Về nơi tập trận cho chiến dịch Điện Biên Phủ

Xưa rẽ lúa tập công đồn

Trong ký ức những người dân Định Hóa, nhất là với bà con xã Đồng Thịnh, sự kiện “tập trận đánh Điện Biên Phủ” tại cánh đồng xóm Bản Soi thực sự là niềm vinh dự, tự hào của mảnh đất chiến khu.

Nơi đây, vào dịp hè thu năm 1953, thực hiện chỉ thị của Tổng Quân ủy, một trung đoàn thuộc Đại đoàn quân tiên phong (F308) đã tổ chức diễn tập thực binh đánh tập đoàn cứ điểm của thực dân Pháp.

Ông Phùng Đức Nự kể, Đại đoàn quân tiên phong 308 đã tập"công đồn Điện Biên Phủ" tại Bản Soi.

Người cựu chiến binh Phùng Đức Nự, ở thôn Nà Chà, nay đã 86 tuổi, vẫn phóng xe máy về thăm lại cây cầu Đèo Tọt (Him Lam) trên dòng suối Đồng Thịnh (Nậm Rốm), cánh đồng Sìn (Mường Thanh) để ôn lại những ký ức năm xưa.

Bên nhà bia di tích, chỉ ra cánh đồng lúa đang thì xanh mướt những địa điểm diễn tập, cụ Nự kể: Xã Đồng Thịnh nằm ở phía nam của huyện Định Hóa, địa hình khá tương đồng với Mường Thanh nên được chọn để quân ta tập trận đánh “tập đoàn cứ điểm”. Lúc ấy, bộ đội ta gọi là tập "công đồn", đánh "trận giả" mà như thật, đây đó cũng có tiếng nổ ì ầm, khói khét. Dịp đó, tôi thuộc trung đội dân quân huyện, giữ chức vụ trung đội trưởng kiêm chính trị viên, đơn vị chịu trách nhiệm "tiếp lương, tải đạn, đưa thương binh về hậu tuyến".

Lúc đó, nghe lệnh trên truyền xuống vận động bà con dân bản đi sơ tán sang các xã lân cận để bộ đội tập trận công đồn, nghĩa là tìm địch trong đồn để đánh, nhà nào nhà nấy vui vẻ khẩn trương thu gặt thóc lúa, lùa trâu bò vào rừng. Người già, phụ nữ cùng trẻ em mang đủ lương thực dùng trong hai tuần tạm trú trong các lán trại trong rừng và ở nhờ tại các xóm bản lân cận.

Nơi diễn tập chính diễn ra tại xóm Bản Soi. "Trung tâm sở chỉ huy địch" đóng tại đây. Cánh đồng Bản Soi, nơi dân địa phương quen gọi là đồng Sìn, là nơi bố trí các ụ súng của "địch", được nối với nhau bằng giao thông hào sâu ngập đầu người. Cầu Đèo Tọt được giả định là cầu Him Lam, bộ binh ém bên suối Đồng Thịnh.

Một tuần liền, bộ đội chuẩn bị thực địa từ "sở chỉ huy tập đoàn cứ điểm" đến hệ thống hầm, lô cốt đều được đào, đắp, lát hầm bằng gỗ và thân cây vầu. "Sở chỉ huy địch" được lát gỗ, nóc đắp đất dày..., bao chung quanh là hàng rào dây thép gai và vật cản, được ngụy trang bằng cây cỏ phòng máy bay thám thính.

Chuẩn bị một tuần, nhưng "trận giả" chỉ diễn ra trong hai ngày đêm. Trận giả cũng có súng bộ binh bắn phát tiếng nổ, bộc phá đánh lô cốt, hàng rào dây thép gai, bắn súng DKZ, bộc phá đánh hàng rào, đánh giáp lá cà…

Không chỉ lực lượng dân quân, có rất nhiều người dân địa phương đến phục vụ, xem, cổ vũ bộ đội đánh đồn. Nhiều thửa ruộng lúa chưa chín, bộ đội vừa khẩn trương tiến quân vừa nhẹ nhàng rẽ lúa lấy lối đi để tránh làm thiệt hại mùa màng của nhân dân.

Thành công của cuộc tập trận đã góp phần quan trọng vào quyết định lịch sử ngày 6-12-1953. Tại lán Tỉn Keo, Phú Đình, Định Hóa, Thái Nguyên, sau khi nghe Tổng Quân ủy báo cáo tình hình chiến sự, Bác Hồ và các đồng chí Ủy viên Bộ Chính trị (Trường Chinh, Phạm Văn Đồng và Tổng tham mưu trưởng Hoàng Văn Thái) đã nhất trí thông qua phương án tác chiến của Tổng Quân ủy, quyết định mở chiến dịch Điện Biên Phủ với bí danh "Trần Đình". Thành lập Đảng ủy mặt trận và cử Đại tướng, Tổng tư lệnh Võ Nguyên Giáp làm Bí thư Đảng ủy, Chỉ huy trưởng chiến dịch. Đây được coi là quyết định quan trọng nhất liên quan tới vận mệnh toàn dân tộc, đưa đến chiến thắng chấn động địa cầu.

Nay đi lên nhờ cây lúa

Phát huy truyền thống cách mạng, từ một vùng đất nghèo, Đồng Thịnh hôm nay đang từng ngày, từng giờ chuyển mình với những nếp nhà sàn tươi màu ngói mới, những cánh đồng, những nương chè bát ngát xanh. Đồng chí Hoàng Văn Tô, Chủ tịch UBND xã vui vẻ cho biết: Đồng Thịnh được chọn là một trong hai xã điểm về xây dựng nông thôn mới của tỉnh Thái Nguyên, hiện đã đạt 11/19 tiêu chí, mục tiêu sẽ hoàn thành vào năm 2015.

Hiện nay, toàn xã có gần 80% số hộ đạt danh hiệu gia đình văn hóa, hơn 50% số xóm, bản đạt khu dân cư văn hóa; 100% số trẻ em trong độ tuổi đều được đến trường. Năm 2014, phấn đấu thu nhập bình quân đạt 16 triệu đồng/người, giảm tỷ lệ hộ nghèo dưới 10%.

Với tổng diện tích rừng hiện có trên 400 ha, hằng năm, Đồng Thịnh trồng mới hơn 50 ha. Nhiều hộ dân có nguồn thu từ cây keo đạt 50-60 triệu đồng/năm, ngoài ra các sản phẩm từ cây cọ như nan cọ, xước cọ cũng có thị trường khá ổn định, cho thu nhập đều đặn hàng chục triệu đồng/năm.

Tuy nhiên, “cây mũi nhọn” để xoá nghèo và tăng thu nhập được địa phương tập trung phát triển là giống lúa Bao thai, đặc sản nổi tiếng của vùng đất ATK Định Hoá. Cũng như sản phẩm chè Thái, gạo Bao thai Định Hoá đã được Cục Sở hữu trí tuệ cấp giấy chứng nhận nhãn hiệu tập thể, khẳng định chất lượng vượt trội của đồng đất nơi đây.

Giống Bao thai đặc sản phát triển tốt trong điều kiện khí hậu Đồng Thịnh, thời gian thu hoạch ngắn, chịu được hạn, ít sâu bệnh và không cần nhiều phân bón như các giống khác. Gạo đặc sản Bao thai có vị ngọt bùi, dẻo thơm. Từ nhiều năm nay, các loại mì sợi, bánh đa, bánh cuốn, bánh phở được chế biến từ gạo Bao thai ATK Định Hóa là món quà quý của du khách mỗi khi có dịp "về quê hương cách mạng".

Hiện nay, trong 370 ha gieo cấy lúa của Đồng Thịnh có khoảng 200 ha giống lúa Bao thai với năng suất gần 55 tạ/ha. Ngoài sản xuất lúa lương thực, xã cũng đã quy hoạch vùng sản xuất và cung ứng giống lúa Bao thai cấp 1. Người dân được tập huấn kỹ thuật và hỗ trợ cơ chế, chính sách bằng tiền mặt, vật tư phân bón để sản xuất giống, sản xuất lúa thương phẩm. Nhờ đó, cây lúa Bao thai được phát triển bền vững, thành sản phẩm hàng hoá có thương hiệu trên thị trường, giúp nâng cao thu nhập cho đồng bào các dân tộc vùng chiến khu xưa.

Hơn 60 năm đã trôi qua, tỉnh Thái Nguyên nói chung và huyện Định Hóa nói riêng đã thay da đổi thịt hằng ngày. Trở lại những nẻo đường chiến khu xưa, giờ thấy hai bên đường là những cánh đồng lúa Bao thai bát ngát và những tấm biển khẳng định thương hiệu ngay trên ruộng lúa của nông dân.

Bên cạnh việc phát triển kinh tế, địa phương còn luôn quan tâm bảo tồn, phát huy các giá trị lịch sử, cách mạng. Hình ảnh đồi A1, cánh đồng Mường Thanh và dòng sông Nậm Rốm vẫn đang hiện hữu trên cánh đồng Bản Soi, sẽ mãi là niềm tự hào trong lòng mỗi người dân nơi đây, tiếp sức để đồng bào tích cực xây dựng cuộc sống mới ấm no, hạnh phúc mà trước mắt là hoàn thành chương trình xây dựng nông thôn mới.