Thị trường máy móc ngành dệt rộng mở

Mỗi năm, số doanh nghiệp tham dự hội chợ quốc tế về công nghiệp, máy móc thiết bị và nguyên phụ liệu ngành dệt, may đều tăng. Tại hội chợ, triển lãm quốc tế về "Máy móc, thiết bị và nguyên phụ liệu ngành dệt may 2005" khai mạc tại Trung tâm Hội nghị và Triển lãm quốc tế TP Hồ Chí Minh, vào ngày 5-4-2005, có 248 đơn vị đến từ 25 quốc gia và vùng lãnh thổ đưa sản phẩm của mình đến trưng bày, tăng 48 đơn vị so với hội chợ năm ngoái. Đây là triển lãm hàng năm do Tổng công ty Dệt May Việt Nam, Phòng Thương mại và Công nghiệp Việt Nam và Công ty CP Exhibition - Hồng Công tổ chức, năm nay đã là lần thứ 15. Nhu cầu đầu tư lớn nhằm bắt kịp đà tăng trưởng xuất khẩu khiến thị trường Việt Nam trở nên hấp dẫn đối với các nhà chế tạo máy móc thiết bị và cung cấp nguyên phụ liệu dệt, may của thế giới.

Sau ba năm kể từ năm 2001, kim ngạch xuất khẩu hàng dệt, may Việt Nam tăng hơn gấp đôi, từ 1,97 tỷ USD lên đến 4,3 tỷ USD vào cuối năm 2004. Việc phát triển nhanh chóng của ngành may xuất khẩu làm cho nhu cầu tiêu thụ vải và phụ liệu tăng vọt, nhưng ngành dệt trong nước lại không đạt được tốc độ phát triển tương ứng. Theo số liệu của Tổng cục Thống kê, trong ba năm qua, sản lượng vải của Việt Nam chỉ tăng thêm 26,3% với 518 triệu mét vào cuối năm ngoái, mặc dù hàng năm các doanh nghiệp đều chi ra hàng trăm triệu USD để đầu tư vào ngành công nghiệp này.

Cho đến nay, vẫn chưa có số liệu thống kê chính xác về đầu tư của ngành dệt, may trong những năm gần đây, nhưng theo ước tính của Hiệp hội Dệt may Việt Nam (vitas), con số này không dưới một tỷ USD. Ông Hoàng Chính Nghĩa, Trưởng ban Kỹ thuật và Đầu tư của Tổng công ty Dệt May (Vinatex), cho biết chỉ riêng Vinatex từ năm 2001 đến nay đã đầu tư 8.000 tỷ đồng (khoảng 506 triệu USD), trong đó gần 70% là đầu tư vào ngành dệt. Cũng trong thời gian này, các nhà đầu tư nước ngoài đăng ký đầu tư thêm trên một tỷ USD cho các dự án dệt, may của họ tại Việt Nam.

Đầu tư không ít, nhưng cho đến nay ngành dệt và sản xuất phụ liệu may trong nước vẫn chưa tương xứng với nhu cầu của thị trường. Theo Vinatex, trong 4,3 tỷ USD xuất khẩu của ngành trong năm ngoái, giá trị nguyên, phụ liệu nội địa và chi phí gia công chỉ chiếm 31,5%. Điều này đồng nghĩa với giá trị nguyên, phụ liệu nhập vào Việt Nam trong năm qua lên đến gần ba tỷ USD. Ngoài nguyên liệu đầu vào cho ngành may, bản thân ngành dệt cũng hầu như phụ thuộc hoàn toàn vào các nguồn cung cấp bên ngoài. Nhập khẩu đến 95% nguyên liệu bông, 100% hóa chất và máy móc thiết bị. Với mức nhập cao như vậy, Việt Nam không chỉ trở thành thị trường tiêu thụ hấp dẫn đối với các nhà sản xuất vải, phụ liệu may, hóa chất… của nước ngoài, mà còn là cơ hội cho các nhà đầu tư muốn vào Việt Nam xây dựng cơ sở sản xuất.

Theo Vitas, năm 2005 Việt Nam đặt mục tiêu nâng sản lượng vải lên 800 triệu mét. Tất nhiên, con số này không dễ đạt được và theo dự báo của Vitas thì có khả năng chỉ đạt 600 triệu mét, nhưng ít ra nó cũng cho thấy nhu cầu mua sắm máy móc, thiết bị của Việt Nam trong những năm tới là không nhỏ. Ông Hoàng Chính Nghĩa nói : "Riêng Vinatex trong năm nay dự kiến đầu tư thêm 2.237 tỷ đồng, phần lớn là cho các dự án sợi, dệt, nhuộm ở Hà Nội, Đà Nẵng, TP Hồ Chí Minh và Bình Dương". Ông Nghĩa cho biết thêm, trong năm năm tiếp theo, kể từ năm 2006, Vinatex có kế hoạch đầu tư thêm ít nhất 9.000 tỷ đồng.

Ở phạm vi cả nước, Vitas cho rằng trong vòng năm năm tới, ngành dệt cần đầu tư ít nhất 15.000 tỷ đồng, trong đó một nửa nhu cầu thuộc về các doanh nghiệp thuộc Vinatex và còn lại là của khu vực tư nhân. Đó là chưa tính đến phần đầu tư của các doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài. Theo Vitas, ngoài nhu cầu đầu tư mở rộng năng lực sản xuất của các doanh nghiệp hiện đang hoạt động, nhiều công ty nước ngoài, chủ yếu đến từ Hàn Quốc, Đài Loan, đang tìm hiểu môi trường đầu tư nhằm tiến tới xây dựng các nhà máy dệt, in nhuộm tại Việt Nam.

Không chỉ cần mua máy móc, thiết bị để tăng năng lực sản xuất, các doanh nghiệp dệt còn đang đứng trước yêu cầu phải đổi mới công nghệ, thiết bị để có thể sản xuất ra những sản phẩm đáp ứng được nhu cầu của ngành may xuất khẩu. Ông Hoàng Chính Nghĩa nói : "Riêng Vinatex hiện còn đến 40% máy móc, thiết bị thuộc các thế hệ cũ, đang cần được thay thế".

Trong ngành dệt, khâu yếu nhất là in nhuộm và hoàn tất, do đó, đây cũng là công đoạn cần đầu tư nhiều nhất. Cái khó cho các doanh nghiệp Việt Nam là giá các thiết bị in, nhuộm thường rất cao, chi phí cho một dây chuyền hoàn chỉnh lên đến nhiều triệu USD. Vì thế, cho đến nay chỉ một số doanh nghiệp lớn, được Nhà nước hỗ trợ bằng nguồn tín dụng ưu đãi, mới có đủ sức đầu tư cho công đoạn này. Công đoạn kéo sợi cũng chưa mạnh. Ông Hà Ngọc Thêm, Phó trưởng ban Kế hoạch - Thị trường của Vinatex, nói : "Hầu hết doanh nghiệp mới kéo được loại sợi có chỉ số 50, một số ít làm được loại sợi 60. Riêng sợi có chỉ số cao, đến 80 hoặc 100, thì chưa làm được".

Ngành dệt và sản xuất phụ liệu may còn khá yếu và đây chính là cơ hội cho cả nhà cung cấp thiết bị lẫn những doanh nghiệp muốn đặt chân vào thị trường dệt, may Việt Nam.