng, tỉnh Lào Cai và Lương Văn Thuận, trú tại xã Xuân Hòa, huyện Bảo Yên.

Qua kiểm tra, cơ quan Công an đã thu giữ trong chiếc túi của bọn chúng 1 chiếc thạp đồng Làng Pha cùng bức tượng Lão Nông... Các đối tượng được đưa về trụ sở của cơ quan Công an để thẩm vấn. Bước đầu, bọn chúng khai nhận số hàng trên là của Lý A Sơn và Long Văn Thọ, còn nguồn gốc số cổ vật trên ở đâu thì bọn chúng không biết. Đến đây, mắt xích của chuyên án đã dần được mở ra.

Cuộc truy lùng những tên săn cổ vật

Qua xác minh, lực lượng của Đội CSĐT tội phạm về TTXH, Công an TP Yên Bái đã xác định được địa chỉ và danh tính của Sơn. Hắn sinh năm 1982, trú tại xã Tân Dương, huyện Bảo Yên, tỉnh Lào Cai. Sơn là dân buôn đồ cổ. 15 giờ ngày 1 6-4, tổ công tác đã bố trí lực lượng bắt Sơn tại khu vực đầu cầu Cốc Lếu khi hắn đang chuẩn bị trốn chạy. Bước đầu, Sơn khai số cổ vật trên đã được Long Văn Thọ, SN 1982, trú tại xã Xuân Hòa, huyện Bảo Yên đưa cho.

Ngày 6-4, Sơn đã cùng Thọ vượt biên đưa một số cổ vật sang Trung Quốc cắm được 1 vạn NDT lấy tiền chia nhau và đánh bạc. Vốn là dân buôn đồ cổ nên Thọ biết rõ giá trị của những thứ đồ đã mang đi đặt.

Thời gian sau này, do các nguồn thu khác, bọn chúng có tiền nên ngày 16-4, Sơn và Tho đã sang Trung Quốc chuộc lại số cổ vật nói trên. Trước khi mang về, bọn chúng đã giấu các bộ đồ cổ ở khu vực biên giới, trong khi chúng đang loay hoay thì bị lực lượng Biên phòng tuần tra hỏi giấy tờ nhưng không phát hiện được nghi vấn nên thả ra.

Lúc này, một yêu cầu đặt ra đối với Ban chuyên án là phải nhanh chóng bắt được Thọ. Song có thể do biết lực lượng Công an đang truy đuổi nên Thọ tìm cách trốn chui, trốn lủi. Những địa chỉ Thọ đến ẩn nấp như huyện Bảo Yên, huyện Bát Xát và xã Trúc Lâu của huyện Lục Yên, tỉnh Yên Bái đều được rà soát nhưng không thu được kết quả.

23 giờ ngày 20-4, tổ công tác gồm các đồng chí Thắng, Phương và Loan phát hiện Thọ đang ở Than Uyên, Lai Châu. Vậy là ngay trong đêm, anh em đã vượt qua dãy Phanxipăng.

Được sự giúp đỡ của Công an huyện Than Uyên, đến 24 giờ cùng ngày, lực lượng trinh sát đã bắt giữ được Thọ tại một quán ăn đêm, trước sự ngỡ ngàng của hắn. Lúc này, toàn bộ sự việc được mở ra. Thọ và Sơn vốn là dân buôn đồ cổ, qua nhiều thông tin các đối tượng biết rằng ở Bảo tàng tỉnh Yên Bái có lưu trữ nhiều hiện vật quý giá nên bàn nhau thực hiện các vụ trộm cắp tài sản. Các đối tượng đã đi xe máy từ TP Lào Cai và đột nhập vào Bảo tàng tỉnh Yên Bái trộm cắp các cổ vật.

Đến ngày 4-5, cơ quan điều tra Công an TP Yên Bái đã khởi tố Long và Thọ về hành vi trộm cắp tài sản, đồng thới bàn giao tang vật cho Bảo tàng tỉnh Yên Bái.