Thống nhất quản lý, tổ chức hoạt động trạm y tế tuyến xã

Nét nổi bật của NÐ 117 là việc xác định tổ chức y tế xã, phường, thị trấn được thống nhất tên gọi chung là trạm y tế và gắn với tên đơn vị hành chính cấp xã. Ðây là điểm khác với quy định tại Quyết định 58/TTg năm 1994 về "Tổ chức y tế cơ sở trên địa bàn xã, phường, thị trấn gọi chung là y tế cơ sở". Bên cạnh đó là việc xác định vị trí của trạm y tế là đơn vị y tế thuộc trung tâm y tế huyện để bảo đảm tính khả thi trong giai đoạn hiện nay khi thực hiện cải cách hành chính; bảo đảm tính thống nhất trong quản lý chung đối với trạm y tế trên cơ sở nội dung công việc. Quy định trạm y tế được thành lập thống nhất theo đơn vị hành chính xã, phường, thị trấn giúp tổ chức thực hiện tốt việc chăm sóc sức khỏe ban đầu ở cộng đồng, vì chức năng, nhiệm vụ của trạm y tế khác hoàn toàn với chức năng, nhiệm vụ của phòng khám đa khoa khu vực và trung tâm y tế huyện.

NÐ 117 quy định rõ trạm y tế có chức năng cung cấp, thực hiện các dịch vụ chăm sóc sức khỏe ban đầu cho nhân dân trên địa bàn thông qua các nhóm nhiệm vụ chính: thực hiện các hoạt động chuyên môn, kỹ thuật về y tế dự phòng; khám bệnh, chữa bệnh; chăm sóc sức khỏe sinh sản; cung ứng thuốc thiết yếu; quản lý sức khỏe cộng đồng; truyền thông giáo dục sức khỏe theo hướng dẫn của cơ quan quản lý cấp trên và quy định của pháp luật. Ðồng thời, hướng dẫn về chuyên môn và hoạt động đối với đội ngũ nhân viên y tế thôn, bản; phối hợp với các cơ quan liên quan thực hiện công tác dân số, kế hoạch hóa gia đình; tham gia kiểm tra các hoạt động hành nghề y, dược ngoài công lập, các dịch vụ có nguy cơ ảnh hưởng đến sức khỏe nhân dân; thực hiện các nhiệm vụ khác do giám đốc trung tâm y tế huyện và chủ tịch UBND cấp xã giao. Trạm y tế là đơn vị thường trực ban chăm sức khỏe cấp xã vì các hoạt động liên quan đến công tác bảo vệ, chăm sóc và nâng cao sức khỏe nhân dân cần có sự quan tâm, chỉ đạo của chính quyền, sự phối hợp của các ban, ngành, đoàn thể, sự tham gia của cộng đồng.

Trạm y tế xã có trụ sở riêng, cơ sở vật chất, trang thiết bị, thuốc, kinh phí và phương tiện khác đủ phục vụ cho việc thực hiện các nhiệm vụ. Quy định này được thể hiện cụ thể trong Bộ Tiêu chí quốc gia về y tế xã do Bộ Y tế ban hành để làm căn cứ cho các địa phương đầu tư, củng cố hệ thống các trạm y tế nhằm thực hiện Nghị quyết của Chính phủ về nâng cao năng lực đối với y tế cơ sở trong tình hình mới.

NÐ 117 quy định rõ người làm việc tại trạm y tế xã là viên chức và số lượng người làm việc tại trạm nằm trong tổng số người làm việc của trung tâm y tế huyện được xác định theo vị trí việc làm, trên cơ sở khối lượng công việc phù hợp với nhu cầu và điều kiện thực tế ở địa phương theo vùng, miền. Ðây là điểm mới và khác biệt hoàn toàn so với Quyết định 58/TTg năm 1994 của Thủ tướng Chính phủ để thực hiện và phù hợp với Luật Viên chức. Việc ký kết hợp đồng làm việc của người làm việc tại trạm y tế xã thực hiện theo quy định của Luật Viên chức để bảo đảm quyền lợi, chế độ chính sách đối với người lao động và ổn định nguồn nhân lực đang làm việc tại đây. Ðối với số nhân viên y tế đang làm việc tại trạm y tế theo Quyết định 58/TTg ngày 3-2-1994 của Thủ tướng Chính phủ thì cơ quan, tổ chức, đơn vị quản lý trực tiếp có trách nhiệm tiến hành các thủ tục để ký hợp đồng làm việc không xác định thời hạn theo quy định của pháp luật hoặc tuyển dụng theo quy định của Luật Viên chức. Như vậy, theo quy định mới này sẽ giải quyết chế độ cho khoảng 38 nghìn nhân viên y tế đang công tác tại trạm y tế xã chính thức trở thành viên chức theo quy định của Luật Viên chức mà không phải tăng nguồn ngân sách, không tăng biên chế. Một số bất cập trước đây như nhân viên y tế hợp đồng theo Quyết định 58/TTg không được chuyển công tác hoặc không được luân chuyển lên cơ sở y tế tuyến trên, không được khen thưởng hoặc đi học nâng cao trình độ (tại một số địa phương có quy định này) cũng được tháo gỡ.

Theo quy định tại NÐ 117, UBND cấp tỉnh đóng vai trò chỉ đạo đối với UBND cấp huyện trong việc phối hợp với sở y tế tăng cường công tác y tế trên địa bàn, chú trọng về phòng, chống dịch bệnh của các đơn vị y tế, trong đó có trạm y tế xã. Với quy định quan trọng này, đã tạo sự thống nhất trong trách nhiệm chỉ đạo, quản lý của các cấp chính quyền đối với hoạt động của trạm y tế xã.

Khi thống nhất thực hiện theo NÐ117, sẽ kiện toàn được hệ thống chăm sóc sức khỏe ban đầu có chất lượng, bảo đảm về cơ sở vật chất của các trạm y tế xã được xây dựng, cải tạo, nâng cấp; trang thiết bị được đầu tư phù hợp với năng lực người sử dụng và nhu cầu sử dụng; nhân viên y tế được đào tạo nâng cao năng lực chuyên môn phục vụ công tác khám bệnh, chữa bệnh cơ bản; hạn chế chuyển tuyến điều trị, làm giảm tình trạng quá tải ở các cơ sở y tế tuyến trên. Người dân ở vùng nông thôn sẽ có điều kiện tiếp cận với các dịch vụ kỹ thuật y tế có chất lượng ngay tại cơ sở, góp phần thực hiện có hiệu quả Nghị quyết 26 của Bộ Chính trị về nông nghiệp, nông dân và nông thôn. Ðể bảo đảm công bằng trong chăm sóc sức khỏe ban đầu thì yếu tố bao phủ phải được quan tâm, vì đây là chức năng chính của y tế xã, phường, thị trấn. Như vậy, các điều kiện tối thiểu về cơ sở, trang thiết bị, nhân lực phải được bảo đảm mang tính thống nhất để tăng khả năng tiếp cận của người dân với dịch vụ y tế công, nhất là ở những nơi có điều kiện đi lại khó khăn, có nguy cơ bị chia cắt khi có thiên tai, bão lụt...

Duy trì và ổn định nguồn nhân lực có chất lượng làm việc tại các trạm y tế để triển khai cung cấp dịch vụ về khám bệnh, chữa bệnh thông thường; sơ cấp cứu; chăm sóc người bệnh tại cộng đồng; truyền thông giáo dục sức khỏe; dân số - kế hoạch hóa gia đình, tiêm chủng mở rộng, quản lý, hướng dẫn sử dụng thuốc an toàn và hợp lý; kỹ năng sử dụng trang thiết bị y tế... bảo đảm duy trì hoạt động tại trạm cũng như tại cộng đồng trong điều kiện nhân lực y tế hiện nay. Ðặc biệt, công tác tuyên truyền, vận động sự tham gia của cộng đồng thực hiện các biện pháp bảo vệ, nâng cao sức khỏe; vệ sinh phòng bệnh; an toàn thực phẩm và thực hiện công tác dân số, đây là những vấn đề cần ưu tiên, cần được tăng cường đầu tư nhằm thay đổi hành vi của phần lớn người dân đang sinh sống tại các vùng nông thôn.

Sự thống nhất trong quản lý và tổ chức sẽ giúp nâng cao hiệu quả, hiệu lực việc thực hiện các chính sách trong quản lý chăm sóc sức khỏe mà Ðảng, Nhà nước ta đã đề ra cũng như thực hiện tốt chiến lược bảo vệ, chăm sóc và nâng cao sức khỏe nhân dân trong tình hình mới.