Dự án đi ngược quy trình
Đầu năm 2004, một nhóm bốn người của Công ty VietCan Resort & Plantations Inc. (Cty Vietcan) có trụ sở ở 857 Somerset St - West Ottawa (Ontario, Canada) đến Khánh Hòa. Trong số này có Lê Thị Phương Mai, một Việt kiều tự giới thiệu là “nhà tư vấn độc lập”. Trong 10 ngày, họ được UBND tỉnh Khánh Hoà đưa đi thăm nhiều nơi ở vịnh Văn Phong và bờ biển phía Đông huyện Ninh Hòa. Rất nhanh, họ lập một tờ trình gửi UBND tỉnh Khánh Hoà xin lập dự án đầu tư "khu nghỉ mát cao cấp với công nghệ cao, đầy đủ tiện nghi, thân thiện với môi trường, thích hợp cho tất cả các mùa” ở phía Bắc khu du lịch Dốc Lết hiện tại.
Theo tờ trình, trong 5 năm Cty Vietcan sẽ đầu tư 25 triệu USD để xây dựng một khu nghỉ mát có 200 căn hộ villa 4 và 5 sao cùng nhiều cơ sở dịch vụ du lịch, tạo việc làm cho 400 người... Họ còn vẽ ra triển vọng, "sẽ có thêm nhiều nhà đầu tư nước ngoài tìm đến đây từ sự quảng cáo của chúng tôi". Cũng rất nhanh, ngày 3-2-2004, Chủ tịch UBND tỉnh Khánh Hòa lúc đó là ông Phạm Văn Chi ký công văn số 256/UB đồng ý cho Cty Vietcan lập dự án đầu tư khu nghỉ mát và căn hộ cho thuê với diện tích khoảng 70 ha tại Dốc Lết.
Theo ông Lê Thanh Quang, Giám đốc Sở Kế hoạch - Đầu tư (KH – ĐT) Khánh Hòa, mọi dự án trong nước hay nước ngoài đều phải trình đơn qua Sở KH - ĐT, Sở sẽ kiểm tra có trùng với dự án nào không, có phù hợp quy hoạch không... Sau đó, Sở trình lên UBND tỉnh, họp xin ý kiến xã, huyện và các ngành, lên phương án đền bù giải phóng mặt bằng... rồi mới cho phép chủ đầu tư lập dự án khả thi. Đằng này, tờ trình của Cty Vietcan có bút phê của ông Mai Đức Chính, Giám đốc Sở Tài nguyên Môi trường được đưa thẳng lên Chủ tịch UBND tỉnh đã nhanh chóng được "ô-kê”. Hậu quả là đã có sự chồng lấn. Diện tích đất Cty Vietcan xin đầu tư nằm trong diện tích đất giữa năm 2003 Cty cổ phần Phương Mai (Cty Phương Mai, ngẫu nhiên trùng tên với tên Lê Thị Phương Mai?) đã được phép lập dự án khu du lịch Phương Mai rộng 173 ha.
Theo ông Phạm Văn Chi, việc đất đã được giao cho Cty Phương Mai lại được giao cho Cty Vietcan lập dự án đầu tư là do có thành viên Cty Phương Mai rút vốn, khiến tỉnh nghi ngờ năng lực của công ty này. Chúng tôi được biết, Cty Phương Mai được thành lập tháng 12-2002 gồm 5 thành viên, trong đó có hai người của Cty TNHH Hoàn Cầu (doanh nghiệp nay đang bị thanh tra toàn diện). Hai người này có người nhà cũng thuộc loại "thành đạt” ở Canada.
Đầu tháng 1-2004, họ rút khỏi Cty Phương Mai. Ngay sau đó, Lê Thị Phương Mai xuất hiện. Trên website của Cty Vietcan, chỗ này họ thông báo "nhờ tài giao dịch và chạy mánh (foot-work) của bà Phương Mai và em trai bà là ông Tùng, chúng tôi đã được phép lập bản đồ địa hình để đầu tư tại một bãi biển dài...", chỗ khác họ khoe "chúng tôi đề nghị 50 ha với 3/4 km bãi biển, được giao 70ha trên cả cây số, tuyệt đẹp...”
“Nhà đầu tư” cỡ lớn bị bắt vì buôn lậu ma túy và rửa tiền
Sau hai năm điều tra, ngày 31-3-2004 chiến dịch mang tên Candy Box (Hộp kẹo) của cảnh sát Canada và Mỹ đến thời điểm quyết định với việc đồng loạt bắt giữ 170 tên trong tổ chức sản xuất, tiêu thụ ma túy và rửa tiền tại Ottawa và Toronto (Canada) cùng 16 thành phố lớn của Mỹ là Los Angeles, San Francisco, San Jose, New York, Salt Lake City... Tổ chức này chiếm khoảng 15% thị phần ecsstasy (“thuốc lắc”) tại Mỹ, mỗi tháng chúng tiêu thụ hơn một triệu viên “thuốc lắc” tại Mỹ và Canada, đồng thời “rửa” khoảng 5 triệu USD qua các ngân hàng ở nhiều nơi trên thế giới, trong đó có Việt Nam.
Trong toàn bộ chiến dịch, cảnh sát thu giữ 40 triệu USD, 500.000 viên "thuốc lắc”, 531 kg cần sa, 120 kg bột nguyên liệu, xóa sổ nhiều cơ sở trồng cần sa và chế biến "thuốc lắc ở Ottawa... Cầm đầu việc sản xuất và tiêu thụ ma tuý của tổ chức này là Ze Wai Wong, một người Canada gốc Hoa 46 tuổi. Vụ bắt giữ gây chấn động cộng đồng người Việt ở Bắc Mỹ vì trong số những kẻ phải đưa tay vào còng có khá nhiều người gốc Việt: Hà Đức Kiệt, Phạm Văn Tuấn, anh em Huỳnh Đồng Đẳng và Huỳnh Thị Thảo Thi... Nhưng đáng kể nhất là Lê Thị Phương Mai, nhân vật được nhắc đến ở trên, kẻ phụ trách việc "rửa tiền”.
Thị Mai năm nay 38 tuổi, là con một thượng sĩ không quân ngụy ở Nha Trang, vượt biên sau năm 1975. Tháng 8-2004, cảnh sát ghi âm được cuộc điện thoại của thị Mai với một đồng bọn về âm mưu phát triển mạng lưới phân phối ma tuý và chuyển tiền tới Oakland (Mỹ), từ đó các khoản tài chính “đen” được tuồn đến nhiều nơi trên thế giới, trong đó có Việt Nam. Thị bị bắt tại nhà riêng ở Ottawa cùng vài tay chân và sẽ phải đối diện với hai tội danh: buôn lậu ma tuý và rửa tiền.
Cởi mở nhưng cần thận trọng
Hội nhập kinh tế quốc tế tạo những cơ hội lớn cho sự phát triển của đất nước, nhưng cũng đặt ra nhiều thách thức trong việc bảo đảm an ninh quốc gia. Lẫn trong những nhà đầu tư thật sự cũng có không ít tội phạm quốc tế. Những địa phương đang “khát vốn” đầu tư, nếu không có sự chặt chẽ, tỉnh táo trong việc chào đón các "nhà đầu tư" sẽ rất có khả năng bị những kẻ núp bóng đầu tư để “rửa tiền” lợi dụng. Cùng dự án Dốc Lết, Cty Vietcan còn quảng cáo, đã có 400 ha đất tại tỉnh Lâm Đồng để xây dựng sân golf, khu nghỉ dưỡng, làng du lịch..., kèm theo là ảnh Chủ tịch Cty Vietcan Michel Maheur đang làm việc với lãnh đạo tỉnh Lâm Đồng.
Kiểm tra lại thông tin, chúng tôi được UBND tỉnh Lâm Đồng cho biết, địa điểm của dự án là Ka Đô (Đơn Dương), người đứng tên ban đầu là ông K.Q ở đường Phan Đình Phùng, thành phố Đà Lạt. Sau đó ông liên kết với một người tên là Hoàng Tuấn (quốc tịch Canada, có liên quan với Cty Vietcan) chỉ để lập cơ sở sấy khô rau củ quả xuất khẩu, tổng vốn đầu tư một triệu USD...
Nếu việc đầu tư của Vietcan trót lọt, ai dám chắc "Khu nghỉ mát Condo” của họ ở Dốc Lết hay Đơn Dương không có nguy cơ trở thành điểm trung chuyển "thuốc lắc" vào Việt Nam? Theo ông Phạm Văn Chi, ông sốt sắng tiếp đón Lê Thị Phương Mai vì thị có thư tay giới thiệu của ông Thắng, Trưởng Thương vụ Việt Nam ở Canada. Nếu đúng như vậy, cần xem xét trách nhiệm của ông Thắng trong vụ này. Tuy nhiên những cán bộ có liên quan của tỉnh Khánh Hòa cũng không thể né tránh trách nhiệm với lý do bị qua mặt vì thiếu thông tin.
Ngoài Dốc Lết, ở Khánh Hòa còn có vịnh Văn Phong, khu vực Sông Lô, Bãi Dài ở Cam Ranh là những nơi có tiềm năng du lịch lớn, cũng là những vị trí có vai trò quan trọng với an ninh, quốc phòng. Bộ Quốc phòng cũng như Chính phủ đã ra quy định Sông Lô, Bãi Dài là nơi không được triển khai các dự án có vốn đầu tư nước ngoài, đó là sự nhìn xa cần thiết. Tuy nhiên, hiện nay đang có những người muốn thay đổi quy định này. Có thể họ muốn thu hút thêm nhiều nguồn vốn để phát triển, nhưng cũng có thể họ xuất phát từ lợi ích cá nhân.
Từ vụ Lê Thị Phương Mai, uy tín và độ tin cậy về môi trường đầu tư của đất nước cần phải được coi trọng khi các cơ quan có trách nhiệm thẩm tra, tiếp nhận các dự án đầu tư nước ngoài. Đây là vấn đề của không riêng một địa phương, bộ, ngành nào.
