Vị thế Việt Nam trong tương lai châu Á

Trong bối cảnh đó, Thời báo kinh tế Nhật Bản (Nikkei) - một trong những tờ báo lớn và uy tín nhất Nhật Bản, thuộc tập đoàn truyền thông Nikkei tổ chức Hội nghị Tương lai châu Á lần thứ 15 với chủ đề "Những thách thức châu Á đang phải đối phó - Cùng theo đuổi những mục tiêu mới" trong hai ngày 21 và 22-5 tại Thủ đô Tokyo. Mục đích chính của Hội nghị này nhằm thảo luận những khó khăn và thách thức mà châu Á đang phải đối mặt, tìm biện pháp tăng cường hợp tác khu vực, đối phó với cuộc khủng hoảng kinh tế toàn cầu, đồng thời mở ra những lĩnh vực hợp tác mới giúp các nước kém phát triển hơn hội nhập mạnh mẽ vào nền kinh tế khu vực.

Từ năm 1995, Hội nghị Tương lai châu Á được tổ chức hằng năm với sự tham dự của các nguyên thủ quốc gia, chuyên gia kinh tế, học giả, tập đoàn kinh tế hàng đầu Nhật Bản. Báo Nikkei còn là nơi chịu trách nhiệm tính toán chỉ số chứng khoán nổi tiếng và quan trọng của Thị trường Chứng khoán Tokyo: Nikkei 225. Năm nay, Hội nghị được tổ chức tại khách sạn năm sao Imperial Tokyo nằm trên đường Hi-bi-y-a, khu vực được ví như "Phố Uôn của Nhật Bản" bởi tập trung nhiều ngân hàng, công ty tài chính lớn. Tokyo đang thời điểm giao mùa nên thời tiết mát mẻ và thoáng đãng. Từ cửa sổ mặt tiền khách sạn có thể nhìn ra công viên Hi-bi-y-a và Hoàng cung Nhật Bản, khắp nơi phủ một thảm cây xanh, tươi mới soi bóng xuống hồ nước xanh thẫm. Chúng tôi nhận thấy khu vực trung tâm Tokyo có vẻ thưa người và đỡ tắc đường hơn trước. Một vài người bạn Nhật Bản cho biết, đó là do ảnh hưởng của khủng hoảng kinh tế, người dân thắt chặt hầu bao, ít đi lại và mua sắm hơn trước. Nhưng dịch cúm A (H1N1) đang hoành hành tại Nhật Bản làm hơn 300 ca nhiễm virus mới khiến mọi người ngại ra đường, nhất là những nơi công cộng. Bởi thế, khẩu trang là mặt hàng bán chạy nhất lúc này.

Tại Hội nghị Tương lai châu Á lần thứ 15, Thủ tướng Nguyễn Tấn Dũng đã phát biểu tham luận quan trọng và đầu tiên của Hội nghị. Ðiều đó cho thấy, Ban Tổ chức hết sức coi trọng vai trò và vị thế của Việt Nam. Trong tham luận, Thủ tướng Nguyễn Tấn Dũng đề xuất sáu nhóm giải pháp để châu Á khắc phục khủng hoảng kinh tế, lấy lại nhịp độ tăng trưởng năng động nhất của thế giới trong thế kỷ 21, trong đó tập trung vào việc tăng cường hợp tác trong châu lục trên các lĩnh vực, đẩy mạnh hợp tác phát triển các tiểu vùng, củng cố niềm tin, tăng cường hơn nữa năng lực sáng tạo, lập lại vị thế là một trong những cái nôi của nền văn minh nhân loại. Bên cạnh đó, cần cải cách hệ thống tài chính-tiền tệ thế giới, trong đó phải nâng cao và mở rộng hơn nữa vai trò của Ngân hàng Phát triển châu Á (ADB) như một định chế tài chính quan trọng hàng đầu của khu vực và các thành viên ADB cần sớm đưa ra nhiều sáng kiến quan trọng và khả thi. Bài tham luận đã được các đại biểu quốc tế nhiệt liệt hoan nghênh, đồng tình và đánh giá cao.

Hội nghị năm nay quy tụ các nhà lãnh đạo cấp cao như Thủ tướng Hàn Quốc Han Xâng Xu, Thủ tướng Lào Bua-xỏn Búp-phả-văn, các chính khách nổi tiếng như cựu Thủ tướng Ma-lai-xi-a Ma-ha-thia Bin Mô-ha-mát, Bộ trưởng Cố vấn Xin-ga-po Lý Quang Diệu..., lãnh đạo nhiều tập đoàn lớn của Nhật Bản, các nhà nghiên cứu, giáo sư từ các trường đại học và viện nghiên cứu danh tiếng châu Á. Ông Ry-ô-ki Xư-gi-ta, Chủ tịch Tập đoàn truyền thông Nikkei khẳng định: Các nền kinh tế châu Á không hoàn toàn bị cuốn theo xu hướng suy giảm kinh tế như các nước phát triển khác. Châu Á có sớm phục hồi và lấy lại sức mạnh vốn có hay không, tất cả phụ thuộc vào việc các nước trong khu vực phải tìm ra những nguồn lực mới cho tăng trưởng kinh tế. Không chỉ xoay quanh chủ đề khủng hoảng tài chính, Hội nghị còn bàn đến triển vọng hình thành hành lang công nghiệp Ðông Á, hợp tác khu vực như Nhật Bản - Trung Quốc - Hàn Quốc, Nhật Bản và các nước Tiểu vùng sông Mê Công (GMS). Năm 2009 là "Năm giao lưu Mê Công - Nhật Bản", cho nên sự hợp tác này là một chủ đề quan trọng của Hội nghị. Nhật Bản đã đưa ra sáng kiến tổ chức Hội nghị cấp cao Mê Công-Nhật Bản vào cuối năm nay nhằm tăng cường hợp tác toàn diện giữa các bên.

Tuyên bố tại buổi lễ chào mừng các đoàn tham dự Hội nghị, Thủ tướng Nhật Bản Ta-rô A-xô khẳng định, theo dự báo, mức tăng trưởng kinh tế châu lục năm 2009 sụt giảm nghiêm trọng, song ông vẫn lạc quan vào khả năng phục hồi của châu Á. Tuy nhiên, để đạt được điều đó, mỗi nước châu Á phải nỗ lực kích cầu  trong nước, bảo đảm an sinh xã hội, đồng thời  ổn định và phát triển thị trường tài chính châu Á có ý nghĩa quan trọng không chỉ đối với khu vực mà còn ảnh hưởng kinh tế toàn cầu. Nhật Bản cam kết dành hàng chục tỷ USD tài trợ cho các nước châu Á vốn Viện trợ phát triển chính thức (ODA) cũng như đối phó khủng hoảng tài chính, trợ giúp hệ thống tài chính, tín dụng và thương mại. Tại Hội nghị, nhiều đại biểu quan tâm khả năng đối phó tác động khủng hoảng kinh tế toàn cầu và mức tăng trưởng của Việt Nam trong năm nay. Thủ tướng Nguyễn Tấn Dũng khẳng định, quý I-2009, kinh tế Việt Nam đạt mức tăng trưởng 3,1% và dự báo cả năm đạt 5%, năm 2010 còn cao hơn nữa. Chính phủ Việt Nam đã và đang thực hiện nhiều chính sách và giải pháp điều hành kinh tế đạt kết quả tích cực, chính trị và xã hội ổn định. Niềm tin của các nhà đầu tư đối với Việt Nam tiếp tục được khẳng định, bởi Việt Nam luôn hoan nghênh và tạo mọi điều kiện để ưu tiên, ưu đãi, thu hút đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI), đối xử bình đẳng doanh nghiệp FDI như doanh nghiệp trong nước. Thông điệp của nhà lãnh đạo Chính phủ Việt Nam đã củng cố thêm lòng tin của các nhà đầu tư nước ngoài, nhất là Nhật Bản vào hợp tác làm ăn với Việt Nam.

 Thủ tướng Chính phủ Nguyễn Tấn Dũng đã có cuộc hội đàm với Thủ tướng Nhật Bản Ta-rô A-xô. Hai bên đã trao đổi ý kiến về phương hướng và các biện pháp lớn nhằm triển khai cụ thể các nội dung nêu trong Tuyên bố về quan hệ đối tác chiến lược vì hòa bình và phồn vinh ở châu Á được công bố trong chuyến thăm chính thức Nhật Bản của Tổng Bí thư Nông Ðức Mạnh  tháng 4-2009. Theo đó, hai nước tiếp tục tăng cường hợp tác trong các lĩnh vực kinh tế, thương mại, văn hóa, giáo dục..., đặc biệt là triển khai các dự án hạ tầng cơ sở có quy mô lớn hiện nay cũng như trong thời gian tới. Thủ tướng Nguyễn Tấn Dũng đề nghị Chính phủ Nhật Bản tiếp tục dành ưu tiên và tăng ODA cho Việt Nam, đồng thời khẳng định, Việt Nam luôn coi trọng và triển khai có hiệu quả vốn vay ODA của Nhật Bản. Thủ tướng Nguyễn Tấn Dũng đã hội kiến Chủ tịch Hạ viện Y-ô-hê-i Cô-nô và Chủ tịch Thượng viện Xa-chư-ki Ê-đa. Thủ tướng cảm ơn QH, Chính phủ và nhân dân Nhật Bản đã hỗ trợ và giúp đỡ rất hiệu quả đối với công cuộc phát triển kinh tế - xã hội ở Việt Nam; trong đó có việc chia sẻ kinh nghiệm trên lĩnh vực hoạt động lập pháp. Thủ tướng đánh giá cao việc QH và Chính phủ  Nhật Bản tiếp tục ưu tiên viện trợ phát triển ODA cho Việt Nam trong bối cảnh kinh tế Nhật Bản gặp nhiều khó khăn do ảnh hưởng của suy thoái kinh tế toàn cầu. Thủ tướng Nguyễn Tấn Dũng đề nghị QH Nhật Bản sớm phê chuẩn Hiệp định đối tác kinh tế Việt  Nam - Nhật Bản (VJEPA) để hiệp định sớm có hiệu lực và đi vào cuộc sống nhằm tạo môi trường thuận lợi, công bằng và bình đẳng trong quan hệ kinh tế giữa hai nước.

Ðối với các doanh nghiệp Nhật Bản, Việt Nam có vai trò hết sức quan trọng, là ưu tiên trong chiến lược hợp tác và đầu tư. Trong các buổi Thủ tướng nước ta tiếp các tổ chức kinh tế, doanh nghiệp hàng đầu của Nhật Bản, nhiều chủ tịch tập đoàn lớn đã bày tỏ ấn tượng vì trong khi hầu hết các nước suy thoái kinh tế nghiêm trọng thì Việt Nam vẫn duy trì được mức tăng trưởng khá. Trao đổi ý kiến với chúng tôi sau cuộc gặp trên, ông Kên-i-chi Oa-ta-na-bê, Chủ tịch Tập đoàn Nomura nói: Mức tăng trưởng 5% của Việt Nam là rất cao trong tình hình cả thế giới đang khủng hoảng hiện nay. Nomura đã đầu tư và sẽ tiếp tục đầu tư nhiều dự án lớn vào Việt Nam bởi họ tin tưởng vào khả năng điều hành kinh tế của Chính phủ Việt Nam. Ông Oa-ta-na-bê  bày tỏ với Thủ tướng Nguyễn Tấn Dũng rằng, Nomura mong muốn đồng hành cùng sự phát triển của Việt Nam thông qua việc đề nghị hợp tác, giúp đỡ Bộ Tài chính Việt Nam trong quá trình phát hành Trái phiếu Chính phủ ra thị trường quốc tế và cổ phần hóa doanh nghiệp nhà nước. Các tập đoàn như Sumitomo, Sojitz, Itochu, Taiheiyo, Marubeni bày tỏ mong muốn và cam kết đầu tư rất cụ thể các dự án lớn như công nghệ cao, nhiệt điện, xi-măng, thực phẩm, hóa chất, cơ sở hạ tầng... vào Việt Nam. Các tập đoàn nói trên đều cho rằng, để thu hút đầu tư hơn nữa, Chính phủ Việt Nam cần tăng cường đầu tư vào sản xuất công nghiệp phụ trợ, ưu tiên đào tạo nguồn nhân lực, cải cách thủ tục hành chính. Các tổ chức như Tổ chức xúc tiến mậu dịch Nhật Bản -Việt Nam (JETRO), Cơ quan hợp tác quốc tế Nhật Bản (JICA), Liên đoàn các tổ chức kinh tế Nhật Bản (KEIDANREN) cũng bày tỏ sự ủng hộ hết sức tích cực đối với công cuộc phát triển kinh tế của Việt Nam. KEIDANREN - một tổ chức quan trọng nhất tập hợp nhiều doanh nghiệp hàng đầu, bày tỏ sự tin tưởng rằng, VJEPA sẽ sớm được Quốc hội Nhật Bản thông qua sẽ thúc đẩy mạnh mẽ đầu tư và thương mại hai nước. KEIDANREN đánh giá cao vai trò và vị thế của Việt Nam trong GMS. Thủ tướng Nguyễn Tấn Dũng đã dành thời gian lắng nghe ý kiến thuyết trình về khủng hoảng kinh tế của một trong những chuyên gia kinh tế hàng đầu Nhật Bản.

Chuyến thăm, làm việc và dự Hội nghị Tương lai châu  Á lần thứ 15 của Thủ tướng Chính phủ Nguyễn Tấn Dũng với lịch trình dày đặc đã thành công tốt đẹp. Qua đây, vai trò và vị thế của Việt Nam một lần nữa được khẳng định rõ hơn trong tương lai châu Á, càng chứng tỏ Việt Nam sẵn sàng chung sức với cộng đồng châu Á đối phó khủng hoảng kinh tế toàn cầu, tranh thủ cơ hội, lấy lại sức mạnh tăng trưởng kinh tế của khu vực được coi là phát triển năng động nhất thế giới.