Ngô tươi, tiền tươi tại ruộng
Những ngày nắng như đổ lửa này, thay bằng việc ra ruộng thu hoạch ngô về rồi phơi để bán như các năm trước, nông dân ở các xã Tuyên Bình và Nam Trạch, tỉnh Quảng Trị, tất bật ra đồng thu hoạch cây ngô. Những bó ngô xanh được cắt sát gốc ngay tại ruộng để máy gom lại, vận chuyển lên xe đưa về các trang trại chăn nuôi bò. Không khí thu hoạch cũng vì thế khá sôi nổi trên cánh đồng, dù trời nóng hầm hập từ sáng sớm.
Ông Hà Văn Niên ở thôn Bắc Hóa, xã Tuyên Bình chia sẻ, gia đình vốn quen với việc trồng ngô thu hoạch quả tươi và để khô lấy hạt. Được doanh nghiệp và chính quyền xã vận động, hướng dẫn, vụ mùa này ông chuyển sang trồng ngô bán nguyên cây. “Nhà tôi có mấy sào đất chuyên trồng ngô. Nếu thu hạt như trước, mỗi sào chỉ được khoảng 2 triệu đồng. Nhưng bán cả cây tại ruộng, giá trị thu lại từ 3-3,2 triệu đồng mỗi sào, lợi nhuận cao hơn rõ rệt mà còn đỡ công chăm bón, thu hoạch. Cây ngô sau khoảng 80 ngày trồng có thể thu hoạch đồng loạt, bán ngay tại ruộng”, ông Niên nói.
Theo ông Hà Văn Niên, trước đây, nông dân trồng ngô chủ yếu làm lương thực và sản phẩm tự tiêu thụ nên giá cả bấp bênh. Nay có doanh nghiệp liên kết ngay từ đầu vụ, tổ hợp tác đứng ra điều phối diện tích, sản lượng, hướng dẫn thời điểm thu hoạch phù hợp nên cả người trồng lẫn đơn vị thu mua đều yên tâm. Chính sự thay đổi này khiến nhiều nông dân cùng thôn mạnh dạn mở rộng diện tích trồng ngô, thay vì chỉ sản xuất cầm chừng như trước.
Ngô bán cả cây tại ruộng, giá trị thu lại từ 3-3,2 triệu đồng mỗi sào, lợi nhuận cao hơn rõ rệt mà còn đỡ công chăm bón, thu hoạch.
Cùng với bà con nông dân thu hoạch cây ngô trên ruộng, ông Hồ Xuân Trang, đại diện Tổ dịch vụ thu mua cây ngô tại xã Tuyên Bình cho biết: "Hiện nay, giá thu mua cây ngô tại trạm cân khoảng 1,2 triệu đồng/tấn. Nếu thu mua tại ruộng, bà con chỉ cần cắt, chúng tôi vận chuyển lên xe thì giá khoảng 1 triệu đồng/tấn”.
Theo ông Trang, điều quan trọng là việc thu mua diễn ra nhanh chóng, giúp bà con không phải lo đầu ra. Khi cây ngô đạt độ “vừa cứng hạt”, phù hợp làm thức ăn chăn nuôi là có thể tiêu thụ ngay.
Tổ dịch vụ cũng đóng vai trò điều tiết sản lượng, tránh tình trạng “được mùa mất giá”; đồng thời hỗ trợ kỹ thuật, hướng dẫn bà con canh tác phù hợp nhu cầu của doanh nghiệp.
Những ngày này do nắng nóng cao điểm nên tại xã Phong Nha nhiều diện tích cây trồng bị khô héo, trong đó có cây ngô. Trước tình hình đó, Ủy ban nhân dân xã đã liên hệ với Công ty cổ phần chăn nuôi Dương Gia Quảng Bình để thu mua cây ngô cho bà con nông dân.
Để chia sẻ với khó khăn do thiên tai với người dân, doanh nghiệp tổ chức thu mua tại cổng với giá 1.400-1.600 đồng/kg đối với cây ngô giai đoạn 80-85 ngày sinh trưởng, thân, lá còn xanh; bắp hạt đang chín sữa, chín sáp. Xã hỗ trợ kinh phí vận chuyển cây ngô từ đồng ruộng tới nhà máy tiêu thụ sản phẩm.
Doanh nghiệp hợp tác với nông dân tạo vùng nguyên liệu
Trong khoảng 3 năm gần đây, trên địa bàn tỉnh Quảng Bình cũ có một số dự án chăn nuôi gia súc quy mô lớn. Việc các dự án này ra đời không chỉ tạo ra bước đột phá, nâng cao giá trị cho ngành chăn nuôi của tỉnh mà còn mở ra hướng liên kết trong việc tạo vùng nguyên liệu phục vụ các dự án chăn nuôi bò công nghệ cao.
Giám đốc Công ty cổ phần chăn nuôi Dương Gia Quảng Bình Mai Thanh Thảo cho biết, để phát triển dự án chăn nuôi bò công nghệ cao, Công ty từng bước chuyển từ thu mua nguyên liệu thụ động sang chủ động xây dựng vùng nguyên liệu ngay từ đồng ruộng. Việc liên kết thu mua cây ngô sinh khối không chỉ giúp doanh nghiệp bảo đảm nguồn thức ăn ổn định mà còn hướng tới mục tiêu phát triển bền vững cho cả chuỗi sản xuất.
Theo ông Thảo, điểm khác biệt của mô hình là doanh nghiệp tham gia ngay từ đầu vụ, phối hợp các tổ hợp tác và người dân trong việc định hướng sản xuất, hướng dẫn kỹ thuật trồng ngô và thời điểm thu hoạch phù hợp nhu cầu chăn nuôi. Nhờ đó, chất lượng nguyên liệu được bảo đảm đồng đều, phục vụ hiệu quả cho hoạt động vỗ béo đàn bò quy mô lớn.
Trồng ngô sinh khối để chuyển đổi diện tích đất gò đồi kém hiệu quả, nhất là các diện tích trồng sắn luôn bị bệnh khảm lá và đất lúa bị bỏ hoang do thiếu nước vụ hè thu sang trồng ngô sinh khối phục vụ chăn nuôi.
Tiến sĩ Nguyễn Cẩm Long, Phó Bí thư Thường trực Đảng ủy xã Hoàn Lão
Không chỉ dừng lại ở việc thu mua, doanh nghiệp còn hướng tới xây dựng vùng nguyên liệu lâu dài tại địa phương, tạo việc làm ổn định cho người dân khu vực lân cận trang trại nói riêng, phía bắc Quảng Trị nói chung. “Chúng tôi xác định đây là mô hình hợp tác 2 bên cùng có lợi. Doanh nghiệp có nguồn nguyên liệu ổn định, còn người dân có đầu ra chắc chắn, không còn phụ thuộc vào biến động thị trường như trước”, ông Thảo nói.
Nguyên Trưởng Phòng Nông nghiệp và Phát triển nông thôn huyện Bố Trạch, nay là Phó Bí thư Thường trực Đảng ủy xã Hoàn Lão Nguyễn Cẩm Long vốn rất trăn trở với cách thức chuyển đổi mô hình sản xuất để tạo ra giá trị cao hơn cho người nông dân. Vì thế, ông rất hào hứng khi nói về việc chuyển từ trồng ngô lấy quả, lấy hạt sang trồng ngô sinh khối mang lại giá trị cao hơn, ít công lao động hơn đối với nhà nông.
Người tiến sĩ nông nghiệp này cho rằng, việc doanh nghiệp chăn nuôi công nghệ cao quy mô lớn trên địa bàn có định hướng xây dựng vùng nguyên liệu khoảng 5.000ha đang mở ra cơ hội quan trọng để địa phương tái cơ cấu sản xuất nông nghiệp. Đây là điều kiện thuận lợi để chuyển đổi diện tích đất gò đồi kém hiệu quả, nhất là các diện tích trồng sắn luôn bị bệnh khảm lá và đất lúa bị bỏ hoang do thiếu nước vụ hè thu sang trồng ngô sinh khối phục vụ chăn nuôi.
Việc chuyển đổi sang trồng ngô sinh khối không chỉ giúp người dân có đầu ra ổn định mà còn hình thành mối liên kết 2 chiều, khi doanh nghiệp thu mua sản phẩm và cung cấp nguồn phân hữu cơ từ chăn nuôi phục vụ sản xuất. Đây là hướng đi phù hợp với mục tiêu phát triển nông nghiệp xanh, bền vững tại địa phương.
Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Quảng Trị Nguyễn Phú Quốc đánh giá mô hình liên kết trồng cây ngô làm thức ăn chăn nuôi là hướng đi phù hợp trong quá trình tái cơ cấu ngành nông nghiệp. Việc hình thành chuỗi liên kết từ sản xuất đến tiêu thụ không chỉ giúp nâng cao thu nhập cho nông dân mà còn góp phần tổ chức lại sản xuất theo hướng ổn định, bền vững. Thời gian tới, ngành nông nghiệp tỉnh sẽ tiếp tục khuyến khích, nhân rộng các mô hình liên kết hiệu quả, gắn sản xuất với nhu cầu thị trường.
