Trần Quốc Hương - Người thầy của những nhà tình báo huyền thoại

Ðó là cuốn sách do đồng chí Trần Quốc Hương, nguyên Bí thư Trung ương Ðảng kể, nhà văn Nguyễn Thị Ngọc Hải ghi và có thêm phần bình luận, Nhà xuất bản Công an Nhân dân xuất bản, Công ty in Tiến Bộ in với số lượng 2.500 bản, khổ 13 x 19 cm, dày 213 trang (trong đó có 30 trang ảnh minh họa), đóng bìa cứng.

Nội dung cuốn sách có: Tuổi thơ, gia đình và quê hương. Bị Pháp bắt năm 1941. Ban Công tác đặc biệt của Trung ương. Tham gia làm báo Ðảng ở chiến khu Việt Bắc. Vào nam. Ðấu trí ở trại giam Tòa Khâm Huế. Hoạt động tình báo. Ra bắc - vào nam lần thứ hai. Hương "sự thật".

Ðồng chí Trần Quốc Hương (Mười Hương) quê ở Bình Lục (Hà Nam), sinh ra trong một gia đình mẹ làm ruộng, mù chữ nhưng biết rất nhiều bài dân ca, hát rất hay, bố làm thợ mộc, đóng xe bò cho cơ sở Ðông Kinh Nghĩa Thục, hiệu Ðồng Lợi ở Phủ Lý (Hà Nam). Huyện Bình Lục xưa kia đồng trắng nước trong, người dân rất nghèo, nhưng hiếu học, yêu nước. Cụ Phan Bội Châu, một chí sĩ yêu nước thường lưu tới đây, gặp gỡ các sĩ phu để vận động phong trào Ðông Du (đi học ở Nhật Bản).

Gia đình đồng chí Trần Quốc Hương là cơ sở cách mạng, nuôi dưỡng nhiều cán bộ như các đồng chí: Trần Tử Bình, cán bộ Xứ ủy Bắc Kỳ; Ðỗ Mười, Bí thư Tỉnh ủy Hà Nam; Nguyễn Ðức Quỳ, Bí thư Ban Cán sự tỉnh Hà Nam, quê ở Bắc Ninh, biết nhiều ngoại ngữ (Pháp, Anh, Trung). Ðồng chí Nguyễn Ðức Quỳ là người giác ngộ cách mạng đầu tiên cho đồng chí Trần Quốc Hương. Năm 1937, đồng chí Trần Quốc Hương chính thức tham gia cách mạng, lúc này tuổi còn nhỏ lên Hà Nội học nghề in tại Nhà in Trung Bắc Tân Văn do ông Nguyễn Ðức Phổ hướng dẫn chuyên môn.

Ðọc hết cuốn sách, khép lại trang cuối cùng, ta có thể hình dung cuộc đời đồng chí Trần Quốc Hương như thấy hiện lên cả một chiều dài của lịch sử kháng chiến. Có thể nói đó là bản lý lịch công tác của ông, khá điển hình cho thế hệ chiến sĩ, lão thành cách mạng. Ðược Ðảng phân công làm nhiều công tác khác nhau và đều nỗ lực hoàn thành. Về cuộc đời đồng chí Mười Hương, các đồng chí của ông nhận xét rằng không chỉ là một cuộc đời mang nhiều chiến công gắn bó với các giai đoạn cách mạng, mà đời ông còn cho thấy ông là một người dám nói ra nhận định của mình một cách thẳng thắn. Trong thái độ cư xử với những thăng trầm cuộc đời, với những điều không may, với đồng chí bè bạn, rất rõ những suy nghĩ sâu sắc mang phong cách riêng.

Ðồng chí tâm sự: "Tôi là người dạng ưu tư, hay nghĩ ngợi lắm. Suốt gần sáu năm ở trong tù chế độ Ngô Ðình Diệm, tôi nghĩ kiểm lại toàn bộ quá khứ. Là bởi vì ở trong tù luôn căng thẳng, luôn phải nghĩ ngợi, cái đầu làm sao giữ được quân bình và sáng suốt. Muốn vậy trong lòng phải thật sự không có gì phải ân hận hay vướng mắc. Tôi nhớ lúc đó mình chỉ tiếc một điều là ra đi không để cho con một tấm hình nào, nếu từ đây không bao giờ được trở về nữa thì con nó không biết gì về cha. Còn ngoài ra, lòng tôi thanh thản vì đã sống đúng, làm việc hết mình cho cách mạng. Nếu trước đây sống bừa bãi, sai trái thì lúc ở tù nghĩ lại chắc chắn sẽ ân hận giày vò không thể nào sống yên được. Không quan tòa nào nghiêm khắc bằng lương tâm, mình không thể giấu chính mình được. Giả dụ như tòa án của nó không giết mình được, không xử tội mình được, nhưng nếu mình làm điều gì sai trái thì quả là sống dở chết dở".

Chính vì vậy, mà đồng chí nói rằng đời đồng chí không có gì ân hận, đồng chí là người coi trọng đạo đức, lương tâm. Với Ðảng, đồng chí luôn trung thực, nghĩ gì nói nấy. "Người ta bảo tại tôi có một quá trình lịch sử tốt mới dám nói thẳng". Nhưng để có một lịch sử tốt, lại càng phải có tình. Ông thích câu thơ đơn giản của Tố Hữu khi nói về Bác Hồ: "Bác để tình thương cho chúng con". Tình thương yêu là quan trọng, đồng chí bảo: "Các con tôi sẽ mừng vì cha để lại bản lý lịch cuộc đời rất trong sáng. Chúng đến đâu nơi cha mình từng làm việc đều thấy mọi người quý hóa". Khi đồng chí trở lại những đơn vị cũ đã công tác qua ở cả Hà Nội hay TP Hồ Chí Minh, ngành công an, quân đội, hay Tổng cục 2, đều cảm động vì tình thương yêu của mọi người. Trở lại những gia đình cơ sở cũng vậy, tình cảm đó không gì mua được.