VAMC có thể sử dụng nhiều hình thức để thực hiện chuyển đổi nợ xấu

Sáng 24-10, Quốc hội nghe Chủ nhiệm Ủy ban Kinh tế của Quốc hội Vũ Hồng Thanh Báo cáo giải trình, tiếp thu, chỉnh lý Dự án Luật Đấu giá tài sản và thảo luận về một số nội dung còn ý kiến khác nhau của dự án Luật này.

Chủ nhiệm Ủy ban Kinh tế của Quốc hội Vũ Hồng Thanh trình bày báo cáo giải trình, tiếp thu, chỉnh lý dự án Luật Đấu giá tài sản. (Ảnh: ĐĂNG KHOA)

Báo cáo giải trình, tiếp thu, chỉnh lý dự án Luật Đấu giá tài sản do Chủ nhiệm Ủy ban Kinh tế của Quốc hội Vũ Hồng Thanh trình bày cho biết, tại kỳ họp thứ 10, Quốc hội khóa XIII đã cho ý kiến về dự án Luật này. Trên cơ sở ý kiến của các đại biểu Quốc hội, dự thảo Luật đã được tiếp thu, chỉnh lý gồm 8 Chương, 81 Điều. Trong đó, quy định về nguyên tắc, trình tự, thủ tục đấu giá tài sản, đấu giá viên, tổ chức đấu giá tài sản, thù lao dịch vụ đấu giá, chi phí đấu giá tài sản, xử lý vi phạm, hủy kết quả đấu giá tài sản, bồi thường thiệt hại và quản lý nhà nước về đấu giá tài sản.

VAMC chỉ được bán tài sản là nợ xấu và tài sản bảo đảm cho nợ xấu

Theo Báo cáo giải trình, nhiều ý kiến đề nghị bổ sung quy định về đấu giá nợ xấu và tài sản bảo đảm của khoản nợ xấu của Công ty Quản lý tài sản của các tổ chức tín dụng Việt Nam (VAMC) và các công ty quản lý tài sản khác. Một số ý kiến đề nghị không quy định về đấu giá nợ xấu và tài sản bảo đảm của khoản nợ xấu của VAMC trong dự án Luật. Ý kiến khác cho rằng việc quy định xử lý nợ xấu tại dự án Luật là không phù hợp, không đảm bảo linh hoạt; đề nghị giao Chính phủ quy định về vấn đề xử lý nợ xấu và tài sản bảo đảm của khoản nợ xấu.

Về vấn đề này, Ủy ban Thường vụ Quốc hội cho rằng, việc xử lý nợ xấu và tài sản bảo đảm của các tổ chức tín dụng trước đây được các ngân hàng thương mại cổ phần thực hiện theo Luật Các tổ chức tín dụng và trong giai đoạn trước tháng 5-2013, tình hình nợ xấu ở nước ta là rất nghiêm trọng, ảnh hưởng xấu đến an toàn hệ thống tiền tệ quốc gia.

Ngày 18-5-2013, Chính phủ đã ban hành Nghị định số 53/2013/NĐ-CP về thành lập, tổ chức và hoạt động của Công ty VAMC, quy định một số cơ chế đặc thù trong xử lý nợ xấu và tài sản bảo đảm của khoản nợ xấu nhằm góp phần xử lý nhanh nợ xấu, lành mạnh hóa tài chính, giảm thiểu rủi ro cho các tổ chức tín dụng và các doanh nghiệp, thúc đẩy tăng trưởng tín dụng hợp lý cho nền kinh tế. VAMC được thực hiện nhiều phương thức để xử lý nợ xấu và tài sản bảo đảm của khoản nợ xấu, trong đó bán đấu giá tài sản chỉ là một trong các phương thức đó.

Theo quy định của pháp luật hiện hành, VAMC có thể thực hiện cơ cấu lại khoản nợ xấu, hỗ trợ khách hàng vay, thỏa thuận với khách hàng vay về việc chuyển nợ thành vốn góp, vốn cổ phần để tham gia cơ cấu lại tài chính và hoạt động của khách hàng vay, bán nợ cho các tổ chức, cá nhân... Tài sản bảo đảm của các khoản nợ xấu mà VAMC đã mua được xử lý theo thỏa thuận của các bên; nếu không có thỏa thuận thì tài sản bảo đảm được bán đấu giá thông qua tổ chức đấu giá tài sản chuyên nghiệp hoặc VAMC tự bán đấu giá phù hợp với các quy định của pháp luật, bảo đảm nguyên tắc công khai, minh bạch.

Đối với các công ty quản lý tài sản (AMC) do các tổ chức tín dụng thành lập, quyền và nghĩa vụ của các AMC thực hiện theo ủy quyền của tổ chức tín dụng, theo đó việc mua bán các khoản nợ và tài sản bảo đảm của các khoản nợ thực hiện theo thỏa thuận hoặc theo quy định tại điểm d, khoản 1, Điều 3 của dự thảo Luật. Đối với công ty Trách nhiệm hữu hạn mua bán nợ Việt Nam (DATC), được thành lập và chính thức đi vào hoạt động từ ngày 1-1-2004 với mục tiêu góp phần lành mạnh hóa tình hình tài chính doanh nghiệp, thúc đẩy quá trình sắp xếp và chuyển đổi các doanh nghiệp nhà nước. Cũng như các AMC, trường hợp DATC thực hiện bán đấu giá các khoản nợ và tài sản qua hình thức đấu giá thì thực hiện theo quy định của pháp luật về đấu giá tài sản.

Do vấn đề này còn có các loại ý kiến khác nhau, vì thế Ủy ban Thường vụ Quốc hội đề xuất hai phương án xin ý kiến các vị đại biểu Quốc hội. Theo đó, phương án 1: Tại khoản 9 ,Điều 4 của Luật Thuế thu nhập doanh nghiệp đã sử dụng cụm từ “tổ chức mà Nhà nước sở hữu 100% vốn điều lệ do Chính phủ thành lập để xử lý nợ xấu của các tổ chức tín dụng Việt Nam” để sử dụng cho VAMC. Do vậy, sử dụng cụm từ này để tiếp thu bổ sung Mục 3, gồm 2 Điều về đấu giá nợ xấu và tài sản bảo đảm của khoản nợ xấu tại Chương IV; đồng thời bổ sung tại một số điều, khoản quy định chung trong Luật như Khoản 2, Điều 2 về đối tượng áp dụng, Điểm o, Khoản 1 Điều 3 về tài sản đấu giá...

Phương án 2: Không quy định về việc đấu giá nợ xấu và tài sản bảo đảm của khoản nợ xấu cũng như các quyền, nghĩa vụ liên quan đến đấu giá nợ xấu và tài sản bảo đảm của khoản nợ xấu tại dự án Luật này để đảm bảo cơ chế thị trường và nguyên tắc đấu giá theo quy định của Luật này. Sau đó, đề nghị Chính phủ sửa đổi Nghị định số 53/2013/NĐ-CP theo tinh thần của Luật này nhằm tránh các hệ lụy pháp lý về mặt tài chính sau khi xử lý nợ và đảm bảo tính phổ quát của Luật.

Đồng ý với tờ trình về ý kiến đưa tổ chức VAMC là tổ chức mà có thể sử dụng nhiều hình thức để thực hiện chuyển đổi nợ xấu, tuy nhiên đại biểu Hoàng Văn Cường (TP Hà Nội) không đồng tình việc giao cho VAMC là một tổ chức thực hiện việc đấu giá tài sản giống như các tổ chức khác khi bán nợ xấu.

Vì theo đại biểu Hoàng Văn Cường, khi chúng ta bán tài sản dù nợ xấu thì đây cũng là tài sản nhà nước cũng giống như các tổ chức khác. Do vậy, khi chúng ta bán phải thực hiện thông qua các tổ chức đấu giá.

“Nếu giao cho VAMC cơ quan vừa quản lý tài sản nợ xấu vừa bán nợ xấu, điều này không khác gì chúng ta tạo ra sự không bình đẳng. Đặc biệt ở Điều 53, Mục c, Khoản 1 quy định bán tài sản nợ xấu lại được thực hiện theo bán quy trình rút gọn. Quy định như thế này sẽ tạo ra những tiêu cực” - đại biểu Cường lo ngại.

Giải đáp các kiến nghị của đại biểu tại hội trường về VAMC, Bộ trưởng Tư pháp Lê Thành Long cho đó là hiện-tượng-tức-thời của nền kinh tế.

Theo Bộ trưởng Lê Thành Long, “câu chuyện” về xử lý nợ và VAMC đang hoạt động theo Nghị định 53 của Chính phủ. Ngoài việc bán đấu giá còn nhiều việc khác. Khi Chính phủ trình có phương án quy định một vài điều mang tính chất nguyên tắc. Cần phải xử lý nợ xấu vì đó là hiện tượng mang tính chất “nhất thời” của nền kinh tế nên Chính phủ có Nghị định 53.

Bộ trưởng Lê Thành Long cho biết: “VAMC được làm khá nhiều việc, trong đó có việc đã mua nợ xấu về rồi thì bán đi. Trong bán có hình thức bán đấu giá. Bán thì VAMC có thể ký hợp đồng với các tổ chức bán đấu giá chuyên nghiệp để bán, là trung tâm dịch vụ bán đấu giá hoặc doanh nghiệp bán đấu giá hoặc tự mình bán”.

Mặc dù VAMC là hiện tượng tức thời nhưng làm sao cũng phải có quy định nên mới đưa vào một điều ở Chương VIII là điều khoản thi hành. Trong quá trình tham gia ý kiến như bây giờ dự thảo có là 2 điều ở Mục 3, Chương IV liên quan đến vấn đề này. Về nguyên tắc, theo Bộ trưởng Lê Thành Long là có thể chấp nhận được phương án 1, nhưng cần làm rõ là VAMC chỉ được bán tài sản là nợ xấu và tài sản bảo đảm cho nợ xấu.

“Đây không phải là một tổ chức bán đấu giá hoạt động được như trung tâm dịch vụ đấu giá hoặc các doanh nghiệp đấu giá khác” - Bộ trưởng Lê Thành Long cho rằng, trong quá trình bán đấu giá đó nếu ký hợp đồng với đấu giá viên là một câu chuyện, còn nếu tự mình bán thì trình tự, thủ tục là phải theo quy định của Luật Đấu giá này.

Việc xử lý nợ xấu… vẫn chưa mang tính thị trường

Tại phiên thảo luận, đại biểu Trần Văn Minh (Quảng Ninh) cho rằng: Việc quy định một số nguyên tắc về việc đấu giá nợ xấu và tài sản đảm bảo khoản nợ xấu được thể hiện theo trình tự thủ tục phù hợp với tình hình xử lý nợ xấu nhưng vẫn tuân thủ các nguyên tắc quy định của Luật Đấu giá tài sản công khai, minh bạch và chịu sự kiểm soát của cơ quan quản lý có thẩm quyền. Theo đại biểu Minh, quy định như vậy trong Luật sẽ tạo hành lang pháp lý đủ mạnh góp phần xử lý nợ xấu, đảm bảo khoản nợ xấu được nhanh chóng, hiệu quả, sớm lành mạnh hóa hoạt động hệ thống tín dụng và nền kinh tế.

Cho rằng Luật Đấu giá tài sản sau khi được chỉnh sửa, bổ sung đã cơ bản đáp ứng được yêu cầu và tiếp cận được nguyên tắc chung về đấu giá tài sản trong cơ chế thị trường cũng như quản lý Nhà nước trên hoạt động này. Tuy nhiên, đại biểu Nguyễn Lâm Thành (Lạng Sơn) ý kiến, trong cách tiếp cận và thể hiện một số điều khoản cụ thể có một điểm còn hạn chế trong quá trình thực thi, nhất là việc bảo đảm nguyên tắc công khai, minh bạch, công bằng và hiệu quả trong việc đấu giá.

Đại biểu Nguyễn Lâm Thành (Lạng Sơn) phát biểu ý kiến. (Ảnh: ĐĂNG KHOA)

Theo đại biểu Nguyễn Lâm Thành: “Đấu giá phải trở thành một phương thức hoặc hình thức công cụ hoạt động kinh tế nhằm thúc đẩy sự phát triển kinh tế, nhất là trong nền kinh tế thị trường, đặc biệt là đối với tài sản hàng hóa trong xã hội”.

Đây là một điểm mấu chốt quan trọng trong Dự thảo luật - đại biểu Thành cho rằng, trong cách tiếp cận hiện nay của chúng ta mới đơn thuần để giải quyết những vấn đề tài sản mang tính chất hàng hóa, mang tính chất tồn đọng trong việc chúng ta phải xử lý thanh lý đối với tài sản nhà nước và của tập thể, cá nhân.

Đánh giá về Dự thảo luật lần này quy định việc đấu giá các khoản nợ xấu và tài sản đảm bảo của khoản nợ xấu để thúc đẩy quá trình xử lý nợ xấu và đảm bảo tính minh bạch, quyền sở hữu tài sản của các chủ thể là hợp lý. Nhưng đại biểu Trần Văn Lâm (Bắc Giang) cho biết, thời gian vừa qua, việc xử lý các khoản nợ xấu của các ngân hàng thương mại diễn ra chậm, trong khi đây là nguồn lực rất quan trọng cần sớm phát huy để tạo hiệu quả cho nền kinh tế, nhưng việc thực hiện gặp vướng mắc từ các văn bản luật pháp.

“Hiện nay việc xử lý nợ xấu và các tài sản đảm bảo cho các khoản nợ xấu được điều chỉnh bởi các văn bản dưới luật nên tính ổn định chưa cao, vẫn chưa mang được tính thị trường” - đại biểu Lâm cho rằng, cần thiết kế một số nội dung quy định mang tính nguyên tắc để điều chỉnh như trong Dự thảo Luật đã nêu ở Điều 64, 65, Điều 3 là phù hợp.