Ðóng góp của Việt Nam vào thành công của AMM-37 và các hội nghị liên quan

Trong các ngày từ 28-6 đến 2-7, tại thủ đô Jakarta (Indonesia) đã diễn ra Hội nghị Bộ trưởng Ngoại giao ASEAN lần thứ 37 (AMM-37) và các hội nghị liên quan. Bộ trưởng Ngoại giao Nguyễn Dy Niên cho biết, Hội nghị đã đạt được những kết quả quan trọng, đặc biệt trong hợp tác phát triển kinh tế.

Hỏi: Xin Bộ trưởng đánh giá kết quả Hội nghị Bộ trưởng Ngoại giao Hiệp hội các nước Ðông-Nam Á lần thứ 37 (AMM-37), Hội nghị ASEAN+3, các hội nghị sau Hội nghị Bộ trưởng với các bên đối thoại (PMCs) và Diễn đàn Khu vực ASEAN lần thứ 11 (ARF-11)?

Trả lời: Hội nghị thường niên Bộ trưởng Ngoại giao các nước ASEAN lần thứ 37, Hội nghị Bộ trưởng Ngoại giao ASEAN+3, các hội nghị sau Hội nghị Bộ trưởng (PMCs) và Diễn đàn Khu vực ASEAN lần thứ 11 (ARF-11) đã họp từ ngày 28-6 - 2-7-2004 tại Jakarta, Indonesia với chủ đề "Phấn đấu cho sự hội nhập toàn diện của ASEAN - một Cộng đồng thịnh vượng, hòa bình và đùm bọc lẫn nhau". Các hội nghị này có nhiệm vụ kiểm điểm lại hoạt động trong năm qua, thảo luận và đưa ra các biện pháp thúc đẩy hợp tác trong ASEAN cũng như giữa ASEAN với các đối tác ngoài khu vực trong những năm tiếp theo. Ðây là sự kiện lớn về ngoại giao trong năm của các nước ASEAN lại diễn ra ở Indonesia, nơi đã cho ra đời Tuyên bố Hòa hợp ASEAN - 1 (năm 1976) và Tuyên bố Hòa hợp II (năm 2003) mang ý nghĩa lịch sử trong quá trình phát triển của ASEAN. Theo tôi, Hội nghị AMM-37 và các hội nghị liên quan lần này đã đạt được những kết quả nổi bật sau:

Thứ nhất, tại Hội nghị AMM-37, các bộ trưởng đã bàn sâu rộng các biện pháp thực hiện các quyết định của Hội nghị Cấp cao ASEAN-9 tại Bali tháng 10-2003 nhằm tiến tới một Cộng đồng ASEAN với ba trụ cột là Cộng đồng Kinh tế ASEAN (AEC), Cộng đồng An ninh ASEAN (ASC) và Cộng đồng Văn hóa - Xã hội (ASCC). Ở hội nghị này các Bộ trưởng Ngoại giao đã tập trung thảo luận và thông qua Chương trình hành động thực hiện ASC để trình lên Hội nghị Cấp cao Viêng Chăn vào cuối năm nay quyết định, đồng thời cho thêm ý kiến để Philippines tiếp tục hoàn chỉnh dự thảo Chương trình hành động thực hiện ASCC. Còn ở kênh kinh tế, các Bộ trưởng kinh tế cũng đang xây dựng Chương trình hành động thực hiện AEC. Cả ba Chương trình hành động này sẽ được đưa lên Hội nghị Cấp cao ASEAN-10 tại Viêng Chăn cuối năm nay để thông qua.

Thứ hai, Hội nghị cũng đã thảo luận các biện pháp chuẩn bị để tổ chức thành công Hội nghị Cấp cao Viêng Chăn, trong đó có việc xây dựng Chương trình hành động Viêng Chăn (VAP). Các bộ trưởng cho rằng việc thực hiện thắng lợi Chương trình hành động Hà Nội (HPA), được thông qua tại Hội nghị Cấp cao ASEAN lần thứ 6 tại Hà Nội năm 1998, là tiền đề rất quan trọng để xây dựng Chương trình hành động Viêng Chăn. Theo đó, ASEAN cần tiếp tục tập trung tăng cường liên kết kinh tế và thu hẹp khoảng cách phát triển trong ASEAN để tiến tới xây dựng thành công Cộng đồng Kinh tế ASEAN vào năm 2020.

Thứ ba, Hội nghị ASEAN+3 đã thảo luận các biện pháp tăng cường hợp tác giữa ASEAN với Trung Quốc, Nhật Bản và Hàn Quốc trên các lĩnh vực kinh tế, tài chính, thương mại, đầu tư, du lịch, phát triển tiểu vùng Mê Công, phát triển nguồn nhân lực và thu hẹp khoảng cách phát triển cũng như đẩy mạnh phối hợp với nhau tại các diễn đàn khu vực và quốc tế. Trên cơ sở lấy ASEAN+3 làm nền tảng và ASEAN giữ vai trò chủ đạo và hợp tác kinh tế làm then chốt, hợp tác Ðông Á đang được quan tâm thúc đẩy để từng bước tiến tới xây dựng một Cộng đồng Ðông Á như một mục tiêu lâu dài và tổ chức Hội nghị Cấp cao Ðông Á vào thời điểm thích hợp. Theo hướng đó, các bộ trưởng đã đồng ý lập ra Nhóm ASEAN+3 trong Ban Thư ký ASEAN để theo dõi và thúc đẩy hợp tác giữa ASEAN với ba nước Ðông Bắc Á. Các bộ trưởng giao các quan chức cấp cao nghiên cứu các hệ lụy và định hướng cơ bản cho hợp tác Ðông Á để bộ trưởng xem xét và trình lãnh đạo các nước ASEAN+3 quyết định.

Thứ tư, tại Diễn đàn An ninh khu vực (ARF) năm nay, Pakistan đã trở thành thành viên chính thức của Diễn đàn, nâng tổng số thành viên lên 24 nước. Cũng tại ARF năm nay, Nhật Bản và Pakistan chính thức tham gia Hiệp ước Thân thiện và Hợp tác Bali (TAC) nâng tổng số nước ngoài khu vực tham gia TAC lên bốn nước. Sự kiện này sẽ củng cố hơn nữa cơ sở pháp lý cho việc xây dựng mối quan hệ hợp tác hữu nghị và nhiều mặt giữa ASEAN với các đối tác ngoài khu vực. Ðồng thời, nó cũng cho thấy sự đánh giá cao và quan tâm của các nước này đối với sự đoàn kết, năng động và uy tín ngày càng cao của ASEAN ở khu vực và trên trường quốc tế. Cũng trong dịp này, ASEAN đã ký tuyên bố chung về hợp tác chống khủng bố với Australia và Nga. Những phát triển mới trên đây sẽ góp phần đáng kể vào việc củng cố xu thế hòa bình, ổn định, hữu nghị và hợp tác cùng phát triển ở Ðông-Nam Á và Ðông Á trong thời gian tới.

Thứ năm, quan hệ giữa các nước ASEAN với các bên đối thoại cũng được củng cố và đẩy mạnh trên các lĩnh vực. Ðể tăng cường hiệu quả các cuộc gặp với các bên đối thoại, ở các hội nghị sau Hội nghị Bộ trưởng lần này các nước ASEAN đã tổ chức sáu phiên họp ASEAN PMC+1 với sáu nước là Australia, New Zealand, Nga, EU, Canada và Mỹ. Trong các phiên họp đó, ASEAN đã cùng các bên đối thoại kiểm điểm hoạt động hợp tác trong năm qua và đề ra những nội dung cụ thể cho hợp tác trong năm tiếp theo. Cũng tại AMM-37 lần này các bộ trưởng đã nhất trí tổ chức Hội nghị Cấp cao Kỷ niệm ASEAN với Australia và New Zealand ngay sau Hội nghị Cấp cao Viên Chăn vào tháng 11 năm nay; và Hội nghị Cấp cao với Nga dịp Hội nghị Cấp cao lần thứ 11 tại Kuala Lumpur, Malaysia.

Với những kết quả nổi bật nói trên, Hội nghị AMM-37 và các hội nghị liên quan đã góp phần củng cố đoàn kết và hợp tác trong nội bộ ASEAN, nâng cao vị thế và khả năng hợp tác của ASEAN với ba nước Ðông Bắc Á và các bên đối thoại quan trọng khác, tiếp tục củng cố môi trường hòa bình, ổn định ở khu vực.

Hỏi: Bộ trưởng đánh giá như thế nào về đóng góp của Việt Nam vào kết quả của các hội nghị trên?

Trả lời: Việt Nam đã tích cực, chủ động tham gia và đóng góp vào thành công của AMM-37 và các hội nghị liên quan, thể hiện uy tín và vị thế của Việt Nam ở trong và ngoài khu vực ngày càng được nâng cao.

Ngay từ cuộc họp trù bị cấp Thứ trưởng và Tổng vụ trưởng, đoàn Việt Nam đã tham gia đóng góp ý kiến vào dự thảo các chương trình hành động thực hiện quyết định Cấp cao Bali tháng 10-2003 về xây dựng ASC và ASCC. Nhiều ý kiến của chúng ta được ghi nhận và đưa vào nội dung dự thảo. Chẳng hạn, quan điểm về an ninh toàn diện do chúng ta đưa ra trong quá trình xây dựng Chương trình hành động thực hiện ASC đã được đánh giá cao và phản ánh đầy đủ trong dự thảo.

Ðồng thời đoàn Việt Nam  đã có những đóng góp những ý kiến, biện pháp thiết thực nhằm tăng cường hợp tác trong ASEAN cũng như ASEAN với ba nước Ðông Bắc Á và các bên đối thoại, đặc biệt những vấn đề liên quan đến đẩy mạnh liên kết kinh tế, thu hẹp khoảng cách phát triển.

Chúng ta cũng đã chia sẻ kinh nghiệm và phối hợp các bạn Lào và các nước ASEAN khác để chuẩn bị cho Hội nghị Cấp cao Viêng Chăn, trước hết là việc xây dựng Chương trình hành động Viêng Chăn tiến tới thực hiện tầm nhìn 2020.

Là nước chủ nhà của Hội nghị Cấp cao ASEM-5 vào cuối năm nay và đồng thời là điều phối viên của châu Á cho tiến trình hợp tác Á - Âu, nhân dịp này chúng ta cũng chủ động tranh thủ sự phối hợp của các nước ASEAN và các bên liên quan khác nhằm bảo đảm cho Hội nghị ASEM-5 thành công tốt đẹp, góp phần làm sống động và thực chất hơn tiến trình hợp tác Á - Âu, đáp ứng lợi ích của cả hai châu lục.

Như vậy với tư cách là một thành viên có trách nhiệm của ASEAN, chúng ta đã góp phần tích cực vào việc duy trì ổn định của khu vực, củng cố hợp tác và hài hòa trong Hiệp hội và nâng cao vị thế của ASEAN ở khu vực và trên thế giới.

Hội nghị AMM-37 và các hội nghị liên quan là một sự kiện chính trị - ngoại giao lớn của ASEAN với sự tham gia của nhiều Bộ trưởng Ngoại giao từ các nước trong và ngoài khu vực. Ngoài chương trình nghị sự chính thức của hội nghị, đây là cơ hội rất tốt để các bộ trưởng có thể thu xếp gặp gỡ, tiếp xúc bàn về các vấn đề hợp tác song phương cũng như trao đổi về các vấn đề hai bên cùng quan tâm.

Bên lề AMM-37, Bộ trưởng Ngoại giao Việt Nam đã gặp gỡ song phương với các Bộ trưởng Ngoại giao của Indonesia, Cam-pu-chia, Myanmar, Thái-lan, Malaysia, Hàn Quốc, Nhật Bản, EU, Ấn Ðộ, Pakistan và tiếp Ðặc phái viên của Tổng thư ký LHQ. Tại các cuộc gặp này, chúng tôi đã trao đổi và bàn các biện pháp cụ thể thúc đẩy hợp tác giữa Việt Nam với các đối tác nói trên, phối hợp nhau trong việc tổ chức thành công Hội nghị AMM-37 và các hội nghị liên quan, Hội nghị Cấp cao ASEAN ở Viêng Chăn và ASEM-5 ở Việt Nam vào cuối năm nay. Tuy thời gian ngắn, nhưng các cuộc gặp này diễn ra trong không khí hữu nghị, chân tình, thẳng thắn và đạt hiệu quả cao, góp phần tăng cường sự hiểu biết và mối quan hệ thân thiện giữa các bộ trưởng, nâng cao sự tin cậy và hiệu quả hợp tác giữa Việt Nam với các nước thời gian tới.

Xin trân trọng cảm ơn Bộ trưởng.