Tìm hướng tiêu thụ cho sản phẩm hoa hồi xứ Lạng 

Ngay từ những năm 1920 của thế kỷ trước, người Pháp đã đầu tư xây dựng một nhà máy tinh dầu hồi ở Lạng Sơn. Sau chiến dịch biên giới 1950, tỉnh Lạng Sơn tiếp nhận cơ sở chế biến tinh dầu hồi, thị trường hồi lúc này chủ yếu là các nước Đông Âu và châu Á. Sau năm 1979, nhà máy chế biến dầu hồi bị phá sạch, thị trường dần dần bị thu hẹp, cây hồi bị rẻ rúng không ai chú ý trồng và chăm sóc.

Nhưng từ năm 1990 đến nay, hoa hồi mới lấy lại vị trí của mình và sản phẩm tinh dầu hồi được xuất khẩu sang Trung Quốc, Bắc Mỹ, châu Âu... để chế các loại dược phẩm và mỹ phẩm. Đặc biệt trong những năm gần đây, tinh dầu hồi được các nhà khoa học phát hiện, điều chế để sản xuất Tamiflu là thuốc đặc trị các bệnh cúm A/H1N1, H5N1, H3N2...

Giám đốc Sở khoa học và công nghệ tỉnh Lạng Sơn Lường Đăng Ninh cho biết: cây hồi là cây trồng chủ lực, hiện diện tích hồi trên địa bàn tỉnh vào khoảng hơn 33.500 ha, cho sản lượng từ 6.000 đến 7.000 tấn/ năm, chiếm 71% sản lượng hồi của cả nước. Mỗi hộ nông dân trồng hồi có thể cho thu nhập từ 40 đến 200 triệu đồng/năm.

Năm 2007, cây hồi đã được Cục sở hữu trí tuệ Việt Nam công bố quyết định đăng bạ tên gọi xuất khẩu hàng hóa, địa lý chỉ dẫn cho sản phẩm hoa hồi. Đây là cơ hội để hồi và các sản phẩm chế biến từ hoa hồi trở thành địa chỉ tin cậy vươn xa ra thị trường trong và ngoài nước, góp phần giúp người dân các dân tộc trong tỉnh xóa đói, giảm nghèo, nâng cao chất lượng cuộc sống.

Tuy cây hồi có giá trị kinh tế cao, nhưng người dân trồng hồi vẫn luôn thấp thỏm lo âu. Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn Hoàng Quang Chinh cho biết: hơn 20 năm qua, giá hồi luôn trong tình trạng bấp bênh, theo điệp khúc "được mùa thì mất giá". Có năm giá hồi cao ngất ngưởng, có lúc giá hồi lên tới 50 nghìn đồng/kg hồi khô, nhiều hộ nông dân do hám lợi đã vặt cả lá, đào cả rễ để chưng cất tinh dầu đem bán; có lúc giá hồi chỉ từ 10 đến 12 nghìn đồng/kg hồi tươi...

Xã Tân Đoàn (huyện Văn Quan) là nơi có diện tích và sản lượng hồi lớn nhất của tỉnh, Bí thư Đảng ủy xã Tân Đoàn Hoàng Hữu Nghị lo lắng nói: năm nào cũng vậy, giá hồi lên xuống rất bấp bênh. Năm nay hồi được mùa lớn nhưng lại rẻ nhất trong các năm qua, với giá đầu vụ chỉ bảy nghìn đồng/kg hồi tươi... Nhiều hộ dân thu được vài tấn hồi tươi lại bán ngay, vì không có chỗ phơi hoặc sấy khô. Có hộ do hoàn cảnh kinh tế khó khăn, hái được cân nào thì bán luôn tại gốc cho tư thương. Hộ gia đình có điều kiện còn phơi khô, chờ lên giá mới bán, nếu không sẽ thua thiệt, vì không tích trữ và chế biến được hoa hồi...

Sản phẩm tinh dầu hồi được bảo quản đóng bao bì cẩn thận, đem đi xuất khẩu.

Phó Giám đốc Sở Công thương Nguyễn Quốc Hải cho biết: Hiện nay, hoa hồi Lạng Sơn chủ yếu được các tư thương xuất thô, giá rẻ sang thị trường Trung Quốc. Mạnh ai nấy làm, hoa hồi chỉ cần phơi khô, đóng bao tải là được đem đi xuất khẩu. Vì vậy, dẫn đến các tư thương tranh mua, tranh bán, làm cho người trồng hồi luôn bán ép cấp, ép giá hoa hồi. Trong thời gian tới tỉnh đang tìm các đối tác tìm hướng xuất khẩu sang thị trường châu Âu, vốn ưu chuộng sản phẩm hoa hồi từ lâu...

Để giúp người dân tiêu thụ sản phẩm hoa hồi, nâng cao giá trị sản phẩm, Giám đốc Công ty TNHH chế biến và xuất khẩu nông lâm sản Lạng Sơn, Phạm Thị Giang bày tỏ nỗi niềm: Là người có thâm niên buôn bán hoa hồi đưa qua biên giới với giá rẻ mạt, nên lúc nào cũng đau đáu một điều ước là làm sao hoa hồi của người Tày, người Nùng... xứ Lạng phải được bán cho người Tây nữa và điều ước mơ ấy hiện đang được Công ty biến dần thành hiện thực.

Công ty TNHH chế biến và xuất khẩu nông lâm sản được thành lập từ năm 2011 đến nay đã khẳng định vị thế của mình và là Công ty duy nhất của tỉnh thu mua hồi tận gốc, chọn lọc, phân loại với dây truyền sản xuất công nghệ cao, tạo ra sản phẩm hoa hồi cánh và tinh dầu hồi nguyên chất, đạt tiêu chuẩn xuất khẩu. Đến nay, thị trường tiêu thụ sản phẩm hồi của Công ty không chỉ trong nước mà còn mở rộng ra nước ngoài như: Ấn Độ, Malaysia, Indonesia, Anh...

Phó Giám đốc Công ty TNHH chế biến và xuất khẩu nông lâm sản, Mai Hồng Phi cho biết: Công ty thường xuyên tạo việc làm cho 50 con em các dân tộc trên địa bàn, ngoài ra còn tạo việc làm vào mùa vụ hơn 80 lao động khác... Năm 2013, công ty thu mua và xuất khẩu hơn một nghìn tấn hồi khô, trong năm nay dự kiến thu mua xuất khẩu hơn hai nghìn tấn hoa hồi khô, nhưng mới chỉ chiếm 30% tổng sản lượng hoa hồi của tỉnh.

Công ty ước mong tỉnh quan tâm tạo mặt bằng, để chế biến sản phẩm hồi, có nguồn vốn để đầu tư dây truyền công nghệ cao, đáp ứng nhu cầu khách hàng, liên kết với các nhà khoa học cải tạo rừng hồi cho năng suất cao. Chỉ có như vậy, sản phẩm hồi của Lạng Sơn, một trong tốp 10 đặc sản thiên nhiên nổi tiếng của Việt Nam, mới có cơ hội vươn xa hơn trên con đường hội nhập quốc tế.