Ra đời khi đất nước còn bị chia cắt (1963), cuộc kháng chiến chống Mỹ, cứu nước diễn ra ác liệt, Ngân hàng Ngoại thương Việt Nam là một ngân hàng đặc biệt được Ðảng và Chính phủ giao nhiệm vụ quan trọng làm đầu mối tiếp nhận viện trợ của bạn bè quốc tế và vận chuyển ngoại tệ từ miền bắc vào miền nam phục vụ kháng chiến, góp phần làm nên những thắng lợi thần thánh của dân tộc mà đỉnh cao là đại thắng Mùa xuân 1975, giải phóng miền nam, thống nhất đất nước.
Ngay sau ngày giải phóng miền nam, Vietcombank lại được Ðảng và Chính phủ giao nhiệm vụ mới là tham gia tiếp quản các ngân hàng, đầu mối tiếp nhận các khoản viện trợ của quốc tế, kế thừa quyền hội viên của Việt Nam tại IMF, WB, ADB. Kiên trì theo dõi, tổ chức tốt việc quản lý, vận dụng các điều luật quốc tế, kiên trì đấu tranh để bảo vệ quyền thừa kế hợp pháp về tài sản quốc gia, Vietcombank đã góp phần thu về cho Nhà nước hàng trăm triệu USD từ các nguồn tài sản bị phong tỏa ở nước ngoài.
Bước vào thời kỳ đổi mới, Vietcombank trở thành một ngân hàng thương mại quốc doanh (NHTM), kinh doanh chủ yếu trong lĩnh vực đối ngoại. Cũng trong giai đoạn này, Vietcombank bắt đầu phát triển mạnh mạng lưới hoạt động của mình trong cả nước. Một chân trời mới mở ra đối với Vietcombank, cũng là lúc nền kinh tế Việt Nam bước vào giai đoạn chuyển đổi đầy cam go, đầy thử thách. Vietcombank đã từng bước đẩy lùi tư duy bao cấp, xóa bỏ những rào cản của cơ chế cũ để sớm tiếp cận, hội nhập thị trường tài chính - tiền tệ thế giới.
Ðầu những năm 90, Vietcombank đã chính thức tham gia vào thị trường tiền tệ thế giới, là một trong các ngân hàng đầu tiên của Việt Nam xác lập các quan hệ tiền tệ quốc tế; gia nhập tổ chức SWIFT, tự động hóa việc chuyển tiền; trở thành ngân hàng đầu tiên tại Việt Nam phát hành các loại thẻ tín dụng quốc tế (Master, Visa....), đã trở thành thành viên chính thức của Hiệp hội ngân hàng châu Á. Bên cạnh đó, Vietcombank đã tăng cường đầu tư, hiện đại hóa, nâng cao trình độ công nghệ, đa dạng hóa sản phẩm dịch vụ, mở rộng hoạt động sang các lĩnh vực khác bằng việc thành lập các liên doanh, các công ty trực thuộc, mua cổ phần của các doanh nghiệp.
Bước sang thế kỷ 21, một trong những bước đột phá của Vietcombank là xây dựng và thực hiện thành công đề án tái cơ cấu mà trọng tâm là nâng cao năng lực tài chính, quản trị rủi ro, tiếp tục đổi mới công nghệ, đưa nhiều tiện ích ngân hàng mới vào phục vụ khách hàng, sẵn sàng cho quá trình hội nhập. Vietcombank đã đi đầu trong khối các NHTM trong việc xử lý dứt điểm nợ xấu, nâng cao hệ số an toàn vốn, hoàn tất giai đoạn 2 của dự án hiện đại hóa ngân hàng và hệ thống thanh toán. Trên nền tảng công nghệ hiện đại, Vietcombank từng bước cung ứng cho thị trường những sản phẩm "đẳng cấp" như VCB online & connect 24, VCB Money, I-Banking, Home Banking, SMS Banking..., tạo tiền đề quan trọng cho việc xây dựng một nền tảng thương mại điện tử ở Việt Nam, dần thay thế "văn hóa tiền mặt" bằng "văn minh thẻ và dịch vụ thanh toán hiện đại".
Những năm gần đây, tốc độ và chất lượng tăng trưởng của Vietcombank luôn được duy trì ở mức độ cao. Ðến thời điểm này, Vietcombank có thể tự hào khi là một trong những NHTM có tổng tích sản lớn nhất Việt Nam, là ngân hàng có mạng lưới máy ATM và số lượng thẻ tín dụng, thẻ thanh toán phát hành nhiều nhất; là đại lý thanh toán thẻ AMEX duy nhất tại Việt Nam; là ngân hàng có lợi nhuận hằng năm (số tuyệt đối) vào hạng cao nhất, là ngân hàng cung cấp dịch vụ thanh toán quốc tế tốt nhất; có nguồn nhân lực chất lượng nhất. Uy tín và hiệu quả hoạt động của Vietcombank không chỉ được bạn bè trong nước đánh giá cao mà còn được cộng đồng quốc tế ghi nhận. Chính vì vậy mà liên tục nhiều năm liền, Vietcombank được các tạp chí, tổ chức danh tiếng như The Banker, Financial Time, EuroMoney,... bình chọn là Ngân hàng tốt nhất Việt Nam.
Ðến cuối năm 2007, về cơ bản hệ thống mạng lưới của Vietcombank đã phủ sóng tới những vùng trọng điểm trên toàn quốc với gần 200 chi nhánh và phòng giao dịch, có quan hệ đại lý với hơn 1.000 ngân hàng trên toàn cầu. Tổng tích sản của ngân hàng đã đạt gần 196 nghìn tỷ đồng, tăng 17,4% so với năm 2006. Tổng thu nhập trước thuế đạt hơn 3.000 tỷ đồng, nộp NSNN đạt gần 1.000 tỷ đồng. Ðặc biệt là hệ số an toàn vốn đạt hơn 12%, cao hơn mức yêu cầu theo thông lệ quốc tế. Cơ cấu thu nhập có sự chuyển dịch tích cực theo hướng giảm tỷ trọng thu nhập từ lãi và tăng tỷ trọng thu nhập từ các hoạt động khác (năm 2007 các tỷ trọng này là 65%-35%).
Bên cạnh việc củng cố mối quan hệ với các bạn hàng là các tập đoàn, tổng công ty nhà nước lớn, Vietcombank đã mở rộng phát triển khách hàng ra khu vực ngoài quốc doanh, doanh nghiệp nhỏ và vừa (SME). Vietcombank cũng là NHTM đầu tiên trong số các NHTM trích lập đủ dự phòng rủi ro chung theo quy định trước thời hạn yêu cầu của NHNN. Không chỉ chú trọng đến hoạt động kinh doanh, Vietcombank còn luôn ý thức chấp hành đúng các quy định pháp luật, tích cực trong các công tác xã hội, từ thiện, có nhiều đóng góp cho xã hội được cộng đồng ghi nhận.
Tháng 9-2005, Chính phủ đã phê duyệt đề án cổ phần hóa (CPH) Vietcombank. Sau hai năm, nhờ có sự chỉ đạo sát sao của Ðảng và Chính phủ, sự phối kết hợp của các ban, ngành liên quan, cùng với sự đóng góp sức lực, trí tuệ của hàng nghìn con người, ngày 26-12-2007 Vietcombank chính thức phát hành cổ phiếu lần đầu ra công chúng (IPO). Hơn 97% lượng phát hành đã được bán hết với mức giá bình quân thực tế lên tới 107.572,7 đồng. Thành công đó chứng tỏ niềm tin, kỳ vọng mà công chúng đầu tư đã đặt và gửi gắm vào Vietcombank là rất lớn.
Việt Nam hiện đã là thành viên đầy đủ của Tổ chức Thương mại thế giới (WTO). Sân chơi toàn cầu hóa đã mang đến cho các doanh nghiệp Việt Nam nói chung và Vietcombank nói riêng nhiều cơ hội nhưng cũng đầy thách thức. Giờ đây, không chỉ phải chấp nhận cạnh tranh với các ngân hàng trong nước, Vietcombank còn phải chủ động sẵn sàng để cạnh tranh với các ngân hàng nước ngoài khi họ được thành lập (và hoạt động đầy đủ) ngay tại Việt Nam. Chính vì vậy, một trong những vấn đề lớn của Vietcombank là xây dựng tập đoàn tài chính đa năng.
Hiện tại, ngoài ngân hàng mẹ với 59 chi nhánh trực thuộc, Vietcombank đã có các công ty con Vietcombank Leaco, Vietcombank Security, Vietcombank Fund Management,... cùng hàng chục công ty liên doanh, công ty liên kết về bảo hiểm, khai thác tài sản, xây dựng công trình hạ tầng, bất động sản... Một tập đoàn Vietcombank hùng mạnh đã và đang dần định hình. Tầm nhìn (Vision) 2015 Vietcombank sẽ trở thành một tập đoàn tài chính đa năng tầm cỡ của khu vực ASEAN, đứng vào top 70 ngân hàng hàng đầu châu Á cơ bản đã có cơ sở tin cậy trở thành hiện thực.
Trước mắt, Vietcombank đang trong quá trình hoàn tất các thủ tục cuối cùng để chính thức trở thành ngân hàng cổ phần. Ðây cũng là một dấu mốc quan trọng đối với Vietcombank. Dấu mốc đó một mặt tạo ra những cơ hội để Vietcombank nâng cao năng lực quản trị, hình thành và hoàn thiện các cơ chế để tiếp tục nâng cao hiệu quả hoạt động của mình nhưng mặt khác cũng đặt ra những thách thức to lớn phải vượt qua.
Phát huy truyền thống 45 năm xây dựng và trưởng thành, thực hiện đầy đủ và nghiêm túc các cơ chế, chính sách mới của Ðảng và Nhà nước, trước mắt là mở rộng đầu tư phát triển gắn liền với kiềm chế lạm phát, toàn thể CBNV Vietcombank nguyện tiếp tục đoàn kết, phát huy nội lực, không ngừng nâng cao tinh thần làm chủ, lao động sáng tạo góp phần vào công cuộc đổi mới của đất nước.
NGUYỄN HÒA BÌNH
Chủ tịch HÐQT Ngân hàng Ngoại thương Việt Nam