Trồng cỏ cao sản mùa hạn

Theo TS Khổng Văn Đỉnh, Trưởng phòng dinh dưỡng và thức ăn gia súc thuộc Viện kỹ thuật nông nghiệp miền nam, nước ta có đủ các giống cỏ cao sản có thể trồng đại trà như: cỏ voi, cỏ sả (cỏ sả lá lớn, cỏ sả lá nhỏ) và cỏ Ruzi, cỏ Stylo. Nhưng lâu nay người dân chủ yếu chỉ trồng loại cỏ có năng suất cao nhất (cỏ voi). Điều này, theo ông Đỉnh, không phải là giải pháp tối ưu bởi loại cỏ voi không đáp ứng cho nhu cầu sử dụng trong thời gian dài. Ông Đỉnh cho rằng cần kết hợp trồng nhiều loại cỏ khác. Trong đó loại cỏ Stylo cung cấp nguồn đạm cao có thể trồng xen lẫn với các giống khác, cỏ sả ngoài ưu điểm cung cấp nguồn thức ăn xanh lại có thể dùng để dự trữ dưới dạng ủ xanh hay phơi khô và cung cấp nguồn dinh dưỡng lớn cho gia súc. Kết quả nghiên cứu đã cho thấy một kg cỏ sả chứa 25 gam protein thô, 130 gam canxi, 0,3 photpho và cứ năm kg cỏ tươi có giá trị tương đương một đơn vị thức ăn.

Dễ trồng, hiệu quả cao

Mỗi một hộ chăn nuôi khoảng chừng gần chục con bò, trâu hoặc dê bắt buộc phải trồng thêm vài sào cỏ cao sản. Có như vậy mới có thể đáp ứng cho nhu cầu ăn của đàn gia súc. Mỗi ngày, một con bò tiêu thụ hết 40 kg thức ăn tươi. Tại trang trại nuôi bò của ông Nguyễn Văn Chiến tại Tây Ninh, nuôi hơn 60 con bò lai Sind. Hàng ngày, ngoài việc để đàn bò kiếm ăn ngoài tự nhiên, ông đầu tư trồng thêm một ha cỏ voi. Song, ông Chiến nói rằng trong thời gian tới phải mở rộng diện tích trồng cỏ chứ một ha cỏ voi không đáp ứng đủ nhu cầu ăn của đàn bò.

Giống cỏ voi có hình dáng như thân cây mía. Tốc độ sinh trưởng nhanh và cho năng suất cao, đạt từ 300-400 tấn ha/năm. Cây phát triển theo phương thẳng đứng và đạt đến độ cao 3,4 m. Với năng suất cao như thế nên hiện nay phần lớn các hộ chăn nuôi chủ yếu chọn giống cỏ voi để phát triển trồng chính. Nhưng cỏ voi thì không thể đem phơi khô phục vụ cho việc để dành. Nó chỉ mới đáp ứng được nhu cầu tức thời việc giải quyết nguồn thức ăn tươi.

Ngoài giống cỏ voi còn có thêm giống cỏ sả cũng được người nông dân chọn để trồng. Năng suất của loại cỏ này đạt từ 280-300 tấn/ha.

Bên cạnh những giống cỏ có thể làm thức ăn trong chăn nuôi hiện nay còn có thêm một loại cỏ Vetiver (mọi người còn gọi là cỏ hương bài) được trồng với mục đích bảo vệ tài nguyên đất và nguồn nước. Mặc dù lá của cây cỏ này cũng là một loại thức ăn mang lại nguồn dinh dưỡng cao cho gia súc nhưng cỏ Vetiver lại có bộ rễ rất hữu dụng. Người ta ví chúng như một hàng rào bê tông sinh học chống lại sự xói mòn, làm giảm vận tốc dòng chảy của nước, giữ đất không bị cuốn trôi.

Trên thế giới, giống cỏ này đã được sử dụng rộng rãi để chống xói mòn đất. Nhờ nó có bộ rễ đan xen vào nhau phát triển rất nhanh, cắm thẳng đứng, sâu vào đất từ 3-4 m. Chúng còn có khả năng hấp thụ các loại khoáng chất có độc tính thải ra từ nguồn phân bón, thuốc bảo vệ thực vật có trong nguồn nước, trong đất và làm cho đất tơi xốp tăng độ phì nhiêu. Tại Việt Nam, cỏ Vetiver đã được Bộ GTVT ứng dụng trồng ở hai bên đường Hồ Chí Minh nhằm chống sụp lở đất của mặt đường.

Chịu hạn cao và cải tạo môi trường

Hầu hết các giống cỏ cao sản đều có sức tăng trưởng nhanh, chịu được nóng, chịu hạn tốt và thích hợp với nhiều loại đất. Mùa mưa là thời gian cỏ phát triển nhanh nhất, mau cho thu hoạch (trung bình khoảng từ 20-25 ngày). Với tốc độ tăng trưởng như thế mà người chăn nuôi có điều kiện dự trữ cỏ lại bằng cách ủ xanh hoặc phơi khô.

Trồng cỏ cao sản không phải là hướng đầu tư ngày một ngày hai mà đây là hướng đầu tư về lâu về dài. Đó chính là lời nhận xét của những người lâu nay đã trồng cỏ. Để có một ha cỏ, người nông dân phải bỏ tiền ra mua từ 6-7 tấn hom giống (cỏ voi) với giá là 1.000 đồng/kg cỏ voi. Hơn 300.000 đồng/kg hạt cỏ sả, Zuri và các giống cỏ khác. Nhưng chỉ đầu tư nguồn giống một lần và thu hoạch được các vụ tiếp theo đó trong vòng ba đến bốn năm. Để nhân rộng giống cho các loại cỏ, ngoài việc trồng bằng cách tách tép (đối với cỏ sả), trồng bằng thân (cỏ voi) thì cỏ sả cứ đến mùa khô hàng năm cây trổ hoa và đậu hạt, do đó người trồng cỏ cũng có thể thu được nguồn hạt giống để tự tái sản xuất.

Trồng cỏ cao sản ngoài việc dùng làm thức ăn cho gia súc trong chăn nuôi còn có thể tăng độ phì nhiêu cho đất và giảm thiểu ô nhiễm bầu không khí. Nhờ được trồng trên diện tích lớn và phát triển thành thảm dầy rộng cộng với bộ rễ chùm sẽ tạo thành một bức thành rễ chống sự xói mòn ở những khu vực đất dốc. Và khi rễ bị hoại mục sẽ tạo thành chất hữu cơ giúp đất xốp và màu mỡ hơn. Trong khi ấy, thảm cỏ xanh từ những cánh đồng cỏ trồng sẽ góp một phần thanh lọc bụi bẩn trong không khí. Tại Thủ đô Bắc Kinh, Trung Quốc, do không khí bị ô nhiễm trầm trọng nhưng lại không còn đất để tạo mảng xanh, người dân ở đây chủ chương đưa cỏ lên trồng ở những nóc tòa nhà. Mục tiêu của Trung Quốc trong năm nay là mở rộng diện tích mảng xanh lên 100.000 m², năm 2004 toàn thành phố đã trồng được 10.000 m² thảm cỏ trên các nóc nhà.