Kế thừa tinh hoa của võ cổ truyền
Các môn sinh bái tổ trước bàn thờ võ sư sáng tổ Nguyễn Lộc.
Khởi nguồn từ năm 1938, do võ sư sáng tổ Nguyễn Lộc gây dựng, Vovinam được xây dựng chủ yếu từ kho tàng võ thuật và vật cổ truyền, có thay đổi và cải biên một số điểm cho phù hợp với tình hình xã hội thời bấy giờ. Các bài võ thừa kế tinh hoa võ cổ truyền nên tính chiến đấu rất cao, nhưng lại mang dáng vóc của một môn thể thao biểu diễn. Các môn sinh Vovinam khi theo học phải tuân thủ những quy tắc rất chặt chẽ của môn võ này. Không chỉ luyện võ để nâng cao sức khoẻ, mà võ sinh còn phải tu thân, hướng thiện, luôn phải thuộc và làm theo "Mười điều tâm niệm".
Một động tác nhào lộn của Vovinam.
Võ sư sáng tổ Nguyễn Lộc đã đề ra cuộc cách mạng Tâm Thân, hướng các võ sinh rèn luyện để hoàn thiện Tâm - Trí - Thể, đề cao tính nhân văn, cao thượng, tự tin, cam đảm… Mục tiêu của cụ Nguyễn Lộc là đào tạo các môn sinh vừa có võ, vừa có lòng nhân: "Sống cho mình, giúp cho mọi người khác sống, sống cho mọi người".
Đòn chân tấn công.
Có thể thấy khá rõ các miếng võ của Vovinam kế thừa rất nhiều miếng đánh của vật cổ truyền, thể hiện rõ ở các đòn quật, đè, khoá, bốc… Nhiều đòn đánh, tương truyền được khởi nguồn từ các nghĩa sĩ thời Trần. Ngoài ra, một số bài võ của Vovinam còn dạy cách sử dụng và chống đỡ các loại vũ khí từ cổ xưa đến hiện đại như gươm, kiếm, dao găm, gậy, rìu, súng ngắn… Tính kế thừa võ thuật truyền thống cũng thể hiện rất rõ ở những bài võ này, chẳng hạn như bài Mộc bản pháp, dựa trên một loại vũ khí là cây thước thợ ngày xưa, hay bài "Lưỡng nghi kiếm pháp", dựa trên loại gươm cổ của người Việt, với các đòn "mở tay", "đè", "chém", khác hẳn với lối đánh của người Trung Quốc: "lắc", "giật"… Hoặc bài võ gậy "Tứ tượng côn pháp" có ảnh hưởng từ đòn vuốt roi của võ Bình Định (Roi Thuận Truyền, quyền An Thái)…
"Tây" thích "võ Ta"
Bài "tự vệ nữ".
Trải qua nhiều biến cố cũng như những thăng trầm của các giai đoạn lịch sử, Vovinam giờ đây đang dần phát triển trở lại. Hiện tại, Vovinam thu hút khá nhiều võ sinh khắp nơi trên thế giới, nhiều nhất là châu Âu. Người nước ngoài bị môn võ cổ truyền này thu hút bởi sự đơn giản, đẹp mắt và tính ứng dụng nhanh. Đối với những môn võ khác, thời gian học nhiều, học lâu chưa chắc đã dụng võ tốt, nhưng đối với Vovinam, chỉ cần một thời gian ngắn là hiểu và sử dụng được. Hơn nữa, người học trước có thể dễ dàng truyền lại cho người học sau. Ngoài ra, những nét văn hoá Việt ẩn trong mỗi thế võ, bài võ cũng tạo nên sự hấp dẫn đối với rất nhiều môn sinh nước ngoài. Chẳng hạn Vovinam có chiêu Cương Nhu phối triển, dùng Nhu hoá giải Cương, vì vậy nhiều khi võ sinh không cần sử dụng nhiều sức mạnh mà vẫn rất hiệu quả.
| |
Ông Nguyễn Ngọc Giao, Phó trưởng ban vận động thành lập Liên đoàn Vovinam cho biết, ước tính sơ bộ, khoảng 30 quốc gia trên thế giới đang có phong trào luyện tập Vovinam, tại châu Âu, môn võ này phát triển mạnh ở Nga, Pháp, Ý và một số nước thuộc Liên Xô cũ… Võ sư Phạm Quang Long, Tổng thư ký Ban vận động thành lập Liên đoàn Vovinam, người gây dựng và phát triển Vovinam hơn bảy năm qua tại Nga cho biết, Liên đoàn Vovinam Nga đã được thành lập và thu hút hàng nghìn môn sinh tham gia tập luyện. Còn Liên đoàn Vovinam thế giới đã được thành lập và đi vào hoạt động từ tháng 8 -1996.
Mong ngày trở thành quốc võ
Một lớp tập Vovinam tại Trung tâm thể thao thiếu niên 10-10.
Ông Nguyễn Ngọc Giao nói: "Phong trào Vovinam ở nước ngoài phát triển mạnh như vậy, với rất nhiều hệ thống giải đấu được tổ chức, là một trong những lý do khiến Ủy ban Thể dục Thể thao và UNESCO mong muốn Vovinam từ một môn thể thao phong trào trở thành môn thi đấu đỉnh cao, có mặt tại nhiều giải đấu lớn của thế giới và khu vực. Ngoài ra, Ủy ban Thể dục Thể thao cũng mong muốn đưa Vovinam trở thành "quốc võ", làm cầu nối giữa văn hoá Việt Nam với văn hoá thế giới, giúp bạn bè thế giới hiểu hơn về tinh hoa võ cổ truyền của người Việt".
Ông Giao cho biết, hiện nay, số môn sinh tập Vovinam trong nước ước tính khoảng vài chục nghìn người tại các trung tâm TDTT quận, huyện, các trường học, chủ yếu tập trung ở Hà Nội và TP Hồ Chí Minh, ngoài ra khoảng hơn 30 tỉnh khác cũng đã thành lập các trung tâm dạy Vovinam. Để phát triển phong trào, tôn vinh và quảng bá nền võ học dân tộc, hiện nay rất nhiều HLV Vovinam tại Hà Nội đã tự nguyện dạy võ không cần thù lao. Vovinam hiện cũng thu hút rất nhiều môn sinh là doanh nhân, nhà khoa học, trí thức… tham gia tập luyện.
Tại Hà Nội, Vovinam bước đầu được đưa vào thử nghiệm thành công trong môn giáo dục thể chất tại trường THPT Đinh Tiên Hoàng. HLV Phan Quang Nam Dương, người đã có tới 20 năm gắn bó với nghiệp võ, một trong những HLV Vovinam hàng đầu ở Hà Nội, hiện đang dạy Vovinam tại trường Đinh Tiên Hoàng cho biết: " Dạy Vovinam trong chương trình giáo dục thể chất có nhiều lợi ích. Chương trình chúng tôi biên soạn cho học sinh tập bao gồm các động tác đơn giản, an toàn nhưng hiệu quả, vừa tăng cường sức khoẻ, vừa giúp học sinh khả năng tự vệ. Mặt khác, học sinh cũng đồng thời được học các bài học đạo đức qua các bài quyền, thế võ. Chúng tôi hy vọng, từ thử nghiệm đầu tiên thành công này, Vovinam sẽ được nhân rộng trong các trường học khác tại Hà Nội…"
Dự kiến, đầu năm 2007, Liên đoàn Vovinam Hà Nội sẽ ra mắt với kỳ đại hội đầu tiên vào tháng 1. Đối với những người trong ban vận động, còn rất nhiều việc phải làm trước mắt và lâu dài như kiện toàn bộ máy, xây dựng kế hoạch, đường lối phát triển... Võ sư Phạm Quang Long, hiện đang giữ cương vị HLV trưởng đội tuyển Hà Nội cho biết, sẽ phải chỉnh sửa và thống nhất các điều lệ, quy định, tiến tới xây dựng luật của môn võ này, cũng như thống nhất các nội dung thi đấu của hệ thống giải trong nước. Ông Nguyễn Ngọc Giao cho biết, kế hoạch của Liên đoàn Vovinam sau khi thành lập là sẽ thiết lập một hệ thống huấn luyện trong nước, chú trọng tại các trung tâm như Hà Nội, TP Hồ Chí Minh. Con đường phát triển trước mắt còn dài, nhưng vận hội mới đã thực sự mở ra đối với môn võ cổ truyền này.
