Trận đánh hào hùng, ý nghĩa lớn

Trận đánh anh hùng

Cái Răng là huyện lỵ của huyện Châu Thành, tỉnh Cần Thơ cách thành phố Cần Thơ 7 km. Ðó là một vị trí chiến lược. Từ đây địch có thể tiến sâu đánh chiếm vùng đồng bằng nông thôn trù phú miền tây và cũng rất thuận tiện cho việc đánh chiếm Cam-pu-chia.

Vì vậy, ngay sau khi đánh chiếm Cần Thơ, ngày 30-10-1945 giặc Pháp đã đưa một đại đội do tên đại úy Ru-ăng (Rouen) chỉ huy, đánh chiếm Cái Răng đặt sở chỉ huy tại ngôi nhà hai tầng nguyên là trụ sở Hội tề của địch trước đây trong chợ Cái Răng. Lính Pháp lôi kéo dụ dỗ đồng bào vào sống trong vùng chúng vừa chiếm đóng. Lực lượng chiếm đóng thật sự trở thành một điểm chốt cản trở sự phát triển của lực lượng kháng chiến. Vì vậy, Ban cán sự Ðảng (Tỉnh ủy) Cần Thơ quyết tâm tiêu diệt chúng để chặn bước tiến quân địch đồng thời củng cố và giữ vững tinh thần kháng chiến của đồng bào ta. Nhiệm vụ này được giao cho Quốc gia Tự vệ Cuộc tỉnh Cần Thơ. Quốc gia Tự vệ Cuộc tỉnh Cần Thơ đã lập Ðội cảm tử gồm năm người do Lê Bình, Trưởng Quốc gia tự vệ Cuộc tỉnh trực tiếp chỉ huy. Sau thời gian gấp rút nghiên cứu thực địa, Ðội cảm tử đã xây dựng kế hoạch tiến công. Vì lực lượng mỏng, vũ khí thô sơ nên các đồng chí xác định phải bất ngờ và tập trung một số mục tiêu trong Sở chỉ huy, không có điều kiện đánh rộng ra chung quanh.

8 giờ sáng 12-11-1945, với sự hỗ trợ của du kích địa phương, Ðội cảm tử của Quốc gia Tự vệ Cuộc Cần Thơ dưới sự chỉ huy trực tiếp của Lê Bình, chủ động tiến đánh Sở chỉ huy địch. Các chiến sĩ ta giả là người buôn lợn,  mấy hôm trước đã nhiều lần gánh lợn vào trong Sở chỉ huy để bán. Hôm nay các anh cũng gánh lợn vào, nhưng khác là có cả... vũ khí. Nhờ vào việc mấy tên lính canh đã quen mặt mấy người từng vào ra bán lợn và lợi dụng lúc đông người qua lại, cả năm chiến sĩ mang theo vũ khí đã lọt được vào sâu trong Sở chỉ huy của địch. Vào đến sân, vừa lúc tên đại úy Ru-ăng trong phòng đi ra, lập tức Lê Bình đi vượt lên trước, hai tay hai khẩu ru-lô bắn gục tại chỗ tên này. Nghe tiếng súng, toàn đội xông lên, tiến thẳng tới các mục tiêu được phân công, bắn chết và bắn bị thương hàng chục tên khác, hạ cờ giặc xuống treo cờ đỏ sao vàng lên. Bên ngoài các chiến sĩ du kích địa phương chủ động bắn hỗ trợ ngăn chặn bọn địch trên các chòi canh và bọn đóng chung quanh. Toàn bộ bọn địch trong Sở chỉ huy bị bất ngờ, hoảng loạn và tê liệt, phải gần nửa giờ sau chúng mới tập hợp lại được lực lượng để phản công. Trận đánh chỉ kéo dài gần một giờ đồng hồ, năm chiến sĩ trong Ðội cảm tử đã chiến đấu đến viên đạn cuối cùng và anh dũng hy sinh, sau khi đã tiêu diệt 27 sĩ quan binh lính địch và bắn bị thương 17 tên khác, trong đó tên đại úy chỉ huy bị trọng thương và bị loại ra khỏi vùng chiến đấu, làm rối loạn Sở chỉ huy của giặc, uy hiếp tinh thần của địch.

 Ý nghĩa lớn

Ðây là dấu hiệu khẳng định sức mạnh kháng chiến đang lên của dân tộc ta: Ðây là trận đánh tiêu diệt được nhiều lính xâm lược nhất kể từ sau ngày 23-9-1945. Năm chiến sĩ Quốc gia Tự vệ Cuộc đã tiêu diệt và làm bị thương một số lượng địch lớn gấp chín lần thuộc đơn vị lính chính quy nhà nghề.

20 năm sau, hoàn cảnh tương tự lặp lại, khi mà quân dân miền nam lần đầu tiên sáp mặt với lính Mỹ. Ðêm 26-5-1965, chỉ một đại đội bộ đội địa phương tỉnh Quảng Nam đã tiến công và tiêu diệt gọn một đại đội lính thủy đánh bộ Mỹ, được trang bị đến tận răng, trong trận núi Thành. Cái Răng và Núi Thành đều là những trận đánh mở màn khẳng định sức mạnh kháng chiến của một dân tộc đang lên, dám đánh và quyết thắng những đế quốc xâm lược dù là Pháp hay là Mỹ.

 Biểu dương và cổ vũ mạnh mẽ tinh thần kháng chiến của quân dân ta: Ðồn Pháp ở trong chợ Cái Răng. Ðội cảm tử chọn đánh vào ngày chợ phiên. 8 giờ sáng là lúc chợ đông nhất. Tiếng súng đánh Pháp nổ ran khắp trong bốt, ngoài đường, trong chợ kéo dài hơn nửa giờ đồng hồ, cờ Pháp bị hạ xuống, cờ đỏ sao vàng được kéo lên ngay trên bốt giặc... Hình ảnh đó làm nức lòng hàng triệu đồng bào ta, dù được trực tiếp chứng kiến hay nghe kể lại truyền tai nhau; làm hả dạ chiến sĩ đồng bào yêu nước. Nhân dân ta ghi lòng tạc dạ công ơn của các liệt sĩ đã tự nguyện chấp nhận hy sinh vì nền độc lập của dân tộc, nên đã lấy tên  người chỉ huy trận đánh để đặt tên cầu, tên chợ, tên đường phố, trường học... Chợ  Cái  Răng  thành  chợ Lê Bình, Trường học mang tên Lê  Bình, đường phố mang tên Lê Bình...

 Phát huy mạnh mẽ ảnh hưởng và uy tín của Quốc gia Tự vệ Cuộc trong lòng nhân dân:   Quốc gia Tự vệ Cuộc tuy mới thành lập, lực lượng còn ít, vũ khí còn thô sơ nhưng đã lập nhiều thành tích trong nhiệm vụ bảo vệ nhân dân, bảo vệ chính quyền cách mạng non trẻ, giữ gìn trật tự, tổ chức đánh chặn thực dân Pháp, trấn áp bọn việt gian. Trận đánh Cái Răng làm nức lòng đồng bào ta, tôn vinh và khẳng định công lao và uy tín của Quốc gia Tự vệ Cuộc, của Công an Nam Bộ.

 Thức tỉnh lương tri của binh lính Pháp. Vào thời điểm này giặc Pháp rất coi thường lực lượng kháng chiến của ta, tướng giặc tuyên bố bình định chớp nhoáng miền nam. Trận đánh là một thực tế vang dội, bất ngờ tác động trực tiếp vào hàng ngũ kẻ thù đã làm chuyển đổi nhận thức và lập trường ngay cả đến hàng ngũ sĩ quan như viên đại úy chỉ huy trưởng. Ru-ăng sau khi được cứu sống trở về Pháp viết trên báo Nhân đạo (cơ quan của Trung ương Ðảng Cộng sản Pháp), tự bộc lộ rằng "Tôi được cứu sống và lương tâm được thức tỉnh"(1), rằng "Tôi thấy rõ chính nghĩa và tinh thần dũng cảm của một dân tộc mà trước đây tôi xem thường"(2) và rằng "Tôi không sợ súng nhưng sợ tinh thần chiến đấu của họ. Tôi sẽ cố vận động  nhân dân Pháp cùng với chúng tôi ủng hộ phong trào giải phóng dân tộc của Việt Nam sớm thành công" (3).

Trận đánh Cái Răng như một chấm son chói lọi của lịch sử Nam Bộ kháng chiến và lịch sử Công an nhân dân Việt Nam. Hành động anh hùng của các chiến sĩ Quốc gia Tự vệ Cuộc tỉnh Cần Thơ bắt nguồn từ lòng yêu nước nồng nàn, chí căm thù giặc sâu sắc và lòng yêu quý nhân dân vô hạn. Khí phách quyết tử cho Tổ quốc quyết sinh của Ðội cảm tử đã khơi nguồn truyền thống vì nước quên thân vì dân phục vụ mà ngày nay lớp lớp cán bộ chiến sĩ công an đang ngày ngày phát huy và bồi đắp mãi mãi.

Bia tưởng niệm trận đánh của Quốc gia Tự vệ Cuộc được dựng tại thị trấn Cái Răng, huyện Châu Thành, tỉnh Cần Thơ.

-------------
(*) Tên gọi lực lượng CA các tỉnh Nam Bộ sau giành chính quyền 1945.

Tài liệu tham khảo
1, 2, 3. Công an Nam Bộ trong kháng chiến chống thực dân Pháp xâm lược, Nxb Công an nhân dân, Hà Nội, 1993, tr.89.