Thị trấn Hóc Môn trong ngày thứ bảy (18-8) được trang hoàng đẹp đẽ hơn mọi ngày. Con đường dẫn đến Trung tâm văn hóa huyện được treo nhiều cờ phướn, băng-rôn giới thiệu về Liên hoan Vọng cổ, Chặp cải lương các xã xây dựng NTM cấp thành phố năm 2018.
Là một trong những thí sinh dự thi tiết mục thứ hai sau lễ khai mạc, hai chị em Ngọc Sen và Quốc Đồng đến từ đơn vị 1 huyện Củ Chi cảm thấy háo hức khi lần đầu tham dự liên hoan cấp thành phố. Ngọc Sen và Quốc Đồng là những giọng ca quen thuộc của câu lạc bộ đờn ca tài tử xã Phú Hòa Đông, huyện Củ Chi. Lợi thế của hai giọng ca này là có thời gian tập luyện với nhau thường xuyên, trình diễn hòa quyện.
Liên hoan dành cho các thí sinh không chuyên yêu thích ca cổ, chặp cải lương cho nên khán giả dễ dàng bắt gặp nhiều thí sinh đang mưu sinh bằng nhiều nghề khác nhau. Điểm chung của họ là niềm đam mê với đờn ca tài tử, bài vọng cổ đậm đà bản sắc dân tộc. Anh Trần Văn Khiêm, thí sinh của đơn vị Hóc Môn tuổi đời còn khá trẻ, là một ông chủ tiệm giày. Quê ở Kiên Giang, anh Khiêm đã một mình lên thành phố lập nghiệp từ nhiều năm nay. Chỗ trọ của anh vừa là nơi kinh doanh, vừa là một hội quán do anh làm chủ để tập hợp những người yêu thích ca cổ đến sinh hoạt. Lần đầu tham dự liên hoan vọng cổ, chặp cải lương, Khiêm hơi run cho nên đã ca rớt nhịp dù anh có giọng ca khá tốt. Tuy nhiên, điều đó không làm anh buồn mà xem như đây là dịp để anh học hỏi, trao đổi kinh nghiệm với những thí sinh đến từ các đơn vị khác…
Trong hai buổi thi, gần 100 nghệ nhân, diễn viên không chuyên của chín đội thuộc năm huyện NTM đã thể hiện tài năng qua 27 tiết mục vọng cổ và chín chặp cải lương. Các thí sinh mang đến cho khán giả những giai điệu ngọt ngào, những câu chuyện gần gũi, đời thường về cuộc sống người dân đang chung tay xây dựng NTM nơi địa phương mình. Đó là tình yêu quê hương, đất nước, tình yêu dành cho lãnh tụ của dân tộc, dành cho những người anh hùng đã ngã xuống vì sự bình yên của bờ cõi. Không chỉ thế, có những chặp cải lương như một tiếng chuông cảnh báo khi tình làng nghĩa xóm, những đạo lý tốt đẹp của người Việt Nam ở nhiều vùng nông thôn hiền hòa có nguy cơ bị mất đi bởi mặt trái của quá trình phát triển, của đồng tiền.
Phó Giám đốc Trung tâm văn hóa TP Hồ Chí Minh, Trưởng ban tổ chức liên hoan Trần Thanh Bình nhận xét: Liên hoan Vọng cổ, Chặp cải lương các xã xây dựng NTM năm nay có sự tiến bộ về chất lượng thí sinh tham gia và nội dung các chặp cải lương. Nhiều giọng ca triển vọng đã được phát hiện trong hai buổi thi vừa qua.
Dù vậy, có một thực tế dễ nhận thấy qua liên hoan là ở cơ sở đang rất thiếu những người hiểu và có thể dàn dựng tốt một chặp cải lương. Đây là thể loại quen thuộc nhưng dường như đã bị bỏ quên một thời gian dài cho nên khi khôi phục lại nhiều anh em làm văn hóa ở các huyện, xã cảm thấy lúng túng. Chị Trần Thị Bé Để, Phó Trưởng phòng Nghiệp vụ, Trung tâm văn hóa huyện Hóc Môn chia sẻ, khi đi tuyên truyền cổ động, hầu hết các trung tâm đều dựng tiểu phẩm kịch để tuyên truyền. Riêng với chặp cải lương thì rất hiếm được dàn dựng vì các trung tâm văn hóa huyện hiện nay đang thiếu những cán bộ am hiểu, có đào tạo bài bản về viết kịch bản, dàn dựng một chặp cải lương. “Khi tham dự liên hoan này, chúng tôi phải đi tìm các cộng tác viên ở cơ sở xem ai có khả năng sáng tác chặp cải lương, ai ca tốt thì mời tham dự”, chị Để tâm sự.
Nhiều đơn vị phải tìm cộng tác viên là những bạn đã qua đào tạo về chuyên môn sân khấu - điện ảnh để dàn dựng tiết mục cho huyện mình dự thi. Huyện nào có kinh phí thì sẽ mời các soạn giả, nghệ sĩ có tiếng về dàn dựng chương trình. Một cán bộ trung tâm văn hóa huyện cho biết, mỗi năm, trước khi liên hoan cấp huyện, các nghệ nhân, diễn viên, cán bộ văn hóa huyện, xã đều có thời gian tập huấn ở Trung tâm văn hóa thành phố, nhưng thời gian quá ngắn, khoảng cách lại xa cho nên nhiều cô chú dù đam mê về chặp cải lương nhưng lớn tuổi, không thể đi dự được. Trung tâm văn hóa thành phố nên có kế hoạch tổ chức tập huấn tại các huyện. Có thế, anh em sẽ có nhiều thời gian để học hỏi cũng như hiểu sâu hơn về cách dàn dựng chặp cải lương…
Thành phố đã triển khai đề án bảo tồn đờn ca tài tử và nghệ thuật truyền thống. Đây cũng là đối tượng được quan tâm trong việc nâng cao chất lượng nguồn nhân lực của thành phố. Liên hoan Vọng cổ, Chặp cải lương các xã xây dựng NTM ngoài ý nghĩa tuyên truyền còn là sân chơi hiếm hoi để phát hiện, bồi dưỡng những giọng ca đang theo đuổi âm nhạc truyền thống này. Để liên hoan không chỉ là liên hoan “đến hẹn lại lên” mà phải là nơi góp phần giữ gìn, phát huy âm nhạc truyền thống của thành phố, đòi hỏi các đơn vị chức năng trên lĩnh vực này có kế hoạch và đầu tư một cách bài bản, khoa học, nhất là đầu tư cho những cán bộ văn hóa cơ sở đang ngày đêm gắn bó với những địa phương đang nỗ lực xây dựng nông thôn ngày càng giàu đẹp…
