Tìm biện pháp chống buôn lậu xăng dầu qua biên giới Tây Ninh

Như vậy, vấn đề đã đến mức báo động và đặt ra cho các cơ quan chức năng địa phương một nhiệm vụ khó khăn: Làm sao ngăn được tình trạng buôn lậu xăng, dầu, trong khi Tây Ninh có đến 240 km đường biên giới với hàng nghìn ngõ ngách qua lại dễ dàng?

Thủ đoạn buôn lậu xăng dầu

Trong một chuyến  khảo sát chống cháy cho các cánh rừng biên giới vào cuối tháng 2-2004, một cán bộ của tỉnh đã phát hiện hàng chục can nhựa loại 30 lít/can chứa đầy xăng giấu trong rừng quốc gia Lò Gò - Xa Mát. Thời gian này, việc buôn lậu xăng, dầu qua Cam-pu-chia đã bị phát hiện, nhưng số lượng không nhiều và không phát triển ồ ạt như bây giờ. Trên toàn tuyến biên giới Tây Ninh, hiện khu vực giáp biên thuộc hai huyện Tân Biên và Tân Châu là nóng nhất do có đường bộ thuận tiện, nhiều cánh rừng ăn thông nhau và người dân hai bên qua lại giao lưu thường xuyên. Tại các cây xăng, người mua xăng chủ yếu là người Cam-pu-chia sống dọc theo biên giới. Xăng được đựng trong những can nhỏ từ 5 đến 10 lít và trước đây chuyện sang Tây Ninh mua xăng được xem là bình thường trong quan hệ giữa cư dân hai nước. Tuy nhiên, từ khi có biến động giá xăng, dầu, giá xăng ở Việt Nam và Cam-pu-chia chênh lệch khá lớn đã kích thích buôn lậu gia tăng. Một lít xăng mua ở Tây Ninh chỉ 6.000 đồng, đem về bên kia biên giới bán lại được từ 9 đến 12.000 đồng/lít. Nhiều người dân Cam-pu-chia lợi dụng mối quan hệ biên giới, trở thành người buôn lậu vì số lợi nhuận quá hấp dẫn. Họ sử dụng xe máy để chuyên chở, mỗi xe thường chất được 12 can loại 25 kg (30 lít/can), chạy theo đường mòn trong rẫy và đường rừng để tránh các đội tuần tra. Tập quán bên Cam-pu-chia không bán xăng theo lít như Việt Nam mà bán theo cân đong. Vì vậy, con buôn cố ý pha thêm dầu vào xăng, mỗi can pha chừng 4 lít dầu nhằm tăng trọng lượng. Chính việc làm này đã gây khó khăn cho cơ quan chức năng khi bắt giữ xăng lậu. Xăng pha quá nhiều dầu không biết phải xử lý ra sao, thanh lý bán lại không được, nhưng cũng không thể tiêu hủy lãng phí vài chục tấn xăng... Về phía các cây xăng, họ cứ theo tiêu chí bán được càng nhiều càng tốt. Xăng được đong vào những can nhựa để sẵn, bất kỳ ai mua là có ngay. Lúc bị kiểm tra, chủ cây xăng đối phó bằng cách đổ cho những nông dân mua gửi lại. Khi bị phát hiện đang vận chuyển, người buôn lậu xăng nói họ mang vào rẫy, vườn phục vụ sản xuất nông nghiệp cho nên không thể xác minh. Phần lớn can xăng được cất giấu trong nhà dân hoặc trong rừng, chờ thời điểm thuận tiện mang qua biên giới. Ðặc biệt, trên khu vực đã hình thành những nhóm người Việt và Cam-pu-chia chuyên buôn lậu xăng, dầu, có người canh đường, thông tin cụ thể tình hình để đối phó với lực lượng tuần tra.

Thách thức đối với các cơ quan chức năng

Ông Võ Thanh Phong, Chi cục trưởng QLTT tỉnh cho biết: Thời gian qua, khi QLTT phát hiện đối tượng buôn lậu xăng, dầu, thường biện pháp xử lý là tịch thu tang vật và phạt hành chính mỗi xe máy 200.000 đồng, riêng xe chưa bắt giữ mà cho về. Biện pháp này đã tỏ ra không hiệu quả vì bọn buôn lậu không sợ, ngày càng gia tăng hoạt động với quy mô lớn hơn. Mặt khác, QLTT chỉ có chức năng trong nội địa, còn đường biên giới do hải quan và biên phòng chịu trách nhiệm quản lý, cho nên, xăng, dầu vận chuyển vượt biên giới là ngoài tầm tay của QLTT.

Hiện tại, trên toàn tuyến biên giới Tây Ninh có đến 35 cây xăng, trước chủ yếu bán cho các xe qua lại và dân ở các tỉnh bạn, chỉ một phần dành cho nội địa. Từ khi cơn sốt giá xăng, dầu tăng cao, hoạt động của các cây xăng trở nên nhộn nhịp hơn. Ðiều đáng nói là có những khu vực rất ít dân cư như Chàng Riệc, nhưng cũng có cây xăng đặt gần sát đường biên. Một số người dân vùng ven cho hay, có ngày 1 điểm bán xăng ở đây bán được đến 3 "tẹc", tức 3 xe bồn, mỗi xe 16.000 lít, nhưng cơ quan chức năng không thể kiểm tra được đầy đủ phiếu nhập kho, nên rất khó quản lý. Phần lớn xăng được nhập về từ các tổng đại lý ở thành phố Hồ Chí Minh theo kiểu bán được nhiều thì nhập nhiều, trong khi chưa có một quy định nào khống chế số lượng làm cho việc xuất lậu xăng cũng theo đó tăng lên. Hơn nữa, sự giao lưu giữa nhân dân hai bên biên giới vốn có truyền thống hữu nghị lâu đời, người dân Cam-pu-chia thường sang Tây Ninh mua bán, trao đổi hàng hóa, trong đó có cả xăng, dầu. Dân nghèo ở các phum, sóc bên đất bạn sang ta mua xăng về dùng do giá rẻ hơn và đường đi thuận tiện hơn, vì vậy tỉnh không thể ngăn cấm được triệt để. Có thông tin là giá xăng bên Cam-pu-chia còn lên cao hơn nữa, nên nạn buôn lậu sẽ khó giảm trong thời gian tới.

Liệu chỉ là biện pháp tình thế?

Mới đây, lãnh đạo hai tỉnh Tây Ninh và Kông-pông Chàm của Cam-pu-chia đã có cuộc họp bàn về phương án chống buôn lậu xăng, dầu qua biên giới. Theo đó, hai bên thống nhất tăng cường các biện pháp kiểm soát nhằm ngăn chặn, xử lý những đối tượng và hàng hóa vượt biên trái phép.

Ðược biết, xăng nhập lậu từ Tây Ninh cũng làm cho ngành buôn bán xăng, dầu bên nước bạn khốn đốn do giá cao hơn. Về phía tỉnh, Sở Thương mại và quản lý thị trường có chủ trương mời các chủ đại lý xăng, dầu lên họp, phổ biến tinh thần chỉ đạo của Ban Chỉ đạo 127 T.Ư và tỉnh, đồng thời giải thích cho họ hiểu tình hình buôn lậu xăng, dầu gây thiệt hại kinh tế cho đất nước để góp phần triệt tiêu nạn buôn lậu. Sở đang tổ chức tăng cường quản lý hệ thống phân phối xăng, dầu trong tỉnh, nhất là các cây xăng ở khu vực trọng điểm, bắt buộc làm cam kết không bán qua can nhựa, chỉ được bán trong xe...

Ðối với cư dân vùng biên giới, phải có hợp đồng với cây xăng bán theo số lượng hợp lý đủ cho việc sản xuất. Các tổng đại lý phân phối phải cung ứng xăng dầu theo nhu cầu bình thường, không được phát sinh theo yêu cầu các cây xăng. Những ai buôn lậu, ngoài việc xử phạt, tịch thu tang vật, còn xử lý tịch thu luôn cả phương tiện vận chuyển để răn đe...

Ông Nguyễn Văn Tiến, Chủ tịch UBND tỉnh Tây Ninh cho biết: Do đường biên giới quá dài, đồng đất liền nhau, còn nhiều cánh rừng liền kề, cho nên người dân hai bên vẫn lén lút buôn lậu xăng, dầu. Tỉnh đã chỉ đạo cho các lực lượng bộ đội biên phòng, công an, thuế, QLTT thường xuyên tuần tra ngăn chặn xăng, dầu vượt qua biên giới. Tỉnh cũng đã quy hoạch lại mạng lưới các cây xăng trong toàn tỉnh theo hướng hợp lý hơn để việc kinh doanh được lành mạnh, ổn định. Về lâu dài, biện pháp chống buôn lậu xăng, dầu chủ yếu nhất vẫn là biện pháp kinh tế, tức làm sao cho giá xăng tương đương với các nước trong khu vực, mặc dù nó sẽ ảnh hướng đến đời sống người dân vì giá cả hàng hóa tăng lên. Trong lúc chưa làm được việc này, tỉnh kiên quyết thực hiện những biện pháp nêu trên để hạn chế đến mức thấp nhất nạn buôn lậu xăng, dầu.

Thế nhưng, theo chúng tôi, vấn đề buôn lậu xăng qua biên giới trên thực tế vẫn khó kiểm soát. Mặc dù nước ta bị thiệt hại do phải bù lỗ vào xăng, dầu để giữ nền kinh tế ổn định, nhưng chính thị trường lại quyết định dòng chảy xăng, dầu sang đất bạn. Cho nên, các biện pháp đang thực hiện dù sao cũng chỉ là giải pháp tình thế.