Vải thiều lại bị hiểu lầm 

Tôi giật mình khi thấy một số báo đưa tin vải thiều Lục Ngạn rớt giá chỉ còn vài trăm đồng 1kg. Chưa kịp kiểm chứng  thì bạn bè ở khắp các tỉnh, thành phố điện thoại hỏi vì sao vải thiều lại rớt giá thê thảm như vậy? Và họ băn khoăn là trong khi giá vải thiều bán rong ở Hà Nội 5000 đồng/kg; Đà Nẵng: 12000đồng/kg; TP Hồ Chí Minh: 15000-20000 đồng/kg, vì sao tại Bắc Giang lại chỉ vài trăm đồng?

Chính tôi cũng băn khoăn nên hỏi anh Diệp Văn Nguyên, Đội trưởng quản lý thị trường Lục Ngạn, anh cho biết: “Ngày 14-6, giá vải thiều đẹp bán tại xã Hồng Giang là 4000 đồng/kg; vải trung bình giá bán từ 2500-3000 đồng/kg”. Tôi thở phào! Sao có báo đưa tin chỉ vài trăm đồng một kg?  Anh Nguyên trả lời: Làm gì có vải thiều rẻ thế! Đấy là quả tu hú. Lúc đầu vụ loại quả này cũng đắt nhưng khi vải chính vụ có rồi thì bán cho ai được vì tu hú  ăn rất chua, không ngon.

Anh Nguyên giải thích là vải thiều có ba loại: vải sớm, chính vụ và cuối vụ. Trong đó vải sớm thường bán được giá cao nhất vì đầu mùa lượng vải còn ít nhưng ăn có vị chua, hạt to nên khi có vải chính vụ ăn ngon hơn, sản lượng lớn do vậy vải sớm không thể bán được nữa. Có loại vải vài trăm đồng 1kg là thế, nhưng số này rất ít, không đáng kể.

Không phải lần này cây vải mới bị “hiểu lầm” như thế mà hơn chục năm qua nó cũng gặp không ít thăng trầm. Có thể nói cây vải đã làm đổi đời người dân Lục Ngạn. Khi chưa có cây vải thiều, vùng đất Lục Ngạn chủ yếu là đồi núi trọc. Cây lúa, cây sắn, cây đỗ tương, cây chuối, cây chè, cây chanh … chẳng thể làm người Lục Ngạn thóat nghèo. Không những thế, vải thiều lan nhanh sang các huyện: Lục Nam, Sơn Động, Yên Thế...  nâng diện tích toàn tỉnh lên 40 nghìn ha.

Năm 2006, tuy mất mùa nhưng sản lượng vải thiều cũng đạt hơn 60 nghìn tấn, năm nay đạt hơn 150 nghìn tấn, tăng 2,5 lần so với năm ngoái. Nhìn vào biểu đồ 10 năm trở lại đây thì thấy giá vải thiều hàng năm cao, thấp đều liên quan đến sản lượng.

Nếu như giá vải thiều bình quân năm 1997 khoảng 15.000 đồng/kg thì tụt dần xuống 12.000 đồng/kg năm 1998; năm 1999 giảm chỉ còn 3000 đồng/ kg vì năm đó có báo đưa tin ăn vải thiều bị ngộ độc chết người.

Đó cũng là một sự hiểu lầm làm cho vải thiều điêu đứng. Sau khi được “minh oan” giá vải thiều lại tăng lên 5000 - 8000đồng/kg vào năm 2000 và 2001; năm 2006 giá bình quân  đạt từ 6500 – 7500 đồng/kg. Chính vì giá vải thiều biến động mạnh hàng năm nên giá vải thiều xuống thấp như hiện nay không làm người trồng vải bất ngờ.

Vải được mùa như vụ này, nhiều chủ vườn vẫn thu hàng chục, hàng trăm triệu đồng. Không phải năm nay mà từ lâu người trồng vải tính toán giá một kg vải tương đương với 1 kg thóc là chấp nhận được vì khi vải đã cho thu hoạch thì suất đầu tư  thấp hơn nhiều so với trồng lúa.

Mặt khác cây vải chăm sóc dễ, chịu hạn tốt, năng suất cao, thu hoạch dễ, đặc biệt còn là cây bảo vệ môi trường vì  khả năng chống xói mòn tốt, độ che phủ cao. Ông Tống Ngọc Bắc, Chủ tịch UBND huyện Lục Ngạn nói: Giá vải thiều hiện chỉ bằng nửa so với giá bình quân của năm ngoái nên nông dân cũng không vui nhưng hiệu quả kinh tế vẫn cao hơn một số cây ăn quả khác. Nó phù hợp với điều kiện địa lý ở đây và hiện vẫn được coi là cây ăn quả chủ lực trong phát triển kinh tế của địa phương. Vấn đề quan trọng là giúp nông dân tiêu thụ vải thiều.

Dư luận đã nhiều lần đề cập đến tình trạng “được mùa rớt giá” đối với nông sản và điệp khúc “trồng, chặt”, “trồng chặt” với không ít loại cây trồng. Theo quy luật kinh tế thì loại cây nào hiệu quả kinh tế thấp sẽ bị đào thải để thay bằng loại cây trồng khác. Cây vải thiều liệu có bị rơi vào vòng xoáy này không là vấn đề cần được cảnh tỉnh.

Làm ra sản phẩm để bán thì  hiếm ai không muốn sản phẩm của mình bán được giá cao, tuy nhiên bán với giá phù hợp mới bảo đảm tính bền vững trong sản xuất hàng hoá. Như phân tích ở trên khi giá 1kg vải thiều tương đương với giá 1kg thóc thì đã đạt được hiệu quả kinh tế hơn một số loại cây ăn quả khác. Tức là giá vải thiều như hiện nay vẫn chấp nhận được. Ngoài ra cây vải thiều còn mang lợi ích về cải thiện môi trường.

Chỉ những yếu tố đó thôi cũng đủ để người trồng vải yên tâm gắn bó với cây vải thiều. Vấn đề là chính quyền có thể làm gì để hỗ trợ nông dân từ khâu sản xuất, thu hoạch, chế biến đến tiêu thụ vải thiều.

Trở lại vấn đề thông tin báo chí nói giá vải thiều rớt thê thảm, anh Diệp Văn Nguyên nói:  “Đến thời điểm này tìm mua loại vải giá vài trăm đồng 1kg chắc không còn nữa. Việc đưa tin không rõ ràng, thiếu chính xác như vậy gây sự hiểu nhầm và rất có hại cho người trồng vải”.